یک جرعه اخلاق-34؛

قلبی که دل‏بسته به خدا است، هم دنیا دارد، ‌هم آخرت را دارد/ نتیجه دلبستگی به دنیا چیست؟

دل‏بسته به خدا همیشه به یاد خدا است؛ ثمره‏اش هم این است که از نظر دنیایی، ‌شدّت و بلا به آن معنا ندارد؛ از نظر تنعّمات اخروی هم درجات بالا دارد.

کد خبر: ۳۲۶۱۳۰

پنجشنبه - ۲۹ خرداد ۱۳۹۳ / June 19, 2014

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»؛ آیت الله مجتبی شهیدی کلهری مشهور به مجتبی تهرانی استاد مشهور اخلاق و مرجع تقلید و مدرس حوزه های علمیه تهران(مانند مدرسه مروی) بود؛ وی از محضر اساتید بزرگی همچون ادیب نیشابوری، آیت الله بروجردی، آیت الله حکیم، آیت الله گلپایگانی، علامه طباطبایی و...بهره برد.

این مرجع بزرگوار تقلید و استاد بزرگ اخلاق، پس از 40سال خدمت صادقانه در نشر معارف اسلامی و ترویج مکتب حقّۀ اهل‌بیت عصمت و طهارت، در دی‌ماه سال 1391هـ‌ش؛ دار فانی را وداع گفت؛ در این مجال سعی داریم تا جرعه ای از بیانات ناب اخلاقی ایشان را در اختیار علاقمندان قرار دهیم.

بسم الله الرحمن الرحیم

رُوِیَ عَن رَسُولِ الله (صلّی الله علیه و آله و سلّم) قال:«اَلْقَلبُ ثَلاثَةُ اَنْوَاعٍ: قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالدُّنْیَا وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْعُقْبَی وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْمَوْلَی؛وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالدُّنْیَا لَهُ الشِّدَّةُ وَ الْبَلاءُ وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْعُقْبَی فَلَهُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَی وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْمَوْلَی فَلَهُ الدُّنْیَا وَ الْعُقْبَی وَ الْمَوْلَی».[1]

سه نوع قلب از زبان رسول اکرم(ص)

روایت از پیغمبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) منقول است که حضرت فرمودند قلب ها سه نوعند: 1- قلبی که مشغول و وابسته به دنیا است؛2 - قلبی که مشغول به تنعّمات اخروی است؛ 3- قلبی که وابسته به مولا است؛ اما آن قلبی که سرگرم و وابسته به دنیا است،‌ همیشه دچار سختی و گرفتاری است؛ و آن قلبی که وابسته به تنعّمات اخروی است ‌به درجات و مراتب بالایی می رسد و قلبی که دل‏بسته به مولا (خدا) است، هم دنیا دارد، ‌هم آخرت را دارد و هم خدا را دارد.

«اَلْقَلبُ ثَلاثَةُ اَنْوَاعٍ»؛ دل‏ها ‌بر سه گونه هستند؛ اوّل: «قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالدُّنْیَا»؛ دل‏هایی که وابسته به دنیا هستند؛ این قلب‏ها در گروی لذائذ دنیا و سرگرم مسائل دنیوی‏اند؛ دوم: «وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْعُقْبَی»؛ دل‏ها و قلب‏هایی که وابسته به آخرتند؛ یعنی دل‏بستگی‏اش به تنعّمات اخرویّه است؛ سوم: «وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْمَوْلَی»؛ سوم آن دلی است که به مولایش وابسته است! یعنی دل‏بسته به خدا است؛ دلش در گروی خدا است.

دلی که در بند دنیاست همواره در ناراحتی و گرفتاری است

در ادامه، حضرت توضیح می دهند: «وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالدُّنْیَا لَهُ الشِّدَّةُ وَ الْبَلاءُ»؛ امّا دلی که به لذائذ دنیوی دل‏بسته شده و سرگرم آن است، این را بداند که همیشه در ناراحتی و گرفتاری است؛ یعنی حتی لذّت دنیایی را هم نمی‏برد؛ مسائل دنیوی این‏گونه است دیگر! ‌به هرچه از دنیا برسد، باز می بیند کمبود دارد و لذا‌ ناراحت است؛ پیوسته در سختی و گرفتاری است.

«وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْعُقْبَی فَلَهُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَی»؛ آن قلبی که دل‏بسته به تنعّمات اخروی است،‌ در نتیجه کار هم که می کند برای امور اخروی است و می خواهد به پاداش آخرت برسد و به آن هم خواهد رسید؛ درجات عالیه بهشت را هم به او می دهند، لذّتش را هم می برد.

دل‏بستگی به شیء همواره یادآوری آن را در پی دارد

«وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْمَوْلَی فَلَهُ الدُّنْیَا وَ الْعُقْبَی وَ الْمَوْلَی»؛ این یک قاعده کلّی است که دل‏بستگی به شیء همواره یادآوری آن را در پی دارد؛ آن دلی که همیشه دل‏بسته به خدا است، در نتیجه سه چیز دارد: 1- دنیا دارد؛ دقّت کنید که مراد از دنیا در اینجا این نیست که به عنوان مثال پول زیادی دارد؛ بلکه به این معنا است که در دنیا هیچ ناراحتی ندارد.

در ابتدا فرموده بود قلبی که وابسته به دنیا است، شدّت و بلا دارد؛ امّا این چنین شخصی نه شدّت دارد نه بلاء؛ نه نسبت به امور مادّی‏اش ناراحتی دارد،‌ نه گره کور پیدا می کند که غصه‏اش را بخورد؛ هیچ‏کدام از اینها را پیدا نمی کند؛ خدا همه چیز را برایش فراهم می کند؛ چون او سرگرم به خدا است، به تعبیر خودمانی، خدا هم تمام کارهایش را ردیف می کند.

2-در آخرت هم تنعّمات اخروی‏اش را دارد؛ 3- بالاتر از همه این است که قرب به خداوند هم پیدا می کند؛ مراد از مولا در اینجا قرب به خدا است؛ دل‏بسته به خدا همیشه به یاد خدا است؛ ثمره‏اش هم این است که از نظر دنیایی، ‌شدّت و بلا به آن معنا ندارد؛ از نظر تنعّمات اخروی هم درجات بالا دارد و از نظر الهی هم قرب به خداوند پیدا می کند.[2]

1- تحریر المواعظ العددیة،صفحه 245
2- یکشنبه 14 فروردین 1390 – 29 ربیع الثانی1432؛ مسجد جامع بازار تهران؛