پژوهشگران مشهدی موفق به طراحی حسگرهای شناسایی آنتی بیوتیک در خون شدند

محققان دانشگاه علوم پزشکی مشهد موفق به تولید حسگری آزمایشگاهی شده‌اند که می‌توان با استفاده از آن مقادیر جزئی یک نوع داروی آنتی‌بیوتیک را در خون شناسایی کرد.

کد خبر: ۵۰۱۴۹۹

چهارشنبه - ۲۵ فروردين ۱۳۹۵ / April 13, 2016

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، آنتی‌بیوتیک فراورده یا ماده ای است که از یک میکروارگانیسم گرفته می‌شود و میکروارگانیسم‌های دیگر را از بین می‌برد یا از رشد آن‌ها جلوگیری می‌کند.

داروی کانامایسین یک آنتی‌بیوتیک پرکاربرد است که به‌منظور درمان برخی عفونت‌ها در انسان و حیوان استفاده می‌شود. دوزهای بالای این دارو می‌تواند سبب عوارض جانبی شدیدی مانند مسمومیت‌های شنوایی و کلیوی شود؛ بنابراین تعیین مقادیر این دارو در خون به‌منظور جلوگیری از بروز عوارض جانبی ضروری به نظر می‌رسد. تاکنون روش‌های متعددی جهت شناسایی و اندازه‌گیری داروی مذکور معرفی ‌شده است.

خلیل آبنوس، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مجری طرح با تأکید بر معایب روش‌های مرسوم تشخیص و تعیین غلظت داروی کاتامایسین، هدف از اجرای این طرح را بدین ‌صورت تصریح کرد: به‌ طور کلی روش‌های مرسوم مورد استفاده در تشخیص داروی «کانامایسین» وقت‌گیر و گران هستند. به‌علاوه به نیروی متخصص برای کار با تجهیزات نیاز است.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: از این‌رو در این پژوهش به تولید یک حسگر فلورسانس دقیق و سریع جهت تعیین مقادیر جزئی داروی مذکور در خون و شیر پرداخته ‌شده است.

این محقق گفت:، حسگر طراحی شده در این پژوهش که کارایی آن به‌وسیله‌ نانوذرات طلا بهینه شده است می‌تواند حضور و مقدار داروی «کانامایسین» را با حساسیت و انتخاب‌گری بالایی شناسایی و اندازه گیری کند؛ همچنین سرعت تشخیص این حسگر نسبت به روش‌های تشخیصی مشابه بالاتر است.

آبنوس با بیان اینکه هنگامی‌که به یک مولکول از طریق نور انرژی داده شود، مولکول برانگیخته شده و تمایل دارد مجدداً به حالت پایدار بازگردد، بیان داشت: این مولکول هنگام بازگشت به حالت پایدار از خود نور منتشر می‌کند که این پدیده به فلورسانس معروف است.

وی خاطرنشان کرد: در این پژوهش، یک حسگر فلورسانس بر مبنای «آپتامر»،«آنزیم آگزونوکلئاز III» و نانوذرات طلا طراحی شده که غلظت‌های بسیار اندک داروی کانامایسین را در سرم خون و شیر شناسایی می‌کند.

آبنوس در خصوص مراحل انجام طرح و روند ارزیابی این حسگر گفت: ابتدا حسگر مورد نظر به‌صورت تئوری طراحی شد و در ادامه نانوذرات طلا سنتز شده و مواد مورد استفاده بهینه شد. سپس «کونژوگه» نانوذرات طلا- رشته‌ مکمل نشان‌دار تهیه شده و در نهایت ارزیابی‌های مربوط به حد تشخیص و انتخاب‌گری صورت گرفت.

وی افزود: حسگر تولید شده در این طرح قادر است داروی کانامایسین موجود در سرم خون را با حد تشخیص ۵۶۹ پیکومولار و موجود در شیر را با حد تشخیص ۴۷۶ پیکومولار و با انتخاب‌گری بالایی شناسایی کند. از این حسگر می‌توان در پزشکی و دامپزشکی به‌منظور اندازه‌گیری کمی یک نوع داروی آنتی‌بیوتیک در سرم خون و شیر استفاده کرد.

این تحقیق حاصل تلاش‌های خلیل آبنوس، سید محمد تقدیسی حیدریان و محمد رمضانی، اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و نور محمد دانش و پری لوایی، دانشجویان دکترای این دانشگاه است. نتایج این پژوهش در مجله‌ Sensors and Actuators B: Chemical (جلد ۲۲۲، سال ۲۰۱۶، صفحات ۱ تا ۷) به چاپ رسیده است.