سوالی در گوشه ذهن‌ها؛

اعتبار اسنادی «ال سی» چیست؟ + «مه‌آفرید» چگونه اختلاس کرد؟

سوالی که این روزها بیش از هر چیز ذهن مخاطب را به خود مشغول می‌کند این موضوع است که مفسدان اقتصادی چگونه با جابه جایی ال سی‌ها به اختلاس‌های مالی دست می‌زنند.

کد خبر: ۳۲۰۱۸۹

پنجشنبه - ۰۸ خرداد ۱۳۹۳ / May 29, 2014

به گزارش خبرنگار اقتصادی «خبرگزاری دانشجو»، اعتبار اسنادی (Letter of Credit) تعهدی از بانک است که به خریدار و فروشنده داده می‌شود و تعهد می‌شود که میزان پرداختی خریدار به فروشنده به موقع و با مبلغ صحیح به دست فروشنده خواهد رسید.

بانک همچنین به نیابت از خریدار که نگهدارنده اعتبارات اسنادی است تا زمان دریافت تائیدیه که کالاهای خریداری شده حمل شده‌اند وجه را پرداخت نخواهد کرد.

به دلیل ماهیت معاملات بین‌المللی که شامل عواملی همچون مسافت و تفاوت قوانین کشورها و ...، اعتبارات اسنادی یک جنبه بسیار مهم در تجارت بین‌المللی شده است.

مزایای اعتبارات اسنادی:

اطمینان فروشنده از اینکه پس از ارایه اسناد حمل وجه اعتبار را مطابق شرایط اعتبار از بانک کارگزار یا تایید کننده دریافت می‌کند.
امکان کنترل تاریخ حمل و تحویل نهایی کالا.
تحصیل اسناد حمل مطابق با مفاد موافقت اولیه تحت شرایط قرارداد میان طرفین.
اطمینان از اینکه پرداخت وجه اعتبار به فروشنده فقط بعد از انتقال و فک مالکیت کالا از وی صورت می‌گیرد.
امکان کسب تسهیلات بیشتر برای فروشنده در مقابل اعتبار گشایش یافته برای تهیه کالای سفارش شده.
تعهد بانک برای پرداخت بها در معاملات بجای فرد فروشنده

در مورد اعتبارات اسنادی از جهات مختلف، تقسیماتی وجود دارد که مهمترین آنها به شرح زیر می‌باشد:

در رابطه با اعتبارات اسنادی در ایران باید خاطر نشان کرد که به دلیل محدودیت‌های وضع شده توسط بانک مرکزی انواعی از این اعتبارات غیر قابل استفاده در ایران می‌باشد و یا احتیاج به مجوز بانک مرکزی دارد.

انواع اعتبار اسنادی:

اعتبار اسنادی وارداتی یا صادراتی: به اعتباری که خریدار برای واردات به کشور خود گشایش می کند اعتبار وارداتی و این اعتبار از لحاظ فروشنده کالا که در کشور دیگر قرار دارد اعتبار صادراتی می‌باشد.

اعتبارات اسنادی قابل برگشت Revocable L/C: در این نوع اعتبار، خریدار و یا بانک گشایش کننده اعتبار می‌توانند بدون اطلاع ذینفع، هرگونه تغییر یا اصلاحی در شرایط اعتبار بوجود آورند(بدون اجازه فروشنده). از این نوع اعتبار استفاده چندانی نمی‌شود. زیرا فروشنده اطمینان لازم را نسبت به پایدار ماندن اعتبار و انجام تعهدات خریدار ندارد.

اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت Irrevocable L/C: در اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت هرگونه تغییر شرایط اعتبار از جانب خریدار یا بانک گشایش کننده اعتبار موکول به موافقت و رضایت فروشنده بوده. فروشندگان معمولا از این گونه اعتبار استقبال بیشتری می‌کنند.

اعتبار اسنادی تایید شده Confirmed L/C: اعتباری است که خریدار ملزم می‌شود تا اعتبار صادره از سوی بانک خود را به تایید هر بانک معتبر دیگر کخ مورد نظر فروشنده است، برساند. این نوع اعتبار اسنادی حاکی از اطمینان نداشتن به حیثیت اعتباری بانک صادرکننده و یا وضعیت متزلزل سیاسی یا اقتصادی کشور خریدار است.

اعتبار اسنادی تایید نشده Unconfirmed L/C: این نوع اعتبار در شرایط متعارف و بدون نیاز به تایید بانک دیگری گشایش می‌یابد. اگر در شرایط اعتبار کلمه Confirmed ذکر نشود آن اعتبار تایید نشده تلقی می‌شود.

