برگرفته از «ترجمه المراقبات»؛

اثرات گرسنگي بر کرامات اخلاقي

سرمستى و ناسپاسى منشأ سركشى است، وقتى نفس به واسطة گرسنگي خوار شد، در مقابل پروردگارش خاضع شده و از سركشى دست برمى‏دارد.

کد خبر: ۳۸۴۴۹

چهارشنبه - ۰۴ شهريور ۱۳۸۸ / August 26, 2009

با تشنگى و گرسنگى با نفسهايتان مبارزه كنيد همانا پاداش اين كار همانند پاداش مبارزه در راه خداست.  پيامبر اكرم(ص)

گرسنگى فوايد بي‌شمارى در جهت تكميل نفس و شناخت خداوند براى انسان  دارد. روايات زيادى در فضايل گرسنگى وارد شده است كه در اينجا اشاره‏اى به آن‌ها مي‌كنيم و سپس نيم نگاهي به فلسفه و حكمت گرسنگى خواهيم داشت.

پيامبر اكرم(ص) فرمودند: عملى دوست داشتنى‏تر از گرسنگى و تشنگى در نزد خدا نيست. و به اسامه فرمودند: (اگر مى‏توانى در حال گرسنگى و تشنگى ملك الموت را ملاقات كن (يعني روزه داشته باش تا وقت مرگت برسد) تا به بالاترين مقام‌ها و جاها رسيده و با پيامبران هم منزل شوى و ملائكه از ديدن روحت شادمان شوند و خداوند بر تو درود فرستد).

در حديث معراج خداوند پرسيد: (اى احمد آيا آثار روزه را مى‏دانى؟ پاسخ داد: خير، خداوند فرمود: نتيجه روزه، كم‏خورى و كم‏گويى است؛ و آن حكمت را به ارمغان مى‏آورد و حكمت، معرفت را در پى دارد و معرفت، يقين را و وقتى كه بنده‏اى به يقين رسيد باكى ندارد كه چگونه روزگار را سپرى كند؛ در سختى يا آسانى و اين مقام مرضيين(خوشنودها) است؛‌ و هر كس طبق خوشنودى من رفتار كند، سه خصلت را به او مى‏دهم، اول شكرى كه نادانى همراه آن نباشد، دوم يادى كه فراموشى نداشته باشد و سوم دوستيى كه دوستى من را، بر دوستى آفريدگانم ترجيح ندهد. هنگامى كه او من را دوست داشت، من هم او را دوست خواهم داشت، دوستى او را در دل بندگانم انداخته و چشم قلب او را به عظمت و جلالم مى‏گشايم و علم آفريدگانم را از او پنهان نمى‏دارم، در تاريكى شب و روشنايى روز با او مناجات مى‏كنم تا آنجا كه سخن گفتن و همنشينى او با بندگانم قطع شود و كلام خود و فرشتگانم را به گوش او مى‏رسانم و اسرارى را كه از بندگانم پنهان كرده‏ام براى او آشكار مى‏كنم...، عقل او را غرق در شناخت خود كرده و درك او را بالا مى‏برم، مرگ را بر او آسان مى‏كنم تا وارد بهشت شود و وقتى كه ملك الموت او را ملاقات كند، به او مى‏گويد: آفرين بر تو و خوشا به حالت، خوشا بحالت، خداوند مشتاق تو است... خداوند مى‏گويد: اين بهشت من است، در آن بخرام و خوش باش و در همسايگيم ساكن شو. روح انسان مى‏گويد: خدايا خود را به من شناساندى و با اين شناخت از جميع آفريدگانت بى‏نياز شدم. قسم به عزت و جلالت اگر خوشنودى تو در اين است كه قطعه قطعه شده يا هفتاد بار به بدترين شكل كشته شوم خوشنودى تو، براى من دوست داشتنى‏تر است... آنگاه خداى متعال مى‏فرمايد: به عزت و جلالم سوگند، هيچگاه مانعى بين خود و تو قرار نمى‏دهم، تا هر وقت خواسته باشى بر من وارد شوى، كه با دوستان خود چنين كنم).

