باشگاه دانشجویان/

مقایسه ی طرح واره های ناسازگار اولیه دربین مجرمین

اگرچه فرایندهای شناختی به عنوان علت اختلالات روانشناختی درنظر گرفته نمیشوند اما مؤلفه های معناداری هستند به ویژه اهمیت افکار اتوماتیکی که افراد آگاهی کمی نسبت به آنها دارند و میتواند در رشدشخصیت معنادار باشد

کد خبر: ۵۰۳۶۳۳

چهارشنبه - ۰۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ / April 20, 2016

گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو -یادداشت دانشجویی*، نتایج نشان میدهدکه نیمی از مردان زندانی و یک پنجم زنان زندانی دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی هستند (فاضل و دانش، 2002) و به طور گسترده تر زندانیان در مقایسه با جمعیت عمومی، 10 برابر بیشتر احتمال دارد که از اختلال شخصیت ضداجتماعی رنج ببرند (دولان[5] و رنی[6]، 2007).

اگرچه فرایندهای شناختی به عنوان علت اختلالات روانشناختی درنظر گرفته نمیشوند اما مؤلفه های معناداری هستند به ویژه اهمیت افکار اتوماتیکی که افراد آگاهی کمی نسبت به آنها دارند و میتواند در رشدشخصیت معنادار باشد (استالرد[7]، 2007).

این افکار اتوماتیکی اصطلاحا طرحوارههای ناسازگار اولیه هستند که طبق استدلال یانگ باعث تحول و رشداختلالات شخصیت میشوند. این طرحوارهها ممکن است در دوران اولیه کودکی از طریق تجارب منفی و با افراد مهم زندگی به وجود آیند (تورس، 2002).

ابزار

ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه بالینی چندمحوری میلون3 و مصاحبه ساختار یافته (SCID-II) و فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره های ناسازگار یانگ بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال در تمام حوزهها به جز گوش به زنگی بیش از حد  (05/0<P) تفاوت معنادار وجود دارد بطوریکه زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی در طرحوارههای بریدگی/طرد، خودگردانی/ عملکرد مختل و محدودیتهای مختل به طور معناداری نمرات بالاتری داشتند و زندانیان بدون اختلال شخصیت به طور معناداری در طرحواره دیگر جهتمندی دارای نمرات بالاتری بودند. بین دو گروه با در نظر گرفتن متغیرهای وضعیت تاهل و وضعیت تحصیلی در طرحواره های ناسازگار تفاوت معناداری مشاهده نشد. به طورکلی بر طبق نتایج حاصل از این پژوهش میتوان گفت که زندانیان مبتلا به شخصیت ضد اجتماعی طرحواره های ناسازگار بیشتری نسبت به زندانیان بدون اختلال شخصیت ضد اجتماعی دارند.

پرسشنامه بالینی چندمحوری میلون3

آزمون بالینی چند محوری میلون3، یک مقیاس خودسنجی با 175 گویه بلی و خیراست که 14 الگوی بالینی شخصیت و 10نشانگان بالینی را میسنجد و برای بزرگسالان 18 سال به بالا که برای درمان با ارزیابی روانشناختی به مراکز سلامت روان مراجعه میکنند، استفاده میشود. این آزمون یکی از مهمترین ابزارهای سنجش عینی نشانگان بالینی مطرح شده در محور یک و اختلالات شخصیت محور دو  DSM-IV است.

اگرچه چنین کاری برای میلون 3 هنوز انجام نشده است امامشخص شده که اعتبار بازآزمایی میلون اصلی با متوسط فاصله زمانی 379روز ضرایبی با میانگین 69/0برای مقیاسهای شخصیت و 67/0برای مقیاسهای بالینی را نشان داده است (اور هورلر، 1989؛ به نقل از مارنات، 1384). این نتایج بیانگر سطح متوسطی از ثبات بلندمدت است (مارنات، 1384).

فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ

فرم کوتاه پرسشنامهی طرحواره یانگ پرسشنامهی 75 سوالی است که 15طرحوارهی ناسازگار اولیه را میسنجد. هر یک از75 عبارت این پرسشنامه در مقیاس لیکرت 6 درجهای از کاملا غلط (نمره 1) تا کاملا درست (نمره6) نمره گذاری میشود. نتایج این مطالعه نشان دادکه برای هر طرحواره ناسازگار اولیه ضریب آلفایی از 83/0 (برای طرحواره خود تحول نیافته/گرفتار) تا 96/0 (برای طرحواره نقص/شرم) به دست آمد و ضریب بازآزمایی در جمعیت غیربالینی بین50/ 0تا 82/0 بوده. همچنین این پرسشنامه با مقیاسهای ناراحتی روانشناختی، احساس ارزشمندی، آسیب پذیری شناختی نسبت به افسردگی و نشانه شناسی اختلالات شخصیت، روایی و همگرایی افتراقی خوبی نشان داده است.

