چگونه مزد کارگران 285 برابر شد؟ + نمودار

افزایش مستمر قیمت ها، افت قدرت خرید خانوار و کاهش ارزش ریال در ایران طی 3 دهه اخیر باعث شده تا دستمزد روزانه 567 ریالی کارگران در سال 58 به 162375 ریال در سال 92 یعنی به میزان 285 برابر برسد. با این حال، کارشناسان بازار کار می گویند عدم رشد واقعی دستمزدها در ایران از جدی ترین مسائلی است که نیروی کار با آن مواجه بوده و اگر دستمزدها در ایران رشدی منطقی را طی می کرد، افزایش های امروز باید بین 500 تا 600 برابر سال 58 می رسید.

کد خبر: ۳۵۹۲۶۴

يکشنبه - ۰۶ مهر ۱۳۹۳ / September 28, 2014

به گزارش گروه فضای مجازی« خبرگزاری دانشجو»، بررسی گزارش ویژه وزارت تعاون، کار و رفاه درباره وضعیت دستمزد مشمولان قانون کار و کارگران در فاصله 34 سال گذشته نشان می دهد در دوره 12 ساله بین 1380 تا 1392، کمترین میزان افزایش دستمد در سال های 90 و 84 اتفاق افتاده است.طبق نمودار ارائه شده، حداقل دستمزد روزانه کارگران در فاصله سال های 89 تا 90 تنها 910 تومان افزایش داشته است در حالی که در فاصله دو سال مورد بررسی، نرخ تورم از 13.9 درصد به 26.4 درصد افزایش نشان می دهد.

گزارش وزارت کار از 34 سال تعیین دستمزد

سال 90 که در آستانه اجرای فازاول هدفمندی یارانه ها در دولت سابق قرار داشته است، کمترین میزان افزایش سالیانه دستمزد را در طول دوره های مختلف به میزان 9 درصد ثبت کرده است. بعدها نمایندگان کارگری کشور عنوان کردند، وزیر کار وقت از دولت دستور داشت برای مهار تورم انتظاری حاصل از افزایش ناگهانی قیمت ها در قالب اجرای هدفمندی یارانه ها، جلوی افزایش بالاتر از 10 درصد دستمزد کارگران را بگیرد.

در گزارش وزارت کار آمده است: بررسی وضعیت حداقل دستمزدها و نرخ تورم طی سال های 1358 تا 1392 در کشور نشان می دهد که روند افزایش حداقل دستمزد، تقریبا یکنواخت است. به استثنای سال های 63-1360 و 1365 و 1368 که حداقل دستمزد ثابت بوده، کمترین رشد حداقل دستمزد با 9 درصد تغییر به سال 1390 اختصاص دارد و بیشترین رشد حداقل دستمزد نیز با 66.7 درصد تغییر در سال 1370 اتفاق افتاده است و لیکن نرخ تورم به دلایل اقتصادی نوسانات بسیار زیادی داشته و می توان اذعان داشت رابطه ای بین این دو متغیر در طی این سال ها نمی توان تصور نمود.

در برخی سال ها نظیر سال های 1375، 1380، 1384 و 1388، افزایش حداقل دستمزد رقمی بین 15 تا 29.5 درصد بوده در حالی که در همان سال ها نرخ تورم از 10.3 درصد تا 62.7 درصد کاهش داشته است.

به طور مثال در سال 1379 نرخ تورم با کاهش 38.2 درصدی مواجه بوده و لیکن حداقل دستمزد در همان سال 26.6 درصد افزایش داشته است، به نحوی که این افزایش از میزان افزایش دستمزد در سال 1392 با توجه به نرخ تورم 32.1 درصدی آن سال، بیشتر است.

شورای عالی کار همه ساله علاوه بر تعیین حداقل دستمزد و تسری آن بر روی سایر سطوح مزدی، برای کارگرانی که حداقل یکسال تمام سابقه خدمت دارند یا در طول سال آتی خدمت آنان به یکسال می رسد، افزایشی را تحت عنوان پایه سنوات اعلام می کند.

پایه سنواتی طی سال های 1370 الی 1393 تغییر چندانی نداشته است. با محاسبه نسبت پایه سنواتی به حداقل دستمزد طی سال های 1370 الی 1393 مشخص می شود که میزان تغییرات سهم سنوات خدمت کارگران از حداقل دستمزد در طی سال های مذکور اندک بوده و بین 1.1 درصد تا 1.9 درصد نوسان داشته است. شایان ذکر است، پایه سنواتی در سال 1393 نسبت به سال 1370، 1.1 درصد کاهش داشته است.