در اين روايت به خوبي به فضيلت گرسنگى اشاره شده است، براى توضيح بيشتر به فوايد گرسنگي به صورت موردي اشاره مي‌كنيم:

فوايد گرسنگى‏

* صفاى قلب: سيرى باعث ازدياد بخار در مغز شده و مغز حالتى شبيه مستى پيدا مى‏كند و نمى‏تواند خوب فكر كند، سرعت انتقال او كم شده و قلب كور مى‏شود. بر خلاف گرسنگى كه باعث رقت و صفاى قلب مى‏شود. و قلب را آماده تفكرى كه باعث شناخت مى‏شود، مى‏كند. و نورى آشكار پيدا مى‏كند. از رسول اكرم(ص) روايت شده است: «كسى كه شكم خود را گرسنه نگه‌دارد انديشه‏اش تربيت مى‏شود».

* تواضع و از بين رفتن سرمستى و ناسپاسى: سرمستى و ناسپاسى منشأ سركشى است، وقتى نفس به واسطة گرسنگي خوار شد، در مقابل پروردگارش خاضع شده و از سركشى دست برمى‏دارد. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: گرسنگى بكشيد و بر بدنهايتان سخت بگيرد شايد دلهايتان خداوند متعال را ببيند.

* كاهش شهوات: گرسنگي باعث شكستن شدت شهوات مي‌شود و نيروهايى را كه باعث انجام گناهان كبيره مي‌شوند و انسان را هلاك مي‌كند، تقليل مي‌دهد. چون بيشتر گناهان كبيره از شهوت سخن گفتن و شهوت جنسى بوجود مى‏آيد؛ كم كردن اين دو شهوت باعث مصون ماندن از خطرهاي بسياري مى‏شود.

* آمادگي انجام عبادت: آمادگى براى انجام تمام عبادت‌ها از چند جهت است، كه كمترين آن‌ها كم احتياجى به تخلّى و بدست آوردن غذا و كمتر بيمار شدن به بيماري‌هاى گوناگون است، زيرا معده، خانة بيمارى و پرهيز، راز هر دارويى است. و نيز گرسنگي مانع بوجود آمدن، مشكلاتى كه از غذا خوردن بوجود آمده و انسان را محتاج مال و مقام دنيا مى‏كند مى‏گردد، مال و مقامى كه عده بسيارى را هلاك كرده است. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: (برترين شما روز قيامت در نزد خدا كسى است كه گرسنگى بيشترى كشيده باشد و در صفات خداوند متعال تفكر بيشترى نموده باشد).

* آمادگي انجام عبادت‌هاي مالي: توانايى براى دادن مال، ميهمانى دادن، هديه دادن، احسان و نيكى، رفتن به حج و زيارت و بالاخره انجام تمام عبادت‌هاى مالي از ديگر فوايد گرسنگي مي‌باشد.

با توجه به اين مطالب مى‏فهميم كه چرا خداوند براى مهمانيش گرسنگى را انتخاب كرده است. نعمتى بالاتر و بهتر از نعمت شناخت، نزديكى و ديدار خداوند نيست و گرسنگى از راههاى نزديك رسيدن به آن است.

پس متوجه مي‌شويم كه روزه فقط يك تكليف نيست بلكه خداوند بوسيله آن انسان را بزرگ داشته و بخاطر واجب نمودن آن بر ما منت گذاشته و به همين جهت شكر آن واجب است. حال كه ارزش روزه مشخص شد براى رسيدن به نتيجة خوب، در جهت انجام درست و اخلاص در آن بايد تلاش كرد؛ روزه، فقط مجازات نشدن يا بدست آوردن پاداش و بهشت و ناز و نعمت نيست، گرچه با روزه اين‌ها نيز بدست مى‏آيد بلكه سزاوار است هدف و نيت روزه، نزديكى انسان به خداوند و همسايگى و خوشنودى او باشد.

با دقت در اين مطالب متوجه خواهيم شد كه هر كار يا حال يا سخنى كه انسان را از مقام‌هاى بلند حضور در درگاه خدا دور سازد، مخالف مراد خداوند از مشرّف نمودن به اين دعوت و ميهمانى است.

اين‌ها گوشه‌اي از فوايد گرسنگي مي‌باشد كه خداوند در ماه مبارك رمضان با واجب كردن روزه درك اين معارف و رسيدن به اين فوائد دنيوي و اخروي را براي انسان آسان كرده است پس قدر بدانيم و ارج نهيم./انتهاي پيام/