بعد از جمع آوری داده ها توسط پرسشنامه های مذکور از شیوه های آمار توصیفی(میانگین و انحراف استاندارد و فراوانی و درصد) و آمار استنباطی(تحلیل واریانس چندمتغیری (MANOVA) و متعاقب آن از آزمون های تحلیل واریانس یک راهه (ANOVA) و تحلیل واریانس دو عاملی جهت تحلیل استفاده شد.

یافته ها

در این پژوهش تعداد 60 نفر آزمودنی (30 نفر دارای اختلال شخصیت ضد اجتماعی و 30 نفر بدون شخصیت ضد اجتماعی) از لحاظ چندمحوری میلون3 و طرحواره یانگ مورد بررسی قرار گرفتند.بررسی میانگین سنی آزمودنی ها به تفکیک دو گروه نشان داد که  میانگین سنی گروه دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی 03/34 سال با دامنهی 22 الی 64 سال و میانگین سنی گروه بدون اختلال 36/36 سال با دامنهی 20 الی 51 سال میباشد. سپس آمار توصیفی چند محوری میلون 3 در دو گروه با تعامل نوع زندانیان و وضعیت تاهل بررسی شد. جدول یک نتایج حاصل از این بررسی را نشان می دهد.

جدول 4-5-  میانگین و انحراف استاندارد طرحوارههای ناسازگار اولیه تعامل نوع گروه * وضعیت تاهل

مؤلفه

نوع گروه

وضعیت تاهل

میانگین

انحراف استاندارد

بریدگی و طرد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

مجرد

13/105

399/22

متاهل

46/107

424/21

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

مجرد

12/89

463/21

متاهل

59/87

671/27

خودگردانی و عملکرد مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

مجرد

73/72

44/21

متاهل

63/67

823/18

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

مجرد

18/63

695/15

متاهل

63/67

823/18

دیگر جهتمندی

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

مجرد

4/34

809/6

متاهل

3/32

380/6

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

مجرد

43

967/10

متاهل

52/42

426/8

گوش به زنگی بیش از حد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

مجرد

3/38

027/9

متاهل

63/38

799/7

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

مجرد

25/42

423/11

متاهل

5/40

659/10

محدودیتهای مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

مجرد

46/44

403/10

متاهل

8/45

310/8

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

مجرد

18/38

492/7

متاهل

04/34

017/13

نتایج جدول یک نشان می دهد که افراد متاهل دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی در طرحوارههای بریدگی/طرد و محدودیتهای مختل نمرات بیشتری کسب کردند، و افراد مجرد بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی در طرحوارههای دیگر جهتمندی، گوش به زنگی و محدودیتهای مختل نمرات میانگین بیشتری کسب کردند. پس آمار توصیفی چند محوری میلون 3 در دو گروه با تعامل نوع زندانیان و وضعیت تاهل بررسی شد و نتایج این تحلیل در جدول دو ارائه شده است.

جدول دو-  میانگین و انحراف استاندارد طرحوارههای ناسازگار اولیه تعامل نوع گروه * تحصیلات

مؤلفه

نوع گروه

وضعیت تاهل

میانگین

انحراف استاندارد

بریدگی و طرد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

زیر دیپلم

87/107

736/23

دیپلم

15/103

117/17

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

زیر دیپلم

45/92

074/26

دیپلم

02/85

944/25

خودگردانی و عملکرد مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

زیر دیپلم

75/71

082/22

دیپلم

05/67

560/15

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

زیر دیپلم

04/64

943/22

دیپلم

19/51

03/20

دیگر جهتمندی

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

زیر دیپلم

1/34

346/6

دیپلم

85/31

094/7

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

زیر دیپلم

20/45

891/8

دیپلم

94/40

858/8

گوش به زنگی بیش از حد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

زیر دیپلم

2/38

533/9

دیپلم

39

400/5

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

زیر دیپلم

41/44

991/10

دیپلم

66/38

147/10

محدودیتهای مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

زیر دیپلم

77/44

034/9

دیپلم

85/45

203/10

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

زیر دیپلم

36

414/13

دیپلم

58/34

003/11

با توجه به جدول دو، میانگین نمرات افراد متاهل دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی در طرحواره های  ناسازگار اولیه به تفکیک گروهها از توزیع نرمال برخوردارند.

سپس به طور جداگانه طرحواره چندمحوری میلون3 و طرحواره یانگ بین دو گروه از زندانیان بررسی شد. با توجه به تعدد متغیرهای وابسته برای تحلیل دادهها از آزمون تحلیل واریانس چند متغیری استفاده شد،  از این رو ابتدا به منظور اطمینان از رعایت پیش فرض این آزمون  (منظور برابری کوواریانس متغیرهای وابسته در تمامی سطوح متغیر مستقل) از آزمون باکس استفاده شد که نتایج آن حاکی از رعایت این مفروضه بود  (05/0<P،  01/22= باکس M).  در گام بعدی با توجه به مقدار  (59/0=اثر پیلایی،  001/0>P،  79/15=  (54 و 5)F،  59/0 =مجذور ایتا)،  مشخص شد که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال در طرحوارههای ناسازگار اولیه به عنوان متغیر ترکیبی وابسته تفاوت معناداری وجود دارد.

