تاملی در زیارت نامه حضرت عباس (ع)

جوانان و یاری حضرت عباس با غیرت دینی/ چگونه با تمسخرهای دینی در شبکه های اجتماعی مقابله کنیم

زیارت نامه حضرت قمر بنی هاشم از لسان امام صادق (ع) ارزش معرفت شناسی والایی دارد که با تامل در آن می توان به معانی ارزشمندی رسید.

کد خبر: ۳۲۱۲۶۱

دوشنبه - ۱۲ خرداد ۱۳۹۳ / June 02, 2014

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»- زینب صارم؛ شأن و منزلت حضرت عباس در دیدگاه شیعیان از دو جهت بسیار والاست ؛یک آنکه حضرت عباس (ع)  در کلام اهل بیت پیامبر (ص) که دارای مقام عصمت هستند بارها مورد تمجید و مدح قرار گرفته است و از آن بلند مرتبه تر آنکه در رفتار و کردار امام حسین (ع) شاهد احترام و اهمیت ویژه ای برای حضرت هستیم .

جهت دوم که شیعیان ارادت خاصی به آن بزرگوار دارند به واقعه عاشورا باز می گردد که حضرت در آن روز رشادت های فراوانی از خود نشان دادند و وفاداری و بلند همتی ابالفضل العباس زبان زد دوست و دشمن شد تا آنجا که کرامات فراوانی از حضرت نقل شده است که به باب الحوائج مشهور شده اند.

از جمله نشانه هایی که بر عظمت شأن آن بزرگوار دلالت می کند؛ زیارت نامه ای است که ابوحمزه ثمالی از امام صادق (ع) روایت میکند. اولین نکته که در زیارت حضرت عباس (ع) بسیار محل تامل است و باید مورد توجه قرار بگیرد موضوع نقل زیارت نامه ازلسان یک معصوم است. این امر از دو جنبه بسیار مهم است اول آنکه شأن و جایگاه بلند مرتبه حضرت را در نزد اهل بیت نشان می دهد دوم آنکه متن زیارت نامه چون از لسان امام صادق(ع) نقل شده ارزش معرفت شناسی دارد؛ بدان معنا که فرد با خواندن متن زیارت نامه می تواند به معرفت بیشتری نسبت به قمر بنی هاشم نایل شود.

در فراز اول این زیارت نامه آمده است: «سَلامُ اللَّهِ وَ سَلامُ مَلائِکَتِهِ الْمُقَرَّبِینَ وَ أَنْبِیَائِهِ الْمُرْسَلِینَ وَ عِبَادِهِ الصَّالِحِینَ وَ جَمِیعِ الشُّهَدَاءِ وَ الصِّدِّیقِینَ [وَ] الزَّاکِیَاتُ الطَّیِّبَاتُ فِیمَا تَغْتَدِی وَ تَرُوحُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ»؛ سلام خدا و سلام فرشتگان مقرّبش،و پیامبران مرسلش،و بندگان‏شایسته‏اش،و همه شهیدان و صدّیقان و درودهاى پاک و پاکیزه در آنچه مى‏آید و مى‏رود بر تو باد اى فرزند امیر مؤمنان،

در این فراز از زیارت نامه امام صادق (ع) حضرت را مخاطب سلام از سوی خداوند و ملائک مقرب و انبیاء مرسل می دانند  و این اولین گواه بر عظمت درجه قمر بنی هاشم است که این گونه مخاطب سلام خداوند و انبیاء قرار می گیرد.

