نقد و تحليل فيلم «ليلا»- محمدرضا محقق

ليلا كجاست؟

فيلم «ليلا» اثري منسجم و پخته و حاصل يك كارگرداني حرفه اي است كه توانسته تصويري جدي و معتبر و گرم و زنده از «خانواده» ايراني در صورت هاي مختلف و اشكال متنوعش با همان مختصات و خاطراتي كه از آن توقع داريم پديد آورد.

کد خبر: ۳۵۵۲۶

يکشنبه - ۱۱ مرداد ۱۳۸۸ / August 02, 2009

يكي از دستاوردهاي تابناك كارنامه هنري مهرجويي فيلمي است كه در تصورات مخاطبانش توانست جايگاه گرم و مستحكمي را از آن خود كند.

يك داستان نسبتاً خاص در بستر موقعيتي نه چندان غير عادي؛ داستان انتخاب همسر دوم با همياري همسر اول براي رهايي از مشكل ناباروري و صاحب فرزند شدن خانواده.

روبرو شدن با اين ويژگي براي مخاطب، در كنار ساير مولفه هاي گرم و جاندار فيلم،‌ فضايي صميمي و در عين حال نوستالژيك براي او فراهم مي آورد.

روايت داستاني فيلم موقعيتي براي تجديد خاطراتي فراهم آورده كه مدتهاست از جمع خانواده هاي ايراني رخت بربسته است.

آن دور هم جمع شدن ها و ميهماني ها و گرماي تعاملات و گفت و گوها و ... آنچه به عنوان ركن اجتماع بشري يعني «خانواده» از آن سراغ داريم.

«ليلا» در تلاطم زيبا و خاطره انگيز همين پديده شكل گرفته است؛ خانواده و روابط انساني ميان اعضاي خانواده با يكديگر و با ساير بستگان سببي و نسبي.

«ليلا» علاوه بر كارگرداني هوشمندانه و روان مهرجويي، از ساير مولفه هاي سينماورزانه نيز بهره اي تام و تمام دارد.

بدون ترديد يكي از مواردي كه در فيلم جلوه اي خاص و جدي دارد، موسيقي آن است و تصنيف هايي كه با صداي عليرضا افتخاري كم كم تبديل به يك كاراكتر صوتي در طول فيلم مي شود، خاصه تصنيف خاطره انگيز «تو با مني اما ...» كه به نوعي، تبديل به نخ تسبيح موقعيت ها و مواقيف و مواضع فيلم مي شود و بستري مناسب تر را براي ادامه روايت داستاني فراهم مي آورد.

بازي فوق العاده ليلا حاتمي و علي مصفا در كنار هنرنمايي جميله شيخي و ساير بازيگران فيلم كه آن چنان ارتباط گرم و بجا و گيرايي با متن فيلمنامه پديد آورده و به اجراي سينمايي رسانده اند، براي هميشه تاريخ سينماي ايران در ذهن و دل مخاطب ماندگار گشته است.

«ليلا» اثري كاملاً هارمونيك است، ‌در حالي كه مضمونش بشدت استعداد التهاب را دارد.

بحث ناباروري، دخالت خانواده ها، پيگيري خواسته ها و ايده آل ها و آرزوهاي فردي در زندگي ديگران و ... كه البته فيلم، از اين موارد خالي نيست و مواجهه هاي متنوعي هم در اين حوزه ها ميان افراد شكل مي گيرد، اما همه اينها در مختصات «ليلا»‌ تبديل به كاتاليزوري براي ايجاد و حفظ مداومت آن حس هارمونيك مي شود.

وقتي به كارنامه سينماي ملودرام ايران نگاه مي كنيم، «ليلا» در اوان اين نگاه، به ديده مي آيد و بي ترديد، تبديل به خاطرات سينمايي تماشاگران آن مي شود خاصه آن كه در مورد «ليلا» اين فضا هم براي خواص سينما و منتقدان و هم براي عموم مردم پديد آمده است.

در عين حال كه «ليلا» هم مثل ساير آثار مهرجويي، از مفاهيم فلسفي و معرفتي خالي نيست، ‌اما در اين اثر، كارگردان سعي كرده است به «ملودرام» وفادارتر بماند تا طرح آن مضمون ها و مفاهيم و اين اتفاقي است كه مثلاً در «پري» نيافتاده است يا مثلاً در «سارا» در ميانه است.

«ليلا» از اين جهت اثر منحصر بفردي در كارنامه مهرجويي است؛ فيلمي گرم و دوست داشتني كه از جمله لذت هاي ناب تاريخ سينماي ملودرام ايران است./انتهاي پيام/