سايت «تبيان»/ سید مهدى موسوى كاشمرى

چرا خدا دعاها را اجابت نمي‌کند؟

شخص «دعاكننده‏» نباید در كار دعا تنها به برآمدن حاجت‏ خود قناعت ورزد تا اگر محقق نشد دست از طلب بردارد بلكه باید با نظرى بلند و در افقى بسیار وسیعتر و فراتر از برخى خواسته‏هاى محدود بدین عمل دست ‏یازد

کد خبر: ۳۴۱۹۵

سه‌شنبه - ۳۰ تير ۱۳۸۸ / July 21, 2009

توجه: اركان دعا : 1-اعتقاد و توجه به ربوبیت ‏خدا 2- احساس نیاز 3- اعتقاد به اجابت الهى.

در زمینه دعا و عوامل و موانع اجابت آن مباحث‏ بسیارى وجود دارد همچون آداب و شرایط زمان و مكان دعا و غیر آن كه با ظرفیت محدود این مقاله مجال بحث در همه آن موارد نیست و در این نوشتار پیرامون آنچه خداوند در این خصوص به عهده گرفته و آن «اجابت دعا» است‏به گفتگو مى‏نشینیم.

اصل اجابت

بر اساس وعده الهى هرگاه از بنده‏اى دعا به وقوع بپیوندد اصل اجابت هم از طرف خداوند اجتناب ‏ناپذیر است.

موضوعى كه برخى نسبت ‏به آن دچار اشتباه شده‏اند، قیاس اجابت انسانها با اجابت‏ خداست زیرا معمولا هرگاه انسانى از انسان دیگرى خواسته‏اى داشته باشد - اگر در توانش باشد - همان چیزى را كه او درخواست كرده است‏ بدون تاخیر و فوت وقت - بدون اینكه در این زمینه به مصالح مختلف احاطه داشته یا آن را در نظر بگیرد - عملى مى‏كند. و همین محدودیت اندیشه بشرى ذهن او را عادت داده است كه اجابت الهى را نیز در همین دائره ارزیابى كند و خارج از آن را بى‏توجهى خداوند نسبت‏ به خود دانسته و اجابت نداند. و گاهى نیز تا آنجا در این اشتباه پیش مى‏رود كه در وعده الهى به تردید افتاده و در فهم آن دچار اشكال مى‏شود.

در صورتى كه موضوع اجابت در مورد خدا با آنچه بین بندگان او مطرح است، تفاوت بسیار دارد. او براى استجابت دعاى بنده خود، با احاطه‏اى كه به تمامى مصالح و مفاسد امور دارد با توجه به رحمت عام و نیز لطف ویژه‏اش نسبت ‏به سائلان، آن ‏چه به صلاح آنان بداند عملى مى‏كند.

به عنوان مثال مریضى را در نظر بگیرید كه به شدت تشنه است و پى در پى به آه و ناله و اصرار تقاضاى آب مى‏كند، در همین حال اگر یكى از بستگان او كه از وضع او بى‏خبر است‏ با او ملاقات كند بدیهى است اولین كارى كه براى او انجام خواهد داد سیراب كردن اوست در حالى كه ممكن است ‏با همین آب دادن، حیات او را نیز در معرض خطر قرار دهد. در صورتى كه اگر دكتر معالج او در این وضع او را ببیند با احاطه‏اى كه به مرض و نوع آن دارد و آب را براى چنین مریضى خطرناك مى‏داند، تن به این خواسته نخواهد داد و یا حداقل آن را براى مدت معینى به تاخیر خواهد انداخت. و اگر ممكن باشد از راه دیگرى براى تخفیف تشنگى او اقدام خواهد كرد.

این بى‏توجهى به تقاضاى مریض نیست ‏بلكه خود عین اجابت ‏با در نظر گرفتن مصلحت اوست. خداوند متعال نیز، هرگاه دعایى - با توجه به اركان آن - از بنده‏اش ابراز شود، قطعا بدان پاسخ خواهد داد، ولى اینكه شخص «دعاكننده‏» اجابت دعاى خود را در به اجرا درآوردن مو به موى خواسته خود از سوى خدا بداند اندیشه‏اى غلط، انتظارى بیجا و از باب قیاس خالق به خلق است.

انواع اجابت

اجابت الهى با توجه به مجموعه مصالح و مفاسد تحقق مى‏پذیرد و بدیهى است چنین كارى صورتهاى مختلف دارد كه در هر خواسته‏اى با توجه به اوضاع و مناسبات خاص آن، به صورت ویژه‏اى جلوه مى‏كند كه به برخى از آنها مى‏پردازیم.

