تعامل منطقی طب سنتی و نوین موجب اصلاح سبک زندگی می‌شود

معاون طب سنتی وزارت بهداشت گفت: تعامل و تبادل منطقی میان طب سنتی و طب نوین برای هم افزایی تجربیات و روش های درمانی ضروری است.

کد خبر: ۳۸۹۵۰۱

شنبه - ۲۵ بهمن ۱۳۹۳ / February 14, 2015

به گزارش گروه اجتماعی «خبرگزاری دانشجو»،محمود خدادوست معاون طب سنتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور در گفتگویی به موضوع طب سنتی و توسعه آن در کشور پرداخته است که در ادامه می خوانید:

•    توسعة طب سنتی به جهت قانونی از چه پشتوانه‌هایی برخوردار است و چگونه می‌توان به راهکار‌های اجرایی دست یافت؟

خدادوست ؛ اسناد بالادستی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور را متولی سلامت جامعه می‌داند و هم‌چنین در بخش‌های مختلفی به طب سنتی اشاره می‌کند. این اسناد وزارت بهداشت را مکلف کرده‌ است که طب سنتی و ایرانی را توسعه دهد که این توسعه باید در کنار طب رایج صورت بگیرد.

در درجة اول در مادة ۱۶ قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و هم‌چنین مادة ۱۸ قانون تشکیلات و وظایف این وزارت‌خانه به استفاده از ظرفیت‌های گیاهان دارویی و دارو‌های گیاهی تأکید شده است. وزارت بهداشت موظف به استفاده از ظرفیت‌های گیاهان دارویی، دارو‌های گیاهی و طب سنتی است. هم‌چنین در بند «ه» مادة ۳۴ قانون برنامه پنجم توسعه وزارت بهداشت مکلف به بسترسازی توسعه و استفاده از طب سنتی و گیاهان دارویی شده است.

در راهبرد کلان ۱۱ اقدامات ملی ۳ و ۴ نقشة جامع علمی کشور نیز به استفاده از ظرفیت‌های طب سنتی تأکید شده است؛ با این عنوان که در اقدام ملی ۳ به تقویت ارتباط علوم سلامت و بالینی و طب سنتی ایرانی اسلامی با علوم پایه، اسلامی، انسانی و اجتماعی و در اقدام ملی ۴، به بحث سامان‌دهی بازار محصولات، تجهیزات سلامت در کشور به منظور حمایت از تولید علم و فناوری‌های بومی اشاره شده و مورد تاکید قرار گرفته است. هم‌چنین در بند ۱۱ و ۱۲ نقشة جامع سلامت کشور تأکید شده است که نسبت به توسعة طب سنتی اقدامات لازم صورت بگیرد.

علاوه بر این، در سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی که توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب شده، ۱۱ راهبرد و ۴۸ اقدام ملی برای توسعة طب سنتی، گیاهان دارویی و فرآورده‌های طبیعی در نظر گرفته شده است. در این سند چشم‌انداز ۱۴۰۴، جزییات آن و این‌ موضوع مطرح شده است که چگونه باید به این چشم‌انداز دست پیدا کنیم.

هم‌چنین در اردیبهشت ۹۳ سیاست‌های کلی سلامت از طرف مقام معظم رهبری ابلاغ شد که شامل ۱۴ سیاست است. سیاست ۱۲، با ۶ زیر جزء مربوط به بحث بازشناسی، تبیین، ترویج، توسعه و نهادینه‌ کردن طب سنتی ایران است.

ترویج کشت گیاهان دارویی تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی، تولید فرآورده‌های طبیعی و سنتی، استاندارد‌سازی و روزآمد کردن روش‌های تشخیصی و درمانی سنتی، بحث تبادل تجربیات با سایر کشور‌ها در زمینه طب سنتی، برقراری تعامل و تبادل منطقی بین طب سنتی و طب نوین و در نهایت اصلاح سبک زندگی از جمله مباحثی است که بسیار عالمانه در سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری مطرح شده است. با توجه به این اسناد فکر می‌کنم از پشتوانة قانونی خوبی برخوردار هستیم.

