«عصر ایران»/

همه چيز درباره آنفلوانزاي خوكي/ چگونه مبتلا نشويم؟

پاييز امسال از لحاظ آنفلوآنزاي خوكي بسيار هولناك خواهد بود .حداقل دو سال گرفتار آنفلوانزاي خوكي خواهيم بود که طي آن، موج‌هاي مختلف بيماري بروز مي‌كند و هرموج 6 تا 8 هفته طول مي کشد... دستان خود را مرتب بشوييد ، مانند الزام شستن مداوم دست ها توسط يک جراح.

کد خبر: ۳۵۴۷۲

شنبه - ۱۰ مرداد ۱۳۸۸ / August 01, 2009

پاتوق شيشه اي - بر اساس گزارش نهادهاي ملي و بين المللي در زمينه بهداشت و سلامت، سالانه افراد بسيار زيادي بر اثر انواع بيماريها جان خود را از دست مي دهند که در اين ميان بيماريهاي قلبي و گوارشي و حوادث مختلف در صدر آن قرار دارند. بيماريهايي نيز وجود دارند که علي رغم مسري بودن، به علت اينکه براي جان انسانها کمتر خطرناک هستند به همان نسبت کمتر در معرض توجه جدي قرار داشته اند که بيماري آنفلوانزا يکي از آنهاست.

اما در مورد انواع خاصي از آنفلوانزاها مانند نوع خوکي که اخيرا به اندازه گستره حيات، گسترش يافته است اوضاع متفاوت است. ميکروب ها و ويروس هاس بيماري زا در انسان به علت تغييرات و جهش هاي ژنتيکي در طول زمان در مقابل داروهاي موجود مقاوم شده و حتي ممکن است يک بيماري جديد ايجاد شود. برخي از بيماريها بين انسان و حيوان مشترک هستند و از هرکدام به طرف مقابل سرايت مي کنند؛ اين گونه بيماريها به علت مسري بودن و در تماس بودن انسان و حيوان به مراتب خطرناک تر هستند.

متاسفانه بيماري آنفلوانزا از نوع خوکي داراي تمام شاخصه هاي يک بيماري مسري و خطرناک است که علي رغم تلاشهاي مجدانه مققان پزشکي هنوز داروي موثري براي پيشگيري يا درمان قطعي آن وجود ندارد. (البته اين موضوع صرفا به انفلوانزاي خوکي مربوط نيست بلکه در مورد تمام انواع آنفلوانزاها صدق مي کند) بنابراين آنفلوانزا از حالت يک بيماري معمولي با درجه خطر پايين به يک بيماري کشنده و عالمگير تبديل شده و نگراني جدي تمامي مردم، دولتها و نهادهاي ملي و بين المللي در زمينه بهداشت و سلامت را موجب شده است و در ماههاي اخير به يک بحران جهاني تبديل شده است.

بنابراين بررسي خاستگاه، انواعَ، علائم، روشهاي پيشگيري و درمان، جنبه هاي سرايت و آمار مرگ ومير مربوط به آن در ايران و جهان بسيار حايز اهميت است که به آن مي پردازيم.

1- تعريف و انواع

آنفلوانزاى خوکي (  Swine flu) يك بيمارى تنفسى خوك‌ها است که توسط ويروس آنفلوانزاى نوع H1N1  ايجاد مي شود .اين نوع آنفلوآنزا معمولا در  خوك‌ها بروز مي کند . ويروس‌هاى آنفولانزاى خوكي حد بالايي از آلودگي و بيمارى را سبب مي شوند البته آمار مرگ و مير ناشي از آن در ميان خوک ها معمولا کم است و کشندگي زيادي ندارد . آنفلوآنزاي خوکي  معمولا به انسان منتقل نمي شود، هرچند گاهي در موارد نادر اين ويروس به انسان، به خصوص افرادي که با خوک ها در تماس نزديک بودند سرايت مي کرد. موارد نادري از انتقال اين ويروس از انسان به انسان نيز ثبت شده بود.

ويروس‌هاى انفولانزاي خوکي ميزبان اصلي شان خوک است اما مي توانند مرغ ها و حتي انسانها را آلوده کنند. ويروس‌هاى آنفولانزاى خوكي دائماً تغيير شکل مي دهند. البته خوك‌ها به وسيله آنفلوانزاى مرغى هم مي توانند آلوده شوند گرچه به اندازه نوع خوکي در اين حيوانات مهاجم نيست. ويروس‌هاى آنفلوانزا وقتى از خوک آلوده خوک ديگري را آلوده مي کند مي تواند تغيير شکل داده و نوع رفتارش نيز تغيير  مى كند  ، ويروس‌ها مي توانند دوباره جور شوند ( يعنى ژن‌ها را با هم عوض مى كنند) و  توانايي ويروس ها و همچنين ميزباني خوک براي هر سه نوع آنفلوآنزاي خوکي مرغي و انساني اين خطر را ايجاد مي کند که ويروس‌هاى جديد كه مخلوط انواع خوك ، انسان و نوع ويروس‌هاى آنفلوانزاى مرغى مي باشند پديدار بشوند. با تغييرات در طى سالها انواع متفاوت ويروس‌هاى آنفولانزاى خوك پديدار شده‌اند.

