نگاهي به گذراندن اوقات فراغت از ديدگاه اسلام

تعطيلات آخر هفته!

گذراندن اوقات فراغت و زمان تعطيلات، يکي از زمان هايي است که اسلام به آن توجه خاص و ويژه‌اي دارد، و به همگان خصوصا جوانان سفارش مي‌کند که در اين زمان ها خود را مشغول اموري که دين و دنياي آنها را مخدوش مي‌کند، نسازند.

کد خبر: ۴۳۲۴۳

پنجشنبه - ۱۶ مهر ۱۳۸۸ / October 08, 2009

شب‌نشيني و شوخي

مجالس شب‌نشيني، شوخي و بذله‌گويي مي‌تواند پرکننده اوقات فراغت باشد و در عين حال مي‌تواند يک سرگرمي سالم باشد، به شرط آنکه داراي محتواي صحيح باشد.

شوخي و مزاح، نشاط‌آور و برطرف کننده خستگي است و در اسلام، اصل آن پذيرفته شده است، شوخي اگر سبب اهانت نسبت به فرد يا اهل يک شهر باشد يا تحقير و تمسخر مخاطب، يا تقليد فرد غائب، يا تهمت و مانند آن باشد، نه تنها خوشايند نيست، بلکه حرام و گناهي بزرگ است.

از اين رو در روايات بذله‌گويي و شوخي نامناسب مورد نکوهش قرار گرفته است:

1- حضرت علي(ع) فرمود: شوخي زياد، آدمي را سبک و موجب کينه و دشمني مي‌گردد.(غررالحکم، ص222)

2- امام کاظم(ع) فرمود: از شوخي دوري کنيد، زيرا آبرو را مي‌برد و هيبت و وقار مردان را ساقط مي‌کند.(کافي، ج2)

مجالس لهو و لعب

در احاديث آن چه مصداق لغو(بيهوده) يا لعب(بازي) باشد نهي شده است. مومن بايد از لهوها و لغوها و مجالسي که در اين زمينه برپا مي‌شود دوري گزيند، از فيلمها و برنامه‌هاي مبتذل بايد دوري کند. فيلمهاي مستهجن ويدئويي، سينمايي، تلويزيوني که عامل فساد و تحريک شهوتها و تباه نمودن فرهنگ، معنويت و اوقات بيکاري باشد؛ زيرا اينگونه برنامه‌ها از يک جوان، يک مصرف کننده بي‌هنر، بي‌خاصيت و بي‌تفاوت و ولگرد مي‌سازد و اين همان است که دشمن مي‌خواهد.

اسلام براي اينکه ملت مسلمان به غفلت فرو نرود لهو و لغو را ممنوع ساخته است.
امام صادق(ع) فرمود: مبادا در اموري که فايده‌اي براي تو ندارد وارد شوي که ذليل خواهي شد.(بحارالانوار، ج75)

امام علي(ع) فرمود: با اهل مجالس شب‌نشيني و خوشگذراني نشستن، قرآن را از ياد مي‌برد و شيطان را در آن جلسه حاضر مي‌سازد. و جلسه‌هاي خوشگذراني و سرگرمي ايمان را فاسد مي‌کند.(بحارالانوار، ج74)

و همچنين فرمود: خيانت نموده به تو، کسي که تو را به باطل راضي گرداند و سرگرم لهو و هدر دادن عمر کند؛ لهو، خوراک حماقت است و مومن هرگز خود را سرگرم لهوها نمي‌کند.(همان)

سرگرمي‌هاي ناسالم

يکي از سرگرمي‌هاي ناسالم و مضر، قماربازي است. در بسياري از کشورها به صورت رسمي، کلوپ‌هاي قمار وجود دارد و عمر مفيد ميليون‌ها انسان در آن مراکز تلف مي‌شود. اسلام در عين اين که تفريح و سرگرمي را يک ضرورت مي‌داند، ولي از تفريحات ناسالم جلوگيري نموده، قمار را – که در فرهنگ قرآن از آن به «ميسر» تعبير شده – عامل متلاشي شدن خانواده‌ها، فساد و تباهي اخلاقي، نابودي ثروت‌ها مي‌داند.