در فراز دوم زیارت نامه امام صادق (ع) فرموده اند: «أَشْهَدُ لَکَ بِالتَّسْلِیمِ وَ التَّصْدِیقِ وَ الْوَفَاءِ وَ النَّصِیحَةِ لِخَلَفِ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ الْمُرْسَلِ وَ السِّبْطِ الْمُنْتَجَبِ وَ الدَّلِیلِ الْعَالِمِ وَ الْوَصِیِّ الْمُبَلِّغِ وَ الْمَظْلُومِ الْمُهْتَضَمِ»؛ شهادت مى‏دهم براى حضرتت به تسلیم و تصدیق و وفا و خیرخواهى،براى یادگار پیامبر مرسل(درود خدا بر او و خاندانش باد)،و فرزندزاده برگزیده،و راهنماى‏دانا،و جانشین تبلیغ‏گر،و ستمدیده غارت‏زاده،

در این فراز از زیارت نامه به مقام تسلیم و تصدیق در وجود نورانی حضرت عباس (ع) اشاره میکند. در حقیقت حضرت عباس (ع) مصداق عینی این آیه شریفه در سوره مبارکه شوری است که می فرماید:« وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فیها حُسْناً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَکُورٌ» و هر که کار نیکى انجام دهد، براى او نسبت به آن نیکى می افزائیم.

امام باقر (ع) در ذیل این آیه مبارکه می فرماید:« انجام دادن کار نیک، تسلیم‏ بودن نسبت بما، و راست بودن با ماست و اینکه بر ما دروغ نبندد.» در حقیقت حضرت عباس (ع) در اوج مقام تسلیم و تصدیق نسبت به امام زمان خویش بودند که در زیارت نامه هم به این موضوع اشاره شد. در نتیجه می توان یکی از  مصادیق این آیه را حضرت عباس (ع) دانست که در اوج مقام تسلیم و تصدیق نسبت به اهل بیت قرار داشتند.

همچنین سدیر از امام باقر(ع) نقل می کند که شیعیان سه وظیفه دارند:« شناختن ائمه و تسلیم بودن در برابر آنها و اختلافات خود را به ایشان ارجاع دهند‏»(2) تسلیم بودن در برابر امر ائمه از وظایف شیعیان است که بیشترین شدت بروز و جلوه آن را می توان در وجود حضرت عباس (ع) مشاهده کرد.

در فراز بعدی زیارت نامه آمده است: «فَجَزَاکَ اللَّهُ عَنْ رَسُولِهِ وَ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ عَنِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ أَفْضَلَ الْجَزَاءِ بِمَا صَبَرْتَ وَ احْتَسَبْتَ وَ أَعَنْتَ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ »؛ خدا از جانب پیامبر و امیر مؤمنان‏و حسن و حسین(درود خدا بر ایشان)جزایت دهد برترین جزا به خاطر این که صبر کردى و کار خویش را تنها به حساب خدا گذاشتى،و یارى نمودى پس چه نیکو سرانجامى است خانه آخرت.

این قسمت از زیارت نامه به رستگاری و فوز عظیم حضرت اشاره می کند و می فرماید: خداوند بهترین  جزا را به حضرت می دهد از سوی امیرالمؤمنین،امام حسن و امام حسین(ع).

فراز بعدی زیارت نامه ارزش معرفتی بسیار بالایی دارد چرا که امام صادق (ع) صریحا دشمنان و کشندگان حضرت را لعن کرده است «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ جَهِلَ حَقَّکَ وَ اسْتَخَفَّ بِحُرْمَتِکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ حَالَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ مَاءِ الْفُرَاتِ أَشْهَدُ أَنَّکَ قُتِلْتَ مَظْلُوما وَ أَنَّ اللَّهَ مُنْجِزٌ لَکُمْ مَا وَعَدَکُمْ»؛ خدا لعنت کند کند کسى را که کشت،و لعنت کند کسى را که‏ جاهل بود به حقّت،و حرمتت را سبک شمرد،و خدا لعنت کند کسى را که بین تو و آب فرات پرده شد، شهادت مى‏دهم که تو مظلومانه کشته شدى،و خدا به وعده‏اى که به شما داده وفا مى‏کند،

لعن و بیزاری جستن از دشمنان اهل بیت معنا و مفهوم بسیار با اهمیتی است که در تمام زیارت نامه های شیعی به آن توجه شده است و جالب آنجاست که تنها بر کشندگان حضرت لعن وارد نیست بلکه بر کسانی که نسبت به حق حضرت جهل داشتند و یا حرمت ایشان را سبک شمردند نیز شامل می شود.