البته آنچه اینجا بدان مى‏پردازیم به غیر از نوع روشن و رایج آن است كه برآمدن حاجت دائمى به همان صورت مطلوب اوست.

جلب رحمت

از نتایج‏ بسیار مهم دعا جلب توجه و عنایت ویژه الهى است كه سراسر زندگى و لحظه لحظه عمر دعاكننده را فرا مى‏گیرد.

بر طبق آیات قرآن كریم، خداوند بزرگ رساندن رحمت را به بندگان، بر خود مقرر فرموده و مقصود از آفرینش آنان را نیز همین امر، اعلام كرده است ولى بهره‏مندى از آن را به تقاضا و درخواست ‏آنها از خود منوط دانسته ‏است.

شخص «دعاكننده‏» نباید در كار دعا تنها به برآمدن حاجت‏ خود قناعت ورزد تا اگر محقق نشد دست از طلب بردارد بلكه باید با نظرى بلند و در افقى بسیار وسیعتر و فراتر از برخى خواسته‏هاى محدود بدین عمل دست ‏یازد.

سایه رحمت الهى بر سر آن بنده‏اى باد كه حاجت‏ خویش را از خدا بخواهد و در آن اصرار بورزد خواه آن خواسته‏اش محقق شود و خواه عملى نگردد

البته خواسته‏هاى كوچك را هم باید از خدا خواست. بلكه بنا به روایتى از امام صادق علیه‌السلام تمامى امور از كوچك و بزرگ را باید از او طلب كرد زیرا همان كسى كه صاحب اختیار كارهاى بزرگ است، سررشته كارهاى كوچك را نیز در دست‏خود دارد.

ولى سخن این است كه همواره باید امور محدود و جزیى را در پرتو عنایت كلى الهى خواست و به وسیله دعا عنایت و توجه عام و رضایت‏خداوند را به سوى خود جلب كرد.

قرآن مجید از قول حضرت ابراهیم علیه‌السلام خطاب به مشركان عصر خود اینچنین مى‏فرماید: «واعتز لكم و ما تدعون من دون الله و ادعو ربى عسى الا اكون بدعاء ربى شقیا» من از شما و آنچه مى‏پرستید كناره مى‏گیرم و پروردگار خود را مى‏خوانم بدین امید كه به وسیله این كار - رحمت‏ خدا را در همه حال به سوى خود جلب كنم و در پیشگاه او - محروم و مطرود نباشم.

امام صادق علیه‌السلام از نبى اكرم صلی‌الله‌علیه ‌و‌آله نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: «رحم الله عبدا طلب من الله عز و جل حاجة فالح فى الدعاء استجیب له ام لم یستجیب [له]، و تلا هذه الآیة...» سایه رحمت الهى بر سر آن بنده‏اى باد كه حاجت‏ خویش را از خدا بخواهد و در آن اصرار بورزد خواه آن خواسته‏اش محقق شود و خواه عملى نگردد. آنگاه حضرت همین آیه را به عنوان شاهد كلام خود ذكر فرمود.

باز در حدیث دیگرى حضرت صادق علیه‌السلام فرمودند: «ان الله عز و جل یقول: من شغل بذكرى عن مسالتى اعطیته افضل ما اعطى من سالنى». خداى متعال مى‏فرماید: كسى كه به یاد من مشغول شود و از عرض حاجت‏خود باز ماند - با جلب رحمت‏خود به سوى او - بهترین عطایاى خویش را كه به‏سائلان مى‏دهم بدو نیز خواهم ‏بخشید.

و نیز همان حضرت فرمودند: «هیچ بنده‏اى دست ‏خود را به سوى خدا نگشود مگر اینكه خداوند بزرگ از این كه آن دست را خالى برگرداند حیا مى‏كند و از رحمت ‏خود آنچه بخواهد بدو عنایت مى‏كند. پس هرگاه كسى از شما دست‏به دعا برداشت آن را بر سر و صورت خود بكشاند.»

بنابراین بهترین و سودمندترین پاسخ الهى به بنده نیایشگر خود سرازیر كردن رحمت ‏بى‏پایان خویش به سوى اوست و از باب اینكه: «چون كه صد آمد نود هم پیش ماست‏» در پرتو آن تمامى مشكلات مادى و معنوى رو به سامان خواهد گذاشت و هیچ دعایى از مؤمن، خالى از این بهره گرانسنگ نخواهد بود، چه دعاگر حاجت مورد نظر خود را نیز بگیرد یا به مصالحى بدان دست نیابد./انتهاي پيام/