•    با توجه به این سیاست‌های ابلاغی در خصوص توسعة طب سنتی تا کنون چه برنامه‌هایی ارایه شده و چه اقداماتی صورت گرفته است؟

خدادوست ؛قبل از هر چیز باید بر اساس این اسناد برنامه‌های میان‌مدت و کوتاه‌مدت تدوین شود. یکی از اقداماتی که پس از ابلاغ سیاست‌های کلی سلامت صورت گرفت، بازنگری برنامة ۴ساله‌ای بود که اواخر سال گذشته بر اساس سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی تدوین شد. دیگر اقدامی که صورت گرفت تطبیق این برنامه‌ با سیاست‌های کلی سلامت بود.

بر اساس بازنگری این برنامه مشخص شده است که طب سنتی در این ۴ سال چگونه و تا کجا باید توسعه یابد. بر اساس همین برنامة ۴ ساله، برنامه‌های عملیاتی سالیانه نیز تدوین شد که بخش اعظم برنامه عملیاتی سالیانة سال ۹۳ اجرا شده است و در ادامه نیز باقی برنامه محقق خواهد شد. هم‌اکنون نیز در مرحلة پایانی تدوین برنامة عملیاتی سالانة ۱۳۹۴ هستیم.

•    همان‌طور که در سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی مطرح شده، در بحث اقدامات راهبردی، بسیاری از وزارتخانه‌ها درگیر می‌شوند؛ تعامل این وزارتخانه‌ها به چه صورت شکل می‌گیرد؟

خدادوست ؛همان‌گونه که می‌دانید بر اساس مفاد سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی دست‌کم ۵ وزارتخانه به صورت مستقیم درگیر اجرایی کردن این سند هستند. بر همین اساس، این سند تشکیل ستاد راهبری را ضروری می‌داند و چنین ستادی را پیش‌بینی کرده است. هم‌اکنون نیز به صورت ماهیانه جلسه‌ای میان اعضای ستاد راهبری، در ستاد گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی فناوری ریاست‌جمهوری تشکیل می‌شود که وزارتخانه‌ها و سازمان‌هایی که با اجرایی شدن این سند ارتباط مستقیم دارند در این جلسات حضور پیدا می‌کنند.

در یک سال اخیر تلاش ستاد راهبری این بوده است که هر وزارتخانه‌ای نقشة راه برای توسعة طب سنتی و گیاهان دارویی ارایه دهد. برای نمونه وزارت جهاد کشاورزی نقشة راهی در زمینة کشت گیاهان دارویی ارایه کرده که مشابه این نقشة راه، دیگر وزارت‌خانه‌ها نیز باید در این زمینه اقدام کنند.

•    با توجه به این اقدامات هم‌چنان شاهد هستیم که طب سنتی مهجور مانده است. نظر شما دربارة این موضوع چیست؟

خدادوست ؛در ابتدا باید بگویم که طب سنتی و ایرانی با توجه به ریشه‌ای که در فرهنگ و باور مردم دارد در میان مردم مقبول است و مردم به شکل‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند. آنجایی که طب سنتی تاحدودی مهجور مانده است، به جامعة پزشکی برمی‌گردد که باید به پزشکان حق بدهیم.

ملاک و معیار جامعة پزشکی طب رایج و غربی است و همین امر موجب شده است که پزشکان، طب ایرانی و سنتی را آن طور که باید نشناسند. البته تدریس نشدن طب سنتی در دانشگاه‌ها از دیگر دلایل این موضوع است. هم‌چنین طی یک دورة ۱۰۰ ساله در تاریخ ایران استفاده از طب ایرانی ممنوع شد که این مسئله نیز به طرد شدن طب سنتی دامن زد. مسلم است وقتی پزشکان طب ایرانی را نشناسند از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های آن کم‌تر استفاده می‌کنند.

•    تا کنون چه اقداماتی در زمینة تعامل بین دانشگاه‌ها و آشنایی بیش‌تر پزشکان با طب سنتی صورت گرفته است؟

خدادوست ؛شورای عالی انقلاب فرهنگی در اقدامی هوشمندانه، در گام اول ۲ واحد درسی طب سنتی برای آشنایی با طب ایرانی و قابلیت‌های آن در تمام گروه‌های پزشکی قرار داده‌ است که سبب می‌شود جامعة پزشکی به صورت مقدماتی با طب سنتی آشنا شوند.

این برنامه در بلندمدت سبب می‌شود پزشکان، طب سنتی و پیشینة تاریخی آن را بشناسند. این آشنایی باعث می‌شود جامعة پزشکی کم‌تر با طب سنتی به مخالفت بپردازد. این برنامه در نهایت می‌تواند پزشکان را برای استفادة طب سنتی در کنار طب رایج آماده سازد.