همه شیعیان ارادت خاص و ویژه ای به حضرت عباس (ع) دارند تا آنجا که در دیگر مذاهب و ادیان مورد غبطه و توجه قرار گرفته است اما متاسفانه با گسترش شبکه های اجتماعی و بالا بودن تبادل اطلاعات از قبیل عکس و فیلم و جملات گاه شاهد آن هستیم که متاسفانه نسبت به برخی از مقدسات احترام جدی و واقعی کذاشته نمی شود و با برخی از مظاهر دینی شوخی های بی موردی صورت می گیرد

با توجه به  این فراز از زیارت نامه می توان گفت افرادی که حق ائمه و یاران آن ها را نمی شناسند و با مزاح های عبث خود جایگاه و حرمت آن بزرگوارن را سخیف می شمارند از رحمت الهی به دور هستند. البته در اکثر مواقع این اتفاقات از سر جهل و نادانی رخ می دهد اما برخورد مناسب ما و اعلام انزجار از این مطالب می تواند سهم عظیمی در کم رنگ کردن جلوه های شیطانی داشته باشد.

به هرحال دوست داشتن قمر بنی هاشم و عرض ارادت به این خاندان بزرگوار تنها نباید محدود به قلب و باطن ما باشد بلکه باید در عالم خارج نیز ظهور و بروز واقعی داشته باشد چنان که در فراز بعدی زیارت نامه می خوانیم: «جِئْتُکَ یَا ابْنَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَافِدا إِلَیْکُمْ وَ قَلْبِی مُسَلِّمٌ لَکُمْ وَ تَابِعٌ وَ أَنَا لَکُمْ تَابِعٌ وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى یَحْکُمَ اللَّهُ وَ هُوَ خَیْرُ الْحَاکِمِینَ فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لا مَعَ عَدُوِّکُمْ إِنِّی بِکُمْ وَ بِإِیَابِکُمْ [وَ بِآبَائِکُمْ‏] مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ بِمَنْ خَالَفَکُمْ وَ قَتَلَکُمْ مِنَ الْکَافِرِینَ قَتَلَ اللَّهُ أُمَّةً قَتَلَتْکُمْ بِالْأَیْدِی وَ الْأَلْسُنِ.» به سوى تو آمدم اى فرزند امیر مؤمنان به محضر شمایم ‏دلم تسلیم و پیرو شماست،و خود نیز پیرو شمایم،یارى‏ام براى شما مهیّاست،تا خدا حکم کند،و او بهترین‏حکم‏کنندگان است،پس با شمایم تنها با شما نه با دشمن شما،من به شما و بازگشتتان مؤمن،و به آنان‏که با شما مخالفت کردند،و شمار را کشتند کافرم،خدا بکشد امّتى را که شما را با دستها و زبانهایشان کشتند.

یکی از مصادیق یاری کردن حضرت عباس (ع) در امروز آن است که جوانان ما غیرت دینی داشته باشند بدان معنا که از افرادی که با زبان هایشان حرمت آل الله را سخیف می شمارند ابراز برائت کنند و در حد توان خویش با آنان مقابله کنند چرا که حضرت قمر بنی هاشم نه تنها برای ما یک اسطوره و الگوی ولایی است بلکه گنجینه ای وسیع از ولایت مداری است که هیچ احد الناسی حق خدشه دار کردن مقام والای حضرت را ندارد.

پی نوشت ها:
1.  أصول الکافی/ ترجمه مصطفوى   ج‏2  ص 236
2.  أصول الکافی / ترجمه مصطفوى   ج‏2   ص 235