نگاهي به سينما و ادبيات آمريكاي لاتين (بخش سوم)- محمدرضا محقق

سينما نيازمند ادبيات است!

سينماي آمريکاي لاتين، عميقاً مرهون ادبيات عظيم و شاخص و اصيل آن است و اساساً هنر سينما، چنين نيازمندي را در بطن و ذات خود دارد، سينما نيازمند ادبيات است.

کد خبر: ۴۳۵۶۴

يکشنبه - ۱۹ مهر ۱۳۸۸ / October 11, 2009

اساساً با بررسي تاريخ سينما به اين نکته رهنمود مي‌شويم که هميشه فقر، سينما را به نوعي به سمت «واقع گرايي» و مستندنمايي هدايت يا منحرف کرده است، آن ‌چنان‌ که در سينماي آمريکاي لاتين و نئورئاليسم ايتاليا، هدايت و در سينماي «جشنواره‌اي» گاه خيانت‌پيشه ايران، انحراف‌آميز بوده است.

از جمله فيلم‌هاي داستاني به آثاري چون «استراتژي حلزوني»، «اواپرون»، «ايستگاه مرکزي»، «بوليويا»، «تاريخ رسمي»، «جنوب»، «رومرو»، «شهر خدا»، «فراموش شدگان» و «ماچوکا» برمي‌خوريم و فيلم‌هاي «باربر»، «راه حل»، «پنجه کلاغ»، «خداحافظ مامان» و «روز شانس» هم جزء فيلم‌هاي کوتاه اما بلند، ديدني و قابل‌توجه اين مديوم به شما مي‌آيند.

نکته دوم که پيشتر بدان اشارتي و گذر کرديم، بحث تعامل «انفجار ادبي» آمريکاي لاتين و «سينما»ي اين سرزمين است، سينماي آمريکاي لاتين، عميقاً مرهون ادبيات عظيم و شاخص و اصيل آن است و اساساً هنر سينما، چنين نيازمندي را در بطن و ذات خود دارد، سينما نيازمند ادبيات است، به خصوصه و اين تلاقي هميشه با متبدائيت ادبيات فاخر، غني و بومي و سرشار سرزمين جهاني، «جز» از سينماي پر و پيمان و ارزشمند داده است، البته در صورت پايبندي اين هنر پست اما مدرن و متشکل و بهره‌مند از همه هنرها و مؤلفه‌هاي خلاقانه و آفرينندگي‌هاي انساني‌شان به اصالت‌ها و زيبايي‌هاي متراکم و منزه موجود در ساير هنرها (منظور از «پست» وجه مدرج فلسفي و کلامي به لحاظ مباني تصويري و تصديقي علمي است نه به معناي بي‌ارزش و مبتذل).

سينماي آمريکاي لاتين، پتانسيل درنگ‌هاي متنوعي را در ساحت‌هايي چون «انقلاب»‌هاي سياسي به دنبال دموکراتيزه شدن ملل و دول آمريکايي، روند دوگانه روشنفکران بومي در «اروپاگرايي» و سپس خودشناسي و تسهيل تصحيح زيست بومي‌شان، متدولوژي خاص و در عين‌حال «جهاني» زيبايي‌شناسي گرسنگي و فقر و «نداري» و پيوند عميق و دقيق اين مؤلفه‌هاي تاريخي، فرهنگي، سياسي با روابط و ضوابط پيچيده زندگي امروز بشر، خاصه در چهاردهه اخير که رشد سينماي آمريکاي لاتين به گويايي و در عين‌حال تفوق و تسلطي نسبي در جهان در حال توسعه دست يافته است، دارد.

نهايتاً اين‌ که جريان‌سازي اين سينما در مقايسه با گستره خاص اين هنر، نوعي رقابت را با ساير ملل و فرهنگ‌ها و از جمله غول هاليوود که البته در سال‌هاي اخير و با تغييرات سياسي به وجود آمده در ساختار دول و تعامل‌شان با ملل آمريکاي لاتين، شکل «سياسي»تري به خود گرفته است، در ذهن تداعي مي‌کند.

به قول والتر سالز، کارگردان برزيلي فيلم «خاطرات موتور سيکلت» موج فيلم‌هاي آمريکاي لاتين به راه افتاده و هيچ کس نمي‌تواند منکر اين شود که فيلم‌هاي مربوط به آمريکاي لاتين را مي‌توان به خوبي با ساير فيلم‌هاي بزرگي که جريان‌ساز بودند قياس کرد./انتهاي پيام/