گام دوم دانشکده‌های طب سنتی و رشته‌های تخصصی طب سنتی است که باید توسعه پیدا کند. وقتی پزشکان، داروسازان و ... در تخصص خود طب سنتی را برگزینند، می‌توانند به خوبی از طب سنتی در کنار طب رایج استفاده کنند که در نهایت به تلفیق درست و منطقی طب سنتی با طب رایج می‌انجامد.

یکی از اقدامات اساسی که در چندماه اخیر به تأکید و با دستور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صورت گرفته تشکیل شورای سیاست‌گذاری طب سنتی کشور بوده که رییس این شورا شخص وزیر بهداشت است که نشان‌ از عزمی جدی برای توسعه منطقی و آکادمیک طب سنتی دارد.

یکی از مصوبه‌های این شورا در نظر گرفتن امتیاز بازآموزی برای پنل‌های تخصصی طب سنتی در همة همایش‌های تخصصی است. بر همین اساس هر همایشی برای امتیاز بازآموزی ترجیح می‌دهد طب سنتی را نیز در برنامة خود بگنجاند. در این صورت پزشکان و متخصصانی که در این همایش‌ها شرکت می‌کنند با طب سنتی آشنا می‌شوند.

دیگر مصوبة شورای سیاست‌گذاری آموزش‌های ضمن خدمت برای دستگاه‌های دولتی و اجرایی است. بر همین اساس بخشی از آموزش‌های ضمن خدمت کارمندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توجه به مباحث مقدماتی طب سنتی است. بنابراین هر کسی که دست‌اندرکار سلامت کشور است با طب سنتی آشنا می‌شود و همین امر می‌تواند طب سنتی را از مهجور بودن درآورد.
دیگر مصوبه‌ای که در شورای سیاست‌گذاری تصویب شده تعامل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با آموزش و پرورش است. در این اقدام باید در کتاب‌های درسی مدارس، در مقاطع مختلف بسته به ظرفیت کتاب‌های درسی، مباحث طب سنتی به زبان ساده بیان شود.

ارایة بسته‌های آموزشی به کارشناسان و متخصصان دیگر مصوبة این شورا است که باید به صورت آبشاری، کارشناسان، پزشکان عمومی و ... آموزش ببینند تا از قابلیت طب سنتی در کنار طب رایج استفاده کنند. هم‌چنین جزوه‌هایی را به زبان ساده برای مردم تنظیم خواهیم کرد و به آن‌ها ارایه می‌دهیم. بر همین اساس اقشار مختلف می‌توانند با ظرفیت‌ها و قابلیت‌های طب سنتی آشنا شوند؛ برگزاری همایش‌ها نیز یکی از اقداماتی است که در زمینة آشنایی مردم و کارشناسان با طب سنتی می‌تواند برگزار شود.

•    به عقیدة شما مهم‌ترین چالش طب سنتی چیست و سمینار‌های تخصصی طب سنتی تا چه میزان در برطرف کردن آن تأثیرگذار هستند؟

خدادوست ؛فکر می‌کنم مهم‌ترین چالش طب سنتی همان‌طور که در صحبت‌های‌مان به آن اشاره کردیم، این است که جامعة پزشکی ما هنوز به صورت کامل قابلیت‌های طب سنتی را باور ندارند یا نمی‌شناسند یا به نوعی انکار می‌کنند، وگرنه در جامعة غیر پزشکی و مردم مشکلی وجود ندارد. مردم به طب سنتی اعتقاد دارند و به صورت روزانه به شیوه‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند.

از آنجایی که طب سنتی در کنار طب رایج به امر بهداشت و درمان می‌پردازد و با سلامت مردم سر و کار دارد باید دست‌اندرکاران سلامت با این مسئله درگیر شوند و طب سنتی را بشناسند.

جامعة پزشکی باید ظرفیت‌های طب سنتی را بشناسد و در کنار طب رایج برای مردم از آن بهره ببرد. از همین رو، برگزاری سمینار‌هایی همانند سومین سمینار تخصصی طب سنتی با توجه به حضور پزشکان می‌تواند راهی مناسب برای آشنا کردن جامعة پزشکی با طب سنتی باشد.