اما چه چيزي ويروس كنوني را تبديل به ويروسي خطرناك كرده است؟ ويروس خوكي نيز مانند تمام ويروس هاي ديگر خود را تغيير مي دهد. اگر خوك هاي مبتلا به آنفلوانزاي خوكي همزمان به آنفلوانزاي انساني يا پرندگان نيز مبتلا باشند، اين ويروس ها مي توانند در بدن حيوان ژن هاي خود را تعويض كنند. بدين ترتيب نوعي جديد از ويروس به وجود مي آيد كه هم ژن هاي انسان و هم ژن هاي حيوان را در خود دارد. اين همان اتفاقي است كه ظاهرا در مورد ويروس كنوني افتاده است.  گونه هاي “A H1N1 ويروس آنفلوانزا براي نخستين بار در سال 1930 ميلادي قرنطينه شدند.

2- خاستگاه و تاريخچه

نخستين ساعات روز شنبه (5 ارديبهشت) بود كه واژه “آنفلوانزاي خوكي” به رسانه ها راه پيدا كرد، واژه اي كه در روزهاي اخير تبديل به سرخط اصلي اخبار شده است. ابتلا به آنفلوانزاي خوكي در روزهاي گذشته، براي نخستين بار در مكزيك مشاهده شد و پس از آن نيز در ايالت هاي جنوبي ايالات متحده، مواردي مشابه گزارش شد. تعداد كشته شدگان و مبتلايان اين بيماري در مكزيك در فاصله کوتاهي به هزاران نفر رسيد و بانك جهاني براي مقابله با اين بيماري، 225 ميليون دلار در اختيار دولت مكزيك قرار داد.

اولين بار در جهان، بيماري آنفلوانزاي خوکي در سال 1918 و 1919 گزارش شد که دنيا درگير جنگ جهاني اول بود. موارد مشکوک در ابتدا در اسپانيا ديده شدند، اما سپس آمريکا نيز به ويروس اين بيماري آلوده شد و در نتيجه 500 نفر قرباني آن شدند.

احتمالاً بهترين نمونه کشف شده از آنفلوآنزاي خوکي يك اپيدمي آنفولانزاى خوكي در  ميان سربازها در سنگر ديكس نيوجرسى در  سال 1976 ميلادي است . براى تاييد اين بيماري در آن سال 4 نمونه عکس سينه با استفاده از  اشعه ايكس وجود دارد که ابتلا به  سينه‌ پهلو را در حداقل 4 سرباز تاييد مي کند و يک مورد مرگ نيز در آن زمان ثبت شده است . طبق مدارک همه اين بيماران سابقاً سالم بوده اند . ويروس بيماري در يك محيط كارآموزى باعث آلودگي يک سرباز گشته بود و به نظر مي رسد با پخش مجدود در بين سربازان انتشار يافته و پس از يک ماه بيماري ناپديد گشت .

منبع ويروس، زمان دقيق بروز آن در سربازها ي مستقر در سنگر ديكس و علت انتشار محدود آن و همچنين ناپديد شن بيماري همچنان ناشناس مانده است . آنفلوآنزاي سنگر ديكس به دليل وجود يک ويروس جانورى در جمعيت انساني متراکم در داخل سنگرها انتشار يافته و ممکن است تماس كامل با حيوانات آلوده در مکان شلوغ سنگر در فصل زمستان پيش آمده باشد . عامل ويروس مسبب اين بيماري در سنگر ديكس آنفلوانزاى خوکي  (H1N1)  ناميده ‌شده بود.

يك بروز آلودگى آنفولانزاى خوك در خوك‌ها در ويسكانسين در 1988  ميلادي مشاهده شد که منجر به چندين آلودگى انسانها  شد ، اگرچه اين حالت منتج به اپيدمي آنفلوآنزاي خوکي نشد .

در سپتامبر 1988، نيز يك زن حامله  32 ساله به دليل سينه ‌پهلو بسترى شده بود و پس از 8 روز مرد ؛ يك ويروس انفلوانزاى خوکي كشف ‌شده بود .  در شرح حال او شروع بيماري از چهار روز پيش ذکر شده بود ، بيمار به يك نمايشگاه فستيوال خوک در شهر خود رفته بود و با خوک ها تماس نزديک داشت.

در گذشته، (CDC) گزارشاتي از احتمال آلودگى انسان به ويروس آنفلوانزا خوک را طي دو سال دريافت كرد اما از دسامبر 2005، تا فوريه 2009، 12 مورد آلودگى انسان به نوع مهاجم  به انسان آنفلوانزا آنفلوآنزاي خوکي با گزارش‌ شد.

دکتر پيتر کوان، استاد همه گير شناسي و بهداشت عمومي در کالج دام پزشکي دانشگاه ايالتي کاروليناي شمالي معتقد است: " H1N1 که به نام آنفولانزاي اسپانيايي نيز شناخته مي شود، به خاطر شيوع يک ويروس متفاوت که در سال 1918 پديدار شد و باعث از بين رفتن تعداد قابل توجهي از خوک ها و انسان ها گرديد، در آغاز "آنفولانزاي خوکي" ناميده شد.