اعتبار اسنادی قابل انتقال Tranferable L/C: به اعتباری گفته می‌شود که طبق آن، ذینفع اصلی حق دارد همه یا بخشی از اعتبار گشایش شده را به شخص یا اشخاص انتقال دهد. در واقع این نوع اعتبار یک امتیاز برای فروشنده محسوب می‌شود.

اعتبار اسنادی غیر قابل انتقال Untransferable L/C: به اعتباری گفته می‌شود که ذینفع حق واگذاری کل یا بخشی از آن را به دیگری ندارد. در تجارت بین الملل عرف بر غیر قابل انتقال بودن اعتبار است و همچنین در ایران برای گشایش اعتبار قابل انتقال نیاز به مجوز بانک مرکزی می‌باشد.

اعتبار اسنادی نسیه یا مدت‌دار (یوزانس) Usance L/C: اعتباری است که وجه اعتبار بلافاصله پس ز اایه اسناد از سوی ذینفع ، پرداخت نمیشود بلکه پرداخت وجه آن، بعد از مدت تعیین شده صورت می‌گیرد. در واقع فروشنده به خریدار مهلت می‌دهد که بهای کالا را پس از دریافت و فروش آن بپردازد. معامله یوزانس معمولا در کشورهایی انجام می‌گیرد که کمبود ارز دارند.

اعتبار اسنادی دیداری At Sight L/C: اعتباری است که طبق آن بانک ابلاغ کننده پس از رویت اسناد حمل ارایه شده از طرف ذینفع (فروشنده)، در صورت رعایت تمامی شریط اعتبار از سوی وی، بلافاصله وجه آن را پرداخت می‌کند.

اعتبار اسنادی پشت به پشت(اتکایی) Back to Back L/C: این نوع اعتبار اسنادی متشکل از دو اعتبار جدا از هم است. اعتبار اول به نفع ذینفع گشایش می یابد که خود به هر دلیلی قادر به تهیه و ارسال کالا نیست. به همین جهت با اتکا بر اعتباری که به نفع وی گشایش یافته است اعتبار دیگری برای فروشنده دوم (ذینفع دوم) که می‌تواند کالا را تهیه و ارسال کند ، از طرف ذینفع اول گشایش می یابد.

اعتبار اسنادی ماده قرمز Red Clause L/C: در این نوع اعتبار فروشنده می‌تواند قبل از ارسال کالا، وجوهی را بصورت پیش پرداخت از بانک ابلاغ کننده یا تایید کننده دریافت کند. علت این نام گذاری آن است که اولین بار که این اعتبار گشایش یافت بانک بازکننده اعتبار برای جلب توجه بانک ابلاغ کننده شرایط اعتبار را که به مقداری از وجه اعتبار را به عنوان پیش پرداخت به ذینفع پرداخت می‌کند را با جوهر قرمز نوشت که از آن به بعد به اعتبار ماده قرمز معروف شد.

اعتبار اسنادی گردان Revolving L/C: اعتباری است که پس از هر بار استفاده ذینفع از اعتبار، همان مبلغ اسناد تا سطح اعتبار اولیه افزایش می یابد در واقع بدون احتیاج به افتتاح یا اصلاح اعتبار جدید، اعتبار موجود خود به خود تجدید می‌شود.

مه‌آفرید چگونه اختلاس کرد؟

اما ال‌سی‌های باز شده از سوی بانک صادرات یا به اعتبار این بانک از سوی بانک‌های دیگر در اختلاس اخیر که به گونه‌ای بزرگترین اختلاس مالی در تاریخ کشورمان بود، مخلوطی از هر دو ال‌سی بود. یعنی هم ال‌سی نقدی باز شده و هم ال سی نسیه و مدت‌دار که در جریان این اختلاس ال‌سی‌های نسیه همه تنزیل شده بود. در حقیقت بیشتر ال‌سی‌های باز شده در جریان اختلاس تنزیل شده بوده است و 2800 میلیارد تومان اختلاس شده پول پرداخت شده به مشتری بوده است.

البته به طور دقیق‌تر می‌توان گفت در اختلاس اخیر از طریق ال‌سی‌های بانکی، اصلا خرید و فروشی انجام نشد و تمامی معاملات به صورت صوری انجام پذیرفت. چرا که شخص مراجعه‌کننده به بانک هم خریدار کالا بودو هم فروشنده و هر دو شرکت را خود اداره کرده است. پس ادعای وی در خصوص تحویل کالا، کالایی بود که اصلا وجود خارجی نداشت و از آنجا که ال‌سی‌های باز شده درآن ریالی بودند، بارنامه معتبری نیز وجود نداشت و اینجا به راحتی خریدار با جعل سند پول را جابجا کرد.