فرق گناهان کبيره و صغيره

گناه به معنی خلاف است و در اسلام هر کاری که بر خلاف فرمان خدا باشد، گناه است، مخالفت امر خدا، هر اندازه کوچک باشد، چون در پیشگاه عظمت الهی واقع می‌شود، بزرگ است.

کد خبر: ۴۲۰۷۴

پنجشنبه - ۰۲ مهر ۱۳۸۸ / September 24, 2009

پاتوق شیشه ای- سایت تبیان طی یادداشتی به قلم حسین عسگری با اشاره به فرق گناه کبیره و صغیره می نویسد:

فرق گناهان کبیره و صغیره در چیست؟ آیا هر دو با توبه بخشیده می شود؟

‏این سوالی است که ذهن خیلی ها را درگیر کرده است که برای دانستن آن توجه به چند نکتة اساسی ضروری به نظر می‌رسد:

1ـ گناه به معنی خلاف است و در اسلام هر کاری که بر خلاف فرمان خدا باشد، گناه است، مخالفت امر خدا، هر اندازه کوچک باشد، چون در پیشگاه عظمت الهی واقع می‌شود، بزرگ است. صغیر شمردن شدن آنها نسبت به گناهان دیگری است که کبیره دانسته شده‌اند. از این منظر که گناه نافرمانی حق تعالی است، نمی‌توان هیچ گناهی را کوچک شمرد، چه این که کوچک شمردن گناه، از گناهان کبیره است (که در صورت عدم توبه) بخشیده نمی‌شود.(1)

از پیامبر اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله روایت شده که «به کوچکی گناه منگرید، بلکه به بزرگی کسی بنگرید که نسبت به او گستاخی کرده اید».(2)

2ـ علمای اسلام با استفاده از آیات و روایات، گناهان را در مقایسة با خود آنها و آثار و نتایج آن، به دو دسته صغیره و کبیره تقسیم کرده‌اند. این که ملاک و معیار در شناخت گناه صغیره از کبیره چیست، میان علما اختلاف نظر وجود دارد. امور زیر را به عنوان ملاک گناه کبیره ذکر کرده اند:

الف) هر گناهی که در قرآن بر آن وعده عذاب داده شده است.

ب) هر گناهی که در اسلام برای آن «حدّ» تعیین شده است، مثل شرابخواری، زنا و....

پ) هر گناهی که بیانگر بی اعتنایی و بی حرمتی به دین و مقدّسات دینی است.

ت) هر گناهی که از طرف شرع مقدّس، با شدت و تهدید از آن نهی شده باشد.

ث) هر گناهی که در قرآن یا سنّت پیامبر اکرم و ائمه اطهار علیه‌السلام به کبیره بودن آن تصریح شده است.

3ـ در روایات، شمار گناهان کبیره متفاوت ذکر شده است. در بعضی روایات هفت گناه و در برخی نوزده گناه.

همین طور علمای اسلام آن را هفت و برخی ده و برخی بیست و بعضی سی و چهار و بعضی چهل و برخی بیشتر ذکر کرده‌اند. از مجموعة روایات و کلمات بزرگان دین می‌توان فهمید آن چه ذکر شده، به عنوان نمونهها و مصادیقی از گناهان کبیره است.

به کوچکی گناه منگرید، بلکه به بزرگی کسی بنگرید که نسبت به او گستاخی کرده اید.

جهت آگاهی بیشتر به کتاب «گناه شناسی» اثر استاد محسن قرائتی که توسط آقای محمد محمدی اشتهاردی تنظیم و نگارش یافته، یا کتاب «کیفر گناه و آثار و عواقب خطرناک آن» تألیف سید هاشم رسول محلاتی و کتاب «گناهان کبیره» آیت الله دستغیب مراجعه شود.

امام خمینی گناهان زیر را به عنوان گناهان کبیره مطرح کرده است:

1ـ نومیدی از رحمت خدا 2ـ ایمنی از مکر الهی 3ـ دروغ بستن به خدا و پیامبر 4ـ قتل 5ـ عاق پدر و مادر 6ـ خوردن مال یتیم7ـ نسبت زنا دادن 8ـ فرار از جنگ و جهاد 9ـ قطع رحم 10ـ سحر و جادو 11ـ زنا 12ـ لواط 13ـ سرقت 14ـ قسم دروغ 15ـ کتمان شهادت 16ـ شهادت به ناحق دادن 17ـ عهد شکستن 18ـ بیش از ثلث وصیت کردن 19ـ شراب نوشیدن 20ـ ربا خوردن 21ـ برای کار حرام مزد گرفتن 21ـ قمار بازی 22ـ خوردن گوشت مردار و خوک و خون و میته 24ـ در وزن خیانت کردن 25ـ هجرت به جایی که انجام وظیفه دینی ممکن نیست 26ـ کمک به ظالم 27ـ اعتماد به ظالم 28ـ حبس حقوق مردم 29ـ دروغ 30ـ تکبّر 31ـ اسراف 32ـ خیانت به امانت 33ـ غیبت 34ـ سخن چینی 35ـ سرگرمی به لهو و لعب 36ـ سبک شمردن حج 37ـ ترک نماز 38ـ ندادن زکات 39ـ اصرار بر گناهان کوچک.(3)

طلسم گناه

از آیاتی استفاده می‌شود همة گناهان صغیره و کبیره با توبه بخشیده می‌شود: مثلاً می‌فرماید: بگو ای بندگان من که بر خود اسراف ستم و ستم کرده اید، از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است».(4)

آیه با کلمه «جمیعاً» تصریح دارد بر این که توبه عمومیت دارد و همة گناهان را شامل می‌شود.

در آیة دیگر آمده است: «هر کس از شما کار بدی از روی نادانی کند، سپس توبه و اصلاح نماید، مشمول رحمت خدا می‌شود که خدا آمرزنده و مهربان است».(5)

در این آیه هر گونه عمل سوء که تمام گناهان را فرا می‌گیرد، قابل توبه و بازگشت ذکر شده است.

در آیه دیگر همة مؤمنان را مخاطب قرار داده و می‌فرماید: «ای مؤمنان، همگی به سوی خدا باز گردید تا رستگار شوید».(6) واژة «جمیعاً» دلیل بر این است که هر گناهکاری دعوت به توبه شده است. اگر توبه دارای شمول و عموم نباشد، چنین دعوتی صحیح نیست.(7) پس صغیره یا کبیره بودن گناه تأثیری در قبولی یا عدم پذیرش توبه ندارد. ملاک، احراز شرایط توبه یعنی پشیمانی از گناه و عزم بر ترک آن و تدارک و جبران حق الله و حق الناس می‌باشد.

1.اصول کافی، ترجمه و شرح سید جواد مصطفوی، ج 3، ص 394.

2.بحارالانوار، ج 77، س 168.

3.تحریرالوسیله، ج 1، ص 274.

4.زمر (39) آیه 53.

5.انعام (6) آیه 54.

6.نور (24) آیه 31.

7.مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج 1، ص 227./انتهای پیام/