احتمال داده مي شود که منشاء ويروس H1N1 سال 1918 يک پرنده وحشي بوده باشد ولي منشاء قطعي آن ناشناخته مانده است." آنفولانزاي اسپانيايي تا 50 ميليون نفر را در سراسر جهان به هلاکت رساند، که نزديک به نيمي از آنها جوانان بالغ و سالم بودند.

3- ويژگي ها

خوکها ممکن است به صورت همزمان با چند نوع ويروس متعلق به اين زنجيره شامل انواع انساني و نوع پرندگان آلوده شوند. اين حضور همزمان چند نوع ويروس امکان تبادل قطعات ژني بين ويروس ها را فراهم مي کند و منجر به پيدايش نوع جديدي از ويروس مي گردد. خطر اصلي اين ويروس نو پديد، آشنا نبودن سيستم ايمني بدن موجود زنده با عامل بيماريزاست که ميتواند عوارض وخيمي ايجاد کند. اين عوارض از يک سو عبارت است از گسترش سريع و بي رويه بيماري و از سوي ديگرشدت بيماريزايي و مرگ و مير وسيع آن است.

ابتلاي انسان به آنفلوآنزاي خوکي معمولاً به صورت تک گير ونحوه انتقال آن تصادفي واز حيوان به انسان مي باشد، اما افزون بر مشاهدات آزمايشگاهي، شواهد تاريخي که از شيوع گسترده و دنياگير بيماري در سال 1918 وپس از آن دردهه 70 ميلادي وجود دارد نشانگر احتمال قوي انتقال بيماري از انسان به انسان است.

از آنجا که علائم بيماري و الگوي ابتلا فصلي آن به ساير عفونت هاي حاد تنفسي شباهت بسيار دارد، به جز در مواردي نظير مورد اخيرکه تبديل به خطري بالقوه از منظر بهداشت عمومي مي شود، ناشناخته باقي مي ماند.
علائم بيماري به طورمعمول، سردرد، سرفه، سرگيجه، تهوع واستفراغ مي باشد.

ويروس آنفلوآنزاي خوکي در برابر حرارت ناپايدار است و در دماي 70 درجه سانتي گراد از بين مي رود. اين موضوع به خوبي نشان مي دهد که چنانچه تهيه و فرآوري مواد غذايي تهيه شده از گوشت خوک مطابق راهنماي عمل استاندارد و جهاني آن باشد، موجب انتقال بيماري نخواهد بود و سرايت بيماري در همه حال از طريق قطرات تنفسي است.

خطر همه گيري جهاني تنها در صورتي شدت مي يابد که جهش قطعات ژني ويروسها منجر به توانايي ويروس در انتقال بلاواسطه انساني در ارتباطات روزمره معمولي شود، و اگر چنين شود پيش بيني آينده سلامتي و بهداشت در جهان سخت يا دقيقتر بگوييم ناگوار خواهد بود.

البته در ترسيم چنين آينده اي مسلماً عوامل باز دارنده بسياري نقش دارند. ويروس هايي که سبب بيماري در مناطقي از مکزيک و ايالات متحده شده اند، از نظر ژنتيکي پيدايش متشابهي دارند. اين يک گونه حيواني ويروس H1N1 است و توان بالقو? همه گير شدن را در خود دارد، زيرا به  انسان ها سرايت مي کند.

4- علايم و نشانه ها

نشانه‌هاى قابل‌انتظار آنفولانزاى خوكي در انسان ها مانند نشانه‌هاى آنفلوانزاى فصلى انسان است.  حمله ناگهانى تب، بي حالي، در خود فرورفتن،  بى اشتهايى و سرفه كردن . همچنين تعدادي از افراد آلوده با آنفولانزاى خوكي دچار سردرد، سرماخوردگي، گلودرد، کوفتگي و درد مفصل، عطسه‌، ناراحتي تنفسي، سرخ شدن يا التهاب و آبريزش از بيني مي گردند  . در مواردي نيز تهوع، و استفراغ و اسهال نيز گزارش شده است .

5- راههاي انتقال و شيوع

آنفلوآنزاي خوکي از دهان و بيني منتقل مي شود و يک بيماري مجاري تنفسي است با اين وجود دانشمندان هنوز نمي دانند که گونه تازه H1N1 که در مکزيک پيدا شد، چگونه به انسان انتقال يافت.

ويروس‌هاى آنفلوانزا خوکي مي تواند به طور مستقيم از خوك‌ها به انسانها سرايت کند . آلودگى انسان با ويروس‌هاى انفلوانزاي خوك‌ها در هنگامي که انسانها در کنار خوکها قرار مي گيرند اتفاق مي افتد از قبيل کار در انبارهاى خوكها و در  کشتارگاه دام ها و يا مراکز نگهداري و پرورش خوک ها .

همچنين انتقال انسان  به انسان آنفولانزاى خوك مى تواند اتفاق بيفتد . اين به همان طريق آنفلوانزاى فصلى انسان ها اتفاق مي افتد و انتقال انسان به انسان اساساً رو در رو و به وسيله سرفه كردن يا عطسه انسانها ي آلوده با ويروس آنفلوانزا اتفاق مي افتد .
مردم با دست زدن به چيزهايي که  با ويروس‌هاى انفلوانزا خوکي آلوده است و سپس دست زدن به دهانشان ممكن است آلوده بشوند .