در سه جاي قرآن، از قمار در رديف شراب سخن گفته شده است. در سوره بقره، آيه 280 نيز از قمار به عنوان گناه بزرگ ياد شده است.

در سوره مائده، آيه 91، قمار وسيله عداوت، کينه و مانع ذکر خدا دانسته شده است، در احاديث همه چيزهايي که مورد برد و باخت قرار مي‌گيرند و هر بازي که در آن برد و باخت باشد با هر وسيله‌اي حتي گردوبازي، شرط‌بندي‌هاي غير صحيح، چه رسد به پاسور، همه آنها حرام و آن چه در ازاي آن کسي برنده شود تصرف در آن جايز نيست.(وسائل الشيعه، ج14)

يکي ديگر از فريحات ناسالم، نواختن و گوش کردن موسيقي مبتذل است، از گذشته‌هاي بسيار دور، بشر با ني و ساز و ابزار موسيقي و خوانندگي انس داشته و خود را سرگرم مي‌نمود و اوقات خود را با آن پر مي‌کرده است.

از موسيقي به عنوان يک موضوع سرگرم کننده و نشاط‌آور معمولا در مجالس شاذي استفاده مي‌شد، به تدريج، موسيقي در انحصار شاهان، درباريان، ثروتمندان، عياشان و از خدا بي‌خبران درآمد و وسيله‌اي شد براي بي‌خبري از خدا و معنويات، تحريک شهوت‌ها، تخريب افکار انسانها و بهره‌وري جهت فساد جامعه.

اکنون نيز کارکرد موسيقي بيشتر در جهت فساد و بي‌خبري و فسق و فجور و تحريک شهوتها است، اشعاري هم که در ضمن آن خوانده مي‌شود بيشتر اشعار فسق و شهواني از خوانندگان هم از افراد فاسق و زنان هرزه و بي‌بند و بارند.

در احاديث، از غنا(موسيقي مبتذل) نهي گرديده است از جمله:

1- حضرت علي(ع) فرمود: ملائکه داخل خانه‌اي نمي‌شوند که وسائل قمار يا ابزار موسيقي مانند: دف، نرد، طنبور باشد و دعاي اهل آن خانه مستجاب نمي‌شود و برکت از آن خانه مي‌رود.(وسائل الشيعه، ج14)

2- امام رضا(ع) فرمود: کسي که آلات قمار و آلات موسيقي را چهل روز در خانه نگه دارد گرفتار غضب خداوند مي‌شود و اگر در آن ميان بميرد فاجر و فاسق مرده و جايش دوزخ است.(همان)

3- رسول خدا(ص) فرمود: روز قيامت، نوازنده محشور مي‌شود در حالي که طنبوري از آتش در دست دارد و صورتش سياه است و خواننده کور وکر و لال از قبرش بيرون مي‌آيد.(همان)

4- امام صادق(ع) فرمود: موسيقي باعث فقر و نفاق مي‌شود.(همان)

توجه به چند نکته ضروري

الف: اگر شعري و ترانه‌اي که خوانده مي‌شود مشتمل بر دروغ، تحريک شهوت، منافي با عفت عمومي و عفت کلام باشد و شنوندگان را به شهوت‌راني و هوسراني دعوت کند يا باعث تحريک آنان به سمت گناه باشد، بدون شک حرام است.

ب: اگر خوانندگي و نوازندگي از مصاديق لهو باشد و انسان را به پوچي بخواند و از خداوند متعال و معنويت بي‌خبر نمايد، حرام است.

ج: اگر خوانندگي يا نوازندگي عنوان طرب داشته باشد، يعني شنونده را به عالم بي‌خبري ببرد و ويژه مجالس لهو و لعب، نيز جلسات عياش‌ها و هوسران‌ها باشد، حرام است.

امام خميني(ره) در پاسخ سوالي درباره موسيقي فرمود: شنيدن و نواختن موسيقي مطرب حرام است و صداهاي مشکوک مانعي ندارد، و خريد و فروش آلات مختص به لهو جايز نيست و در آلات مشترکه مانعي ندارد.(استفتائات، ج2)

با توجا به مطالب و احاديث ذکر شده مناسب است که جوانان وقت باارزش خود را در تفريحات سالم و به دور از هر شبهه و حرامي در تعطيلات صرف کنند.