جدول3- نتایج تحلیل آنوا برای بررسی الگوهای تفاوت در مولفههای طرحوارههای ناسازگار

منابع تغییر

نوع گروه

میانگین

انحراف استاندارد

F

سطح معناداری

مجذور ایتا

بریدگی و طرد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

3/106

568/21

88/8

004/0

13/0

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

88

81/25

خودگردانی و عملکرد مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

18/70

992/19

31/6

01/0

09/0

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

33/56

630/22

دیگر جهتمندی

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

35/33

570/6

98/20

001/0

26/0

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

65/42

972/8

گوش به زنگی بیش از حد

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

46/38

290/8

02/1

3/0

-

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

96/40

695/10

محدودیتهای مختل

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

13/45

276/9

24/13

001/0

18/0

بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی

15/35

820/11

همانطور که در جدول 3 مشاهده میشود،  تحلیل هر یک از متغیرهای وابسته به تنهایی بیانگر آن است که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال در تمام حوزهها به جز گوش به زنگی بیش از حد  (05/0<P) تفاوت معنادار وجود دارد به طوری که زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی در طرحوارههای بریدگی/طرد،  خودگردانی/ عملکرد مختل و محدودیتهای مختل به طور معناداری نمرات بالاتری داشتند و زندانیان بدون اختلال شخصیت به طور معناداری در طرحواره دیگر جهتمندی دارای نمرات بالاتری بودند.

بعد از بررسی طرحواره چندمحوری میلون3 و طرحواره یانگ در دو گروه به بررسی این تفاوت ها با توجه به تعامل نوع زندانی و وضعیت تاهل پرداخته شد و نتایج این تحلیل با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیری مورد بررسی قرار گرفت. از این رو ابتدا به منظور اطمینان از رعایت پیش فرض این آزمون  (منظور برابری کوواریانس متغیرهای وابسته در تمامی سطوح متغیر مستقل) از آزمون باکس استفاده شد که نتایج آن حاکی از رعایت این مفروضه بود  (05/0<P،  84/55= باکس M).  در گام بعدی با توجه به مقدار  (03/0=اثر پیلایی،  05/0<P،  366/0=  (52 و 5)F،  03/0 =مجذور ایتا)،  مشخص شد که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال با توجه به وضعیت تاهل در طرحوارههای ناسازگار اولیه به عنوان متغیر ترکیبی وابسته تفاوت معناداری وجود ندارد.  همانطور که در جدول 4-11 مشاهده میشود،  تحلیل هر یک از متغیرهای وابسته به تنهایی نیز بیانگر آن است که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال با در نظر گرفتن وضعیت تاهل تفاوت معناداری یافت نشد.

جدول4- نتایج تحلیل واریانس دو عاملی نوع گروه/ وضعیت تاهل برای بررسی الگوهای تفاوت در طرحوارههای ناسازگار اولیه

منابع تغییر

نوع تعامل

F

سطح معناداری

مجذور ایتا

بریدگی و طرد

نوع گروه * وضعیت تاهل

08/0

7/0

-

خودگردانی و عملکرد مختل

نوع گروه * وضعیت تاهل

12/0

7/0

-

دیگر جهتمندی

نوع گروه * وضعیت تاهل

13/0

7/0

-

گوش به زنگی بیش از حد

نوع گروه * وضعیت تاهل

15/0

6/0

-

محدودیتهای مختل

نوع گروه * وضعیت تاهل

85/0

3/0

-

توجه: نوع گروه= زندانی با اختلال شخصیت اجتماعی/ بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی،  وضعیت تاهل= مجرد/ متاهل

با توجه به تعدد متغیرهای وابسته برای تحلیل دادهها از آزمون تحلیل واریانس چند متغیری استفاده شد، از این رو ابتدا به منظور اطمینان از رعایت پیش فرض این آزمون  (منظور برابری کوواریانس متغیرهای وابسته در تمامی سطوح متغیر مستقل) از آزمون باکس استفاده شد که نتایج آن حاکی از رعایت این مفروضه بود  (05/0<P،  83/53= باکس M).  در گام بعدی با توجه به مقدار  (03/0=اثر پیلایی،  05/0<P،  4/0=  (52 و 5)F،  03/0 =مجذور ایتا)،  مشخص شد که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال با توجه به وضعیت تحصیلی آنان در طرحوارههای ناسازگار اولیه به عنوان متغیر ترکیبی وابسته تفاوت معناداری وجود ندارد.  همانطور که در جدول 4-12 مشاهده میشود،  تحلیل هر یک از متغیرهای وابسته به تنهایی نیز بیانگر آن است که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال با در نظر گرفتن وضعیت تحصیلی تفاوت معناداری یافت نشد.

جدول5-  نتایج تحلیل واریانس دو عاملی نوع گروه/ وضعیت تحصیلات برای بررسی الگوهای تفاوت در طرحوارههای ناسازگار اولیه

منابع تغییر

نوع تعامل

F