محققان هنوز اطلاعات کاملي را از نحوه انتقال ويروس آنفلوآنزاي خوکي به دست نياورده اند. سازمان بهداشت جهاني به تازگي برآورد خود مبني بر سهولت انتقال اين ويروس ميان انسان ها منتشر کرده است. اگر با کسي در تماس هستيد که سرماخوردگي دارد، با او دست ندهيد و روبوسي نکنيد. ويروس آنفلوآنزا در اماکن عمومي وجود دارد و تماس با سطوحي مانند دستگيره اتوبوس و صفحه کليد کامپيوتر به راحتي شما را آلوده مي کند. اگر دستان خود را به دستگيره در يا اتوبوس زده ايد، آن را به دهان و بيني خود نزنيد.

دانشمندان هنوز نمي‌دانند كه ويروس اين بيماري در صورت تماس زياد و طولاني مدت از بيمار به افراد سالم انتقال مي‌يابد يا اينكه حتي كوچكترين تماس مي‌تواند باعث انتقال ويروس شود. ويروسهاي آنفلوآنزا مي‌توانند تا چندين ساعت روي سطوح باقي بمانند و از دست و صورت بيماران منتقل شوند. طريقه شيوع اين بيماري به هر صورت که باشد نتيجه اين است که در حال حاضر بسياري از کشورهاي دنيا را در بر گرفته و انتظار مي رود تمامي کشورها را در بر بگيرد.

فراگيري گسترده اين ويروس در سطح جهاني نيز از خطرهاي ديگري است كه در مورد آن هشدار داده شده و سازمان بهداشت جهاني وارد شدن آن به مرحله شش يا شيوع جهاني را تاييد کرده است.

ويروس يادشده مي تواند از راه مسافران به ديگر كشورها نيز منتقل شود. مارگارت چان، رئيس سازمان بهداشت جهاني گفته بود که مشاهده بيماري خود مي تواند خطر بالقوه اي براي انتشار جهاني آن باشد. اين احتمال قوي است كه بسياري از مردم در برابر نوع جديد ويروس ايمن نباشند.

بر اساس اعلام مركز پيشگيري از بيماري هاي واگير ايالات متحده، آنفلوانزاي خوكي از راه مواد غذايي منتقل نمي شود.

6- راههاي تشخيص

براى تشخيص دادن انفولانزاي خوکي يك آلودگى ، عموماً نمونه تنفسى احتياج است نمونه ها در 4 تا 5 روز اول بيمارى بايد جمع گردد (يك شخص وقتى آلوده است ويروس را به احتمال زياد به اطراف پراکنده مي کند ). با اين وجود، تعداي از اشخاص آلوده ، مخصوصاً بچه‌ها، ويروس را براى 10 روز و يا بيشتر ممكن است انتقال دهند .

7- راههاي پيشگيري

ويروس‌هاى H1N1 آنفولانزاى خوك بسيار متفاوت با ويروس‌هاى 1N1H انسان است ، بنابراين، واكسن‌هاي مورد استفاده براى انفلوانزاى فصلى انسان براى جلوگيري از ابتلا به ويروس‌هاى H1N1 آنفولانزاى خوكي نه در بدن خوک و نه در بدن انسان ايمني ايجاد نمي کند. بنابراين تا زمان تهيه وتکسن اين نوع آنفلوانزا صرفا مي توان به توصيه هاي پزشکي و سازمانهاي بهداشتي عمل کرد.

پزشکان در پاسخ به اين سوال كه هر فرد چطور مي‌تواند از خود و خانواده‌اش در برابر اين بيماري مراقبت كند، اظهار مي دارند: در حال حاضر بايد احتياط‌هاي معمول براي آنفلوآنزا را انجام داد كه شامل پوشاندن جلوي دهان و بيني به هنگام عطسه و سرفه كردن با يك دستمال كاغذي كه بايد پس از مصرف حتما دور انداخته شود و مخصوصا از عطسه كردن در كف دست بايد خودداري شود. دستهايتان را بايد مرتب بشوئيد و در صورت نبودن آب و صابون از ژل پاك كننده استفاده شود. اگر هم بيمار شده‌ايد در خانه بمانيد.

همان طور که هوشياري در برابر آلودگي براي پيشگيري از ابتلاي شما و خانواده تان به بيماري ضروري است، در صورتي که خود مشکوک به ابتلا به آنفلوآنزا هستيد، حتما هنگام عطسه و سرفه جلوي دهان و بيني خود را بگيريد. اگر دستمال به همراه نداريد، هنگام عطسه يا سرفه قسمت داخلي آرنج خود را در برابر دهان و بيني بگيريد تا دستانتان آلوده نشوند. احتياط هاي معمول را به کار بنديد. آنفلوآنزاي خوکي مانند هر نوع سرماخوردگي ديگر از راه تماس سرفه و عطسه منتقل مي شود. دست هاي خود را به طور مرتب بشوييد. اگر آب و صابون در دسترس نيست، مي توانيد از ژل هاي تميزکننده دست استفاده کنيد.

در مورد استفاده از ماسک براي پيشگيري از ابتلا و جلوگيري از شيوع اين بيماري ‌مركز كنترل و پيشگيري امراض آمريكا معتقد است شواهد علمي كافي وجود ندارد كه تاييد كند كه ماسك واقعا در خارج از تاسيسات مراقبت‌هاي بهداشتي كاربرد دارد.

