نقد فيلم سينمايي «درباره الي» ساخته اصغر فرهادي- محمدرضا محقق

الي، فراتر از استاندارد سينماي ايران

استاندارد «درباره الي» متعلق به سينماي ايران نيست، بلكه متعلق به سينمايي است كه با جديت، اعتبار، دقت، بصيرت و بينش سينمايي و بالاخره يك كارگرداني  حيرت انگيز؛ خود را به ماهيت جذاب و زيباي سينماي اصيل نزديك كرده و بر استانداردهاي سينماي معتبر جهاني منطبق مي كند.

کد خبر: ۳۴۹۴۹

دوشنبه - ۰۵ مرداد ۱۳۸۸ / July 27, 2009

بدون ترديد با زيباترين و منجسم ترين فيلم تاريخ سينمايي ايران روبروييم. حتي بعد از ديدن يك باره اين فيلم چند ساعت تامل و سكوت لازم است تا مطمئن شويم كه يكي از دستاوردهاي اخير سينمايي ايران را ديده ايم.

شايد لازم باشد به اين نكته اشاره كنم كه پس از ديدن فيلم و با خروج از سينما براي چند ساعتي زير حزن سنگين آنچه بر روي پرده ديده بودم و تا مغز استخوانم نفوذ كرده بود امكان تامل در هيج موضوع ديگري نداشتم. فضاي سنگين فيلم و تلخي جابه جاي داستان آنچنان تاثيرگذار و تكان دهنده بود كه تمام تمركز و حواس انسان را متوجه خود مي كرد.

«درباره الي» ساخته بي نظير و تحسين برانگيز اصغر فرهادي؛ اثر آنچنان مستحكم و منسجم، گرم، زيبا، تلخ و تكان دهنده بود كه به اين زودي ها از ذهن مخاطبان پاك نخواهد شد.

مولفه هاي سينمايي فيلم در يك همپوشاني بي نظير؛ آنچنان روايت گيرا، گرم و روان فيلم را ياري رسانده بودند كه مي توان مجموعه اثر را يك كل در هم تنيده و يك پارچه در نظر گرفت.

در فيلم «درباره الي» با يك سيستم يكپارچه روبروييم كه نمي توان آن را به مولفه هاي جزئي آنچنان كه در ديگر آثار سينمايي سابقه داريم تقسيم بندي كرد، چرا كه تمامي عناصر سينمايي در اين فيلم به شكلي فوق العاده هنرمندانه و سينما ورزانه در هم تلفيق شده است.

شخصيت پردازي بكر و بي سابقه و بازي هاي روان آنچنان كه در تاريخ سينماي ايران سراغ نداريم به روايت منسجم و يك دست حركت دوربين درست و به جا ديالوگ هاي كارا و متناسب و لوكشين فوق العاده و بالاخره كارگرداني تحسين برانگيز اصغر فرهادي، فضاي سنگيني كه درباره الي در ذهن مخاطب انتزاع مي يابد، ما حصل تمام اين مولفه ها است.

به راستي مي توان گفت فيلم از هر گونه حشر و زوائدي مبرا است؛ تمركز فيلم بر روي موضوع اصلي كه همان بستر داستاني مي باشد، در عين توجه به مضمون هاي ديگر كه لابه لاي داستان وجود دارد فيلم را مجموعه اي از زيبايي هاي محتوايي و بصري مي كند.

به راستي داستان اصلي فيلم چيست؟ شخصيتي به اسم الي يك اتفاق ناخواسته يا .......؟؟؟

از نگاه نگارنده موضوع اصلي فيلم درباره الي باز نمايي يك آسيب شخصي و اجتماعي است كه جامعه امروز ما سخت به آن مبتلا است؛ پديده اي به نام دروغگويي. اين كه همه به همديگر دروغ مي گويند و براي درست كردن دروغ قبلي دروغ جديد و پيوند دروغ‌هاي متفاوت آدم هاي گوناگون منجر به يك دروغ بزرگ مي شود؛ اتفاقي كه در داستان درباره الي به زيبايي رخ مي دهد.

همه به هم دروغ مي گويند اما ناخواسته دروغ هاي از سر جهل و از سر دلبستگي خودخواهي، خيرخواهي و رفع مشكل يا ......

«درباره الي» فيلم بسيار گرمي است، گرم و تكان دهنده، تكان دهنده و درگير كننده.

فيلمي كه از ابتدا تا انتهاي آن نمي توان چشم را از روي پرده برداشت؛ فيلمي كه نفس ها را در سينه حبس مي كند و ساعت ها بعد از اتمام فيلم اين نفس در سينه حبس مانده همراه تماشاگر است.

فكر كردن به اينكه الي چه شد و پيش از آن فكر كردن به اينكه الي كه بود و حتي قبل تر از آن پازل جمع سفر با حضور الي به چه شكل نهايي منجر شد هر يك از اين مسافران در كنار يكديگر با نخ تسبيح حضور الي شكل پيدا كنند.

حضوري كه بسيار كوتاه، اما دامنه تاثيرات آن بسيار بلند است. حضوري كم رنگ اما بسيار داغ. حضوري كوتاه اما بسيار تاثيرگذار.

«درباره الي» يك استثناء در تاريخ سينماي ايران به جهت اجراي روايي و بازيگري شخصيت ها است. براي اولين بار در يك فيلم در تاريخ سينماي ايران با تعداد متنابهي بازي شاهكار و خارق العاده روبروييم.

شهاب حسيني، ترانه علي دوستي، مريلا زارعي، ماني حقيقي و ديگران هر يك در جاي خود آنچنان ارتباط قرص و محكم، جدي، معتبر، گرم و تنگاتنگ با متن فيلمنامه دارند و شخصيت فيلمنامه اي خود را برقرار كرده اند كه هر يك توانسته اند خالق يك شخصيت ماندگار در تاريخ سينمايي ايران شوند.

بگذاريد اين طور بگوييم درباره الي از مختصات سينمايي ايران فراتر است.

استاندارد «درباره الي» متعلق به سينماي ايران نيست، بلكه متعلق به خود سينما است. سينمايي كه با جديت، اعتبار، دقت، صرف هزينه، بصيرت و بينش سينمايي و بالاخره يك كارگرداني تكان دهنده و حيرت انگيز خود را به ماهيت جذاب و زيباي سينماي اصيل نزديك كرده و بر استانداردهاي سينماي معتبر جهاني منطبق مي كند و بدون هيچ اغراق و تعصبي بايد گفت درباره الي با قاطعيت و لياقت به تمامي اين ارزش ها دست يافته است.

شيوه كارگرداني اصغر فرهادي يك شيوه بسيار ظريف و ريزبينانه است. دقت در جزئيات و ظرافت‌هاي شخصيتي درباره الي آنچنان رخ مي نمايند كه فطرت مخاطب را در يك هم پوشاني ظريف و ناپيدا با روند سيال در فيلم منطبق نموده و او را در درياي روايت گرم داستان غرق مي كند.

«درباره الي» شاهكار اخير سينمايي ايران و اثر تحسين برانگيز اصغر فرهادي به عنوان طليعه يك حركت اميدوار كننده در آثار اين كارگردان و هم قطارانش مايه مباهات و اميدواري علاقه مندان سينمايي ايران است./انتهاي پيام/