ثابت ماندن نرخ پایه سنوات موجب شده تا تناسب رقم پایه با حداقل دستمزد هر سال به تدریج از بین برود و در نتیجه کارگران پُرسابقه در کنار مزد شغل، عایدی کمتری (به نسبت کارگران کم سابقه) در مورد سنوات خدمات خود داشته باشند.

دستمزدها در ایران 285 برابر شد، اما...

در سال 1359 نرخ پایه معادل 6.3 درصد حداقل دستمزد همان سال بوده، حال آنکه در سال 93 این نسبت به 2.5 درصد تنزل یافته است. از سویی، حداقل مزد روزانه نیز در طول دهه های مختلف تغییرات قابل توجهی داشته که نشان دهنده افزایش نرخ تورم کشور بوده است.

در سال 1360 حداقل دستمزد روزانه به میزان 635 ریال تعیین شده بود که این میزان 10 سال بعد در سال 1370 به 1667 ریال و در سال 1380 نیز به 18930 ریال افزایش یافت. همچنین حداقل دستمزد روزانه مشمولان قانون کار در سال 1390 به 101000 ریال بالغ شد.

بنابراین در فاصله سال های 1360 تا 1370 حداقل مزد روزانه در ایران بیش از 1.6 برابر افزایش یافت. این میزان در فاصله سال 70 تا 80 به میزان بیش از 10.3 برابر افزایش یافت و از 1667 ریال روزانه به 18930 ریال رسید. در عین حال، حداقل مزد روزانه در سال 90 نسبت به سال 80 به میزان بیش از 4.8 برابر دیگر نیز افزایش یافت.

در مجموع افزایش حداقل دستمزد روزانه در ایران در فاصله سال های 1358 تا 1392 به میزان بیش از 285.3 برابر بوده، اما به گفته کارشناسان بازار کار، این میزان می تواند تا بیش از 2 برابر نیز افزایش داشته باشد و این مسئله به عنوان شکافی جدی بین تامین معیشت و حداقل دستمزد نیروی کار در ایران همواره وجود دارد.

بنابراین در شرایط ایده آل، حداقل دستمزد روزانه در ایران باید در طول 34 سال گذشته بین 500 تا 600 برابر افزایش می یافت. البته این میزان افزایش نشانه های خوبی را به همراه ندارد چرا که نشان دهنده افزایش صعودی و مستمر قیمت ها در طول دوره مورد بررسی، افت ارزش ریال، کاهش قابل توجه قدرت خرید خانوار کارگری و مسائلی از این دست است.

وضعیت جبران خدمات مزد حقوق بگیران در ایران

مزد به عنوان یکی از فاکتورهای تعیین شده در قیمت تمام شده و قیمت فروش محصولات است و بدین لحاظ از نظر اقتصادی دارای اهمیت بسزایی است. مطابق نتایج به دست آمده از طرح آمارگیری از کارگاه های صنعتی بالای 10 نفر کارکن، نسبت جبران خدمات به ستانده طی سال های 1383 لغایت 1390 کاهش یافته به گونه ای که از 13.1 درصد در سال 1383 به 7.4 درصد در سال 1390 رسیده است.

با محاسبه نسبت جبران خدمات به ارزش محصولات تولید شده نیز همین نتیجه به دست می آید. این سهم نیز طی سال های 1383 لغایت 1390 کاهش یافته است. دلیل کاهش سهم جبران خدمات را عمدتا می توان افزایش نسبت سایر عوامل و نهادهای تولیدی و هزینه های سربار دانست و این امر بار دیگر نشان دهنده آن است که روند تغییرات قیمت عوامل تولید متناسب با عامل هزینه دستمزد نیست و رشد سهم عوامل غیرمزدی شتاب بیشتری دارد.

به صورت کلی، سهم مزد در قیمت تمام شده و قیمت فروش می تواند با عواملی نظیر سیاست های اقتصادی دولت، وابستگی انرژی برای تامین مواد اولیه، تجهیزات، ابزار و نظایر آنها، مدیریت منابع انسانی و مدیریت تولید و نوع محصولات یا خدمات، بهره وری کار و شرایط جغرافیایی بستگی داشته باشد.

منبع:مهر