در اين قسمت نيز چند توصيه جدي به همراه موارد عملي براي جلوگيري از بيماري خطرناک آنفلوانزاي خوکي آمده است:

1- دستهاي خود را مرتباً بشوييد: ذرات و قطرات کوچک ناشي از سرفه و عطسه بيماري را منتقل مي کنند. اين ذرات به دستهاي ما منتقل مي شوند و بعد هر چيزي را که ما لمس کنيم آلوده کننده مي شود.

راه صحيح دست شستن : به غير از پشت و روي دستها و انگشتان ، زير ناخنها ، بين انگشتان و دور مچها را به مدت کافي با آب گرم يا داغ کف مالي کنيد و بعد خوب بشوييد. دستهاي خود را نه تنها قبل از غذا خوردن و بعد از دستشويي رفتن بلکه بعد از استفاده کردن از حوله يا پوشاندن دهان بعد از سرفه يا عطسه بشوييد.درست است تعداد دفعات خيلي زياد مي شود درست مثل تعداد دفعاتي که اگر شما در اورژانش يا اتاق عمل مشغول به کارمي بوديد اين کار را انجام مي داديد.

2- وقتي عطسه يا سرفه مي کنيد دهان خود را بپوشانيد :اگر دستمال نداريد از شانه يا گودي آرنج خود استفاده کنيد.اگر اين ذرات به لباس يا يقه شما منتقل شوند خيلي بهتر است از اينکه در هوا و بين افراد ديگر انتشار يابند.بعد دستهاي خود را بشوييد. در ضمن اجسام صاف مثل سکه بيشتر از اجسام زبر و منفذدار مثل کاغذ ويروس را منتقل مي کنند.

3- در خانه بمانيد: اگر بيمار هستيد در خانه بمانيد و هميشه دستهاي خود را بشوييد تا ديگران را آلوده نکنيد.

4- صورت خود را لمس نکنيد: دستهاي خود را از غشاهاي مخاطي ( چشم- دهان - بيني ) دور نگه داريد چون ويروس از اين راه ها وارد بدن مي شود.

5- از افراد بيمار دوري کنيد.

6-  توصيه هاي سازمان جهاني بهداشت درصورت ابتلا به بيماري: درخانه بمانيد، استراحت بسيار، مصرف مايعات فراوان، پوشاندن دهان و بيني خصوصأ هنگام سرفه و عطسه، شستشوي مرتب دستها با آب و صابون، آگاه کردن افراد خانواده و فاميل از بيماري خود، مراجعه به پزشک در صورت شدت گرفتن علائم ؛ نظير تنگي نفس، ضعف و خستگي شديد، سردرد و سرگيجه شديد، استفراغ و تهوع غير قابل کنترل.

8- راههاي درمان

واكسن‌هاي مختلفي در دسترس است كه خوك‌ها را در مقابل آنفلوانزاى خوکي ايمن مي کند .اما در حال حاضر هيچ واكسني كه بتواند براي انسانها در مقابل آنفلوآنزاي خوکي ايمني ايجاد کند در دسترس نيست .
واكسن آنفلوانزاى فصلى ممکن است بر ضد H3N2 خوکي كمك کننده باشد ولي مطمئنا به ايمني و پيشگيري از آنفلوآنزاي خوکي نوع H1N1  کمک نخواهد کرد .

چهار دارو ضد ويروس متفاوت وجود دارد كه براى استفاده در ايالات متحده براى معالجه آنفلوانزا پروانه‌دار هستند:  آمانتادين، amantadine, rimantadine, oseltamivir and zanamivir .  تا زمانيکه ويروس ها به اين چهار دارو حساس بوده اند مي شد از هر چهار دارو استفاده کرد ، اما  ويروس‌هاى آنفلوانزاى خوکي که جديدا از  انسانها جدا كردند به آمانتادين و ريمانتادين مقاوم هستند . حالا اداره سلامت ايالات متحده ، CDC استفاده از” oseltamivir  “  و   “  zanamivir  ”    را  براي معالجه و يا پيشگيري از آنفلوآنزاي خوکي پيشنهاد مي کند . بر اساس اعلام “CDC”، دو داروي “Tamiflu” و “Relenza” كه داروهاي رايج براي مقابله با آنفلوانزا هستند، براي مقابله با تمام گونه هاي كنوني آنفلوانزاي خوكي نيز مؤثرند.

داروهايي که در سال هاي گذشته براي درمان انواع قوي آنفلوآنزا توليد شده اند، توانايي خوبي براي کمک به مبتلايان به آنفلوآنزاي خوکي دارند. در حقيقت همه گيري جهاني بيماري هايي مانند آنفلوآنزاي مرغي و سارس در سال هاي گذشته آمادگي مراجع درماني را براي مقابله با همه گيري هاي جديد افزايش داده است.

اين در حالي است که برخي از پزشکان معتقدند كه استفاده زياد از داروهاي ضد ويروسي مي‌تواند ميكروبها را به اين داروها مقاوم كند.

مقامات سازمان جهاني بهداشت در اين زمينه گفته اند که 4 تا 6 ماه طول مي کشد تا اولين واکسن براي مبارزه با اين ويروس عرضه شود.

