دانستن حق مردم است (۱)؛

سرنوشت تحریم‌ها در برجام چه خواهد شد؟

خبرگزاری دانشجو در راستای رسالت خود برای آگاهی‌بخشی به مردم قصد دارد تا بخشی‌هایی از متن این «توافق بد» را در قالب سلسله گزارش‌هایی منتشر کند. مطالعه‌ی این بخش‌ها از متن برجام خود بهترین گواه بر ظالمانه، تحقیرآمیز و یک‌طرفه بودن توافق خواهد بود.

کد خبر: ۴۴۲۳۴۵

شنبه - ۲۸ شهريور ۱۳۹۴ / September 19, 2015

گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو؛ موضوع مذاکرات و سپس توافق هسته‌ای مهم‌ترین فعالیت دولت یازدهم در دو سال گذشته بوده است. جمع‌بندی این مذاکرات که در قالب عهدنامه‌ای با عنوان «برجام» به امضای طرفین رسید، از همان ابتدا واکنش‌های مثبت و منفی را به دنبال داشت. اما عدم تمایل دولت برای شفاف شدن بندهای این توافق از سویی و هیاهو و جنجال ایجاد شده بر سر آن از سوی برخی روزنامه‌های زنجیره‌ای که با «فتح‌الفتوح» نامیدن برجام، سعی در تحمیل فارغ از بررسی آن به نظام بودند و البته دولت نیز بر آتش آن می‌افزود، از سوی دیگر باعث «غبارآلود شدن فضا» شده و سبب ایجاد این تلقی اشتباه در ذهن مردم شد که اختلافات در سطح یک درگیری نازل جناحی است. یکی از مهمترین اثرات این غبارآلودگی، بی‌توجهی به متن برجام و مغفول ماندن امتیازات باورنکردنی اعطا شده از سوی ایران و عدم تناسب آن با دستاوردهای نه چندان قابل اطمینان برجام بود. این مسئله سبب بروز برداشتی غلط در سطح جامعه شد که تحت تاثیر تبلیغات دولتی گمان می‌کردند براساس برجام نه تنها خللی در صنعت هسته‌ای کشورمان ایجاد نخواهد شد بلکه تحریم‌های ظالمانه نیز «لغو» خواهند گردید؛ درحالی که بررسی متن برجام غلط بودن این برداشت را اثبات می‌کند.

سوال: تعهدات آمریکا برای لغو تحریم ها چگونه در برجام منعکس شده است؟

بند 4 ضمیمه 2 برجام:

ترجمه‌ی وزارت خارجه:

بند ۲۵ برجام:

ترجمه‌ی وزارت امور خارجه:

بند 28 برجام:

ترجمه‌ی وزارت امور خارجه:

بند 11 پیوست 5 برجام:

ترجمه‌ی وزارت امور خارجه:

توضیح کارشناسی:

تحریم‌هایی که توسط آمریکا علیه ایران وضع شده، از نظر فنی عمدتاً به 3 دسته تقسیم می‌شود:

1. تحریم‌هایی که کنگره ایالات متحده آمریکا وضع کرده است و فقط کنگره می‌تواند بردارد.
2. تحریم‌هایی که ابتدا قوه مجریه وضع کرده، اما سپس کنگره آنها را به صورت «قانون»درآورده و برچیدن آنها را درحوزه اختیارات خود قرار داده است.
3. تحریم‌هایی که قوه مجریه (وزارت خارجه، وزارت خزانه‌داری و وزارت انرژی و نهایتا کاخ سفید) وضع کرده است و رئیس جمهور می‌تواند بردارد.

در این میان، رئیس‌جمهور معمولاً اختیار «تعلیق» (و نه برچیدن) برخی از تحریم‌های کنگره را دارد، ضمن اینکه می‌تواند با ارائه گزارش به کمیته مربوطه کنگره و ادعای اینکه شرطهای این نهاد برای برچیدن تحریم‌ها علیه ایران برآورده شده است، نسبت به رفع کامل آنها اقدام نماید.

اما نکته مهم اینجاست که در فرهنگ سیاسی آمریکا (و نزد افکار عمومی این کشور) توسل رئیس‌جمهور به «مفّرهای قانونی» و اقدام علیه خواست باطنی و اراده کنگره (هرچندقانونی باشد) اقدام پسندیده و مناسبی محسوب نمی‌شود. به ویژه در حوزه سیاست خارجه، مردم آمریکا قویاً انتظار دارند که تمام نهادهای سیاسی‌شان به صورت هماهنگ و در اجماع کامل با یکدیگر اقدام به تصمیم‌گیری نمایند و طبعاً، تک‌روی‌های «قانونی» رئيس‌جمهور را در پرونده‌های حساسی مانند پرونده هسته‌ای ایران با اصل حفظ حرمت کنگره (که قاعدتاً بازتاب دهنده اراده ملی است) مغایر می‌دانند. در واقع، به چنین اقداماتی از جانب رئيس‌جمهور در لغتنامه سیاسی آمریکا End-run around congress می‌گویند که شاید بشود آن را به اصطلاح عامیانه «دور زدن کنگره» ترجمه کرد که معمولاً از آن با یک بار بسیار منفی و به عنوان یک ترفند ناپسند سیاسی یاد می کنند.

در ادامه به منظور بررسی تحریم های ایالات متحده آمریکا علیه کشورمان آن ها را به سه دسته تقسیم می کنیم:

۱. تحریم های دولت آمریکا (دستورات اجرایی رئیس جمهور)

۲. تحریم های کنگره آمریکا

۳. تحریم های ایالتی آمریکا

- طبق متن برجام در مورد تحریم های مرتبط با دولت (دستورات اجرایی رئیس جمهور)، ایالات متحده آمریکا متعهد به لغو آنها شده است.

- درخصوص تحریم های کنگره، ایالات متحده آمریکا تنها متعهد به «پیگیری» لغو یا اصلاح قوانین مرتبط شده است.

- در مورد تحریم های ایالتی و محلی، دولت آمریکا صرفا متعهد به تشویق مقامات ایالتی و محلی برای همکاری در راستای مفاد برجام و لغو تحریم‌ها شده است.