دکتر ريچارد بسر، جانشين مدير مراکز کنترل و پيشگيري از بيماري ها در جلسه توجيهي کاخ سفيد در 26 آوريل گفت: "هرگاه ما شاهد ظهور يک گونه تازه آنفولانزا هستيم، کار خود را در صورت نياز با توليد يک واکسن شروع مي کنيم. ما ذخيره هايي از دانه ها ايجاد کرده ايم، ويروس را شناسايي کرده ايم  و گفتگوها در حال انجام هستند، پس به اين ترتيب اگر تصميم گرفته شود که بايد واکسني توليد  شود، ما مي توانيم براي دستيابي به اين هدف سريعاً اقدام کنيم."

9- وضعيت كودكان

بيماري آنفلوانزاي خوکي در ميان تمامي سنين شايع است. به علت ضعيف بودن سيستم ايمني بدن کودکان و برخي از بيماران داراي سابقه بيماري هاي حاد، ميزان خطرناک بودن هر نوع ببيماري در اين دسته از افراد بسيار بيشتر پيش بيني مي شود.

البته لازم به ذکر است که هيچ گونه شواهدي مبني بر اينکه آنفلوانزاي خوکي در کودکان کشنده تر از ساير سنين باشد، وجود ندارد اما طبق گزارش سازمان بهداشت جهاني ميزان شيوع اين بيماري طبق آمار کشورهاي کانادا، شيلي،ژاپن،انگليس و آمريکا در ميان افراد نوجوان بين 12 تا 17 سال بسيار بيشتر است.

مراقبت هايي از قبيل مراجعه سريع به پزشک در صورت مشاهده اولين علائم آنفوانزاي خوکي و بالا رفتن دماي بدن کودکان به بالاتر از 38 درجه سانتيگراد براي آنها اکيدا توصيه شده تا ميزان ريسک اين بيماري براي اين سنين پايين بيايد.

همچنين اگر کودکي به آنفلوانزا مبتلا شد بايد در منزل بماند و مراقبتهايي همانند برخورد با ساير آنفلوانزاها با وي صورت گيرد. بايد مقدار زيادي مايعات بنوشند و در استراحت کامل به سر ببرند. با دستور پزشک داروهايي نيز بايد مصرف کنند. البته مصرف آنتي ويروس براي کودکان تنها در صورتي موثر خواهد بود که فقط 48 ساعت از شروع علايم اوليه بيماري گذشته باشد. از آنجايي که آنتي ويروسها داراي عوارض جانبي نيز هستند فقط در صورت تجويز پزشک بايد به کودکان داده شود.

10-  مبتلايان در جهان

بيماري آنفلوانزاي خوکي طي مدت بسيار کوتاهي و فقط در فاصله چند ماه تمام قاره ها را به تسخير خود در آورد. مرجع رسمي اعلام آمار مبتلايان و مرگ و ميرهاي آنفلوانزاي خوکي سازمان بهداشت جهاني است که به طور مرتب آمارها و گزارشات خود را روزآمد مي کند. با دقت نمي توان گفت که ميزان مرگ و مير و مبتلايان به اين بيماري چقدر است زيرا هر دقيقه دامنه آن گسترش مي يابد.

در حال حاضر بعد از مکزيکو سيتي‌ ملبورن به  “پايتخت آنفلوآنزاي خوکي جهان”  بدل شده است.

روزنامه “استرالين” نوشت بيماري آنفلوآنزاي خوکي در طول سه هفته گذشته در اين منطقه هزار برابر افزايش يافته است، بيش از همه مدارس در منطقه ملبورن را مبتلا کرده است و منطقه ويکتوريا را به بدترين نقطه جهان از لحاظ ابتلا به بيماري به ازاي سرانه جمعيت بدل کرده است.
شايان ذکر است اين آمارها مربوط به روزهاي پيش است و تعداد آن تقريبا هر ثانيه افزايش پيدا مي کند. معاون دبيركل سازمان بهداشت جهاني اعلام كرد در صورت شيوع بيماري آنفلونزاي خوكي يك سوم جمعيت جهان به اين بيماري مبتلا مي شوند.
پزشکان معتقدند که با در نظر گرفتن شيوع بيماري هاي ديگر در گذشته به طور منطقي مي توان اينگونه نتيجه گيري كرد كه در صورت شيوع اين بيماري يك سوم مردم جهان مبتلا خواهند شد. در اين شرايط حتي اگر بيماري بسيار شديد هم نباشد تعداد زيادي از افراد به آن مبتلا مي شوند و حتي آمار مرگ و مير نيز بسيار بالا مي رود.

شيوع گونه تازه آنفولانزا که در 22 مارس در منطقه شمال مرکزي مکزيک آغاز شد و تا اين تاريخ در سراسر جهان گسترش يافته است، سازمان بهداشت جهاني  را وادار کرد تا اين رويداد را يک وضعيت اضطراري براي بهداشت عمومي در سطح جهاني اعلام کند.
تا کنون مرگ بيش از هزار مبتلا به اين بماري منتشر شده است.

11- شيوع و مبتلايان در ايران به همراه آمار مرگ و مير

نخستين مورد ابتلا به آنفلونزاي خوکي در ايران، در اواخر خردادماه تأييد شد. بيمار نوجواني بود ايراني‌تبار و مقيم آمريکا که اواخر خردادماه به همراه خانواده‌اش وارد تهران شد. او به هنگام ورود به کشور مورد معاينه و آزمايش قرار گرفت. پس از انجام آزمايش آلودگي اين نوجوان 16 ساله به ويروس H1N1 قطعي و پس از آن درمان آغاز شد.

اما فقط چند هفته بعد وزير بهداشت و درمان از 23 نفر مبتلا به آنفلوانزاي خوکي در ايران خبر داد ولي هنوز هيچ آماري در مورد مرگ بر اثر اين بيماري در کشور گزارش نشده است. تا پايان هفته گذشته ، تعداد61 مبتلا به اين بيماري شناسايي شده اند.
بنابر گفته مقامات بهداشتي در ايران تمام مبتلايان به اين بيماري غير از يک نفر همگي سابقه سفر به خارج از کشور داشته اند و اين بيماري را با خود به ايران آورده اند.

در اين زمينه دكتر گويا درسمينار آنفلوآنزاي خوكي که در انستيتو پاستور ايران برگزار شد، با اشاره به ورود آنفلوانزاي خوكي به فاز 6 پاندمي افزود: طبق برآوردها طي دو سال، احتمالا حدود 10 ميليون و 500 هزار نفر تا 24 ميليون در كشورمان به اين نوع آنفلوآنزا مبتلا مي شوند که از اين تعداد 525 هزار تا يك ميليون و 225 هزار نفر نياز به بستري دارند و برآورد مي‌شود حدود 105 هزار تا 245 هزار نفر جان خود را از دست بدهند.

آنفلوآنزاي خوكي از حوالي نوروز در قاره آمريكاي شمالي و مركزي و سپس به تدريج در ديگر نقاط جهان گسترش يافت و در حال حاضر در فاز 6 پاندمي اين آنفلوآنزا به سر مي‌بريم.

پاييز امسال از لحاظ آنفلوآنزاي خوكي بسيار هولناك خواهد بود و احتمال دارد در آينده با افزايش تعداد بيماران مبتلا به اين نوع آنفلوآنزا در كشور مواجه شويم. اين امر گريز ناپذير است به طوري که سرعت گسترش جغرافيايي اين بيماري چهار برابر پاندمي سال 1917 برآورد مي شود.

قدرت انتقال آنفلوآنزاي خوكي 2 تا 3 برابر آنفلوآنزاي فصلي است. رييس مركز مديريت بيماريهاي واگيردار وزارت بهداشت مي گويد: دليلي ندارد براي وقوع پاندمي منتظر زمستان باشيم. در مجموع ديرترين زمان بروز پاندمي در پاييز خواهد بود اما در زمان پاندمي اين بيماري حدود 98 درصد افراد بيمار خدمات بهداشتي درماني را از خارج از بيمارستان‌ها دريافت خواهند كرد و پيش بيني مي‌شود حدود 5 درصد مبتلايان نياز به بستري داشته باشند. همچنين حدود يك تا دو درصد كل افراد مبتلا فوت خواهند كرد و اين در حالي است كه اين عدد بسته به شدت بيماري و ارائه خدمات متغير خواهد بود.

رييس مركز مديريت بيماري‌هاي واگيردار وزارت بهداشت، شايع‌ترين عارضه آنفلوآنزاي خوكي را ذات الريه عنوان كرد و گفت: به اين منظور موارد ذات الريه را در تمام بيمارستان‌هاي كشور بررسي مي‌كنيم. از طرف ديگر مواردي كه به علت آنفلوآنزاي خوكي جان خود را از دست داده‌اند بيشتر با تابلوي نارسايي شديد تنفسي و نارسايي كليوي و شوك جان خود را از دست داده‌اند. همچنين اكثريت موارد شديد اين بيماري در گروه‌هاي خاص از جمله افراد داراي بيماريهاي زمينه‌اي بوده است.

دكتر گويا با بيان اينكه پاندمي موج‌هاي مختلفي دارد و حداقل دو سال گرفتار خواهيم بود، ادامه داد: طي دو سال بروز پاندمي، موج‌هاي مختلف آن بروز مي‌كند و هرموج 6 تا 8 هفته طول مي‌كشد و سپس فروكش مي‌كند.

شدت هر كدام از اين موج‌ها متغير است اما انتظار مي‌رود شدت بيماري و همچنين تعداد مبتلايان در سال اول پاندمي بيشتر از سال دوم باشد. وي با بيان اينكه در فاز شش پاندمي جهاني آنفلوآنزاي خوكي انتقال پايدار انسان به انسان، مداوم و افزايشي است، ادامه داد: در اين فاز عمليات مهار ديگر بي‌فايده است. در اين فاز اقدامات موثر توسط نظام سلامت همه كشورها، كاهش موارد ابتلا، كاهش موارد شديد، كاهش موارد بستري، كاهش موارد نياز به خدمات ويژه و در نهايت كاهش مرگ و مير است چرا كه مهار در زماني موثر است كه بيماري كانون مشخصي داشته باشد.

دكتر گويا با بيان اينكه داروي ضد ويروسي كافي براي آنفلوآنزاي خوكي در اختيار داريم، گفت: تاكنون واكسني كه مجوز گرفته باشد، براي اين ويروس تهيه نشده است. از طرف ديگر سازمان بهداشت جهاني معتقد است كه اين ويروس در شرايط فعلي نيازي به واكسيناسيون در سطح وسيع ندارد اما شايد لازم باشد براي گروه‌هاي خاصي از مردم و همچنين پرسنل بهداشتي درماني پيش‌بيني‌هاي لازم صورت گيرد.

12- اقدامات ملي و بين المللي براي مقابله با آنفلوانزاي خوکي

کشورها و سازمانهاي ملي و بين المللي به ويژه در زمينه بهداشت در ماههاي اخير و پس از شيوع بيماري آنفلوانزاي خوکي تلاشهاي بسيار زيادي براي مقابله با اين بيماري به صورت پيشگيري افراد سالم و درمان افراد مبتلا به اين بيماري انجام داده اند.
در برخي از کشورها مدارس، موزه ها و کتابخانه ها بسته شده اند و به مردم توصيه شده است با يکديگر دست ندهند و ظروف خود را مشترکا استفاده نکنند.
در برخي ديگر از کشورها کليه رويدادهاي سفر نيز معلق شده است. اقدامات قرنطينه داوطلبانه نيز در نقاطي از دنيا صورت گرفته است.

در همين راستا سازمان بهداشت جهاني  نيز به عنوان مهمترين سازمان بين المللي در زمينه بهداشت و سلامت تدابيري انديشيده است.
اعلام به موقع هشدارها در مورد همه گيري اين بيماري از وظايف اين سازمان است. کارشناسان و دانشمنداني که
ماه ژوئن  در وين گردهم آمدند، تصميم گرفتند که آنفلوآنزاي خوکي را پاندمي يا بيماري مسري جهاني بخوانند.

سازمان بهداشت جهاني براي اولين بار در چهل سال اخير بيماري آنفلوآنزا را به عنوان پاندمي معرفي کرده و زنگ خطر همگير شدن اين بيماري را به صدا درآورده است. آنفلوانزا با شروع فصل سرما فراگيرتر مي‌شود. اين اقدامات مي تواند دولت ها را با هدف محدود کردن گسترش آنفلوانزاي خوکي، به اعمال محدوديت هايي در زمينه تجارت، سفر و ساير زمينه ها رهنمون سازد.

13- اقدامات ايران براي مقابله با آنفلوانزاي خوکي

علاوه بر برگزاري سمينارهاي مختلف براي بررسي جنبه هاي خطرناک اين بيماري در داخل کشور، شرکت در جلسه اضطراري وزيران بهداشت كشورهاي مديترانه شرقي با هدف تصميم‌گيري درباره برگزاري حج عمره و تمتع در قاهره يکي ديگر از اقدامات ايران در اين زمينه است.

در حال حاضر پنج شركت از كشورهاي فرانسه، انگلستان، آمريكا، سوئيس و آلمان در زمينه توليد اين واکسن فعاليت مي‌کنند و از اين بين، سه شرکت با ادعاي دست‌يابي به فن‌آوري توليد آن و کسب مجوز اوليه از سازمان بهداشت جهاني در حال مذاکره براي ثبت در کشورها هستند اما هنوز از ميزان اثربخشي و عوارض كاهش اين واكسن‌ها اطلاع دقيقي در دست نيست.

با وجود دانش فني توليد واکسن آنفلوانزاي نوع آ در کشور، تنها مشکل موجود در اين راه را عدم دسترسي به مقادير کافي است. طرح توليد اين واكسن در ايران به صورت پروژه‌اي مشترك و ملي با سازمان بهداشت جهاني ادامه دارد که در حال حاضر در مرحله مذاكره براي اين پروژه مشترك هستند و پس از قدري پيشرفت در زمينه‌ توليد واكسن آنفلوانزاي فصلي، مي‌توان در خصوص آنفلوانزاي نوع آ (H1N1) هم قدم‌هاي خوبي برداشت.

دكتر لنكراني وزير بهداشت ايران با اشاره به وجود مقادير كافي داروي مورد نياز آنفلوانزاي نوع آ (H1N1) اسلتاميوير(تاميفلو) در کشور گفت: برخي از كشورها از اين داروها براي پيشگيري از اين بيماري استفاده كرده‌اند و هم‌اكنون با بحران مقاومت به دارو مواجه شده‌اند، از اين رو تاكيد ما بر مصرف دارو تحت پروتكل درماني است، البته داروي رده سومي به نام (رلنزا) هم به مقادير مورد نياز سفارش داده‌ شده است.

وي، با بيان اين كه ايران از معدود كشورهايي است كه ماده اوليه داروي موثر بر آنفلوآنزاي نوع آ را در داخل توليد مي‌كند، گفت: هزينه تمام شده اين دارو يك سوم نوع وارداتي آن است. البته اقدامات ديگري از قبيل آماده‌سازي سيستم بهداشتي - درماني تخت‌هاي مراقبت ويژه و اتاق‌هاي ايزوله نيز براي بيماران احتمالي آنفلوآنزاي نوع آ در كشور در نظر گرفته شده است.

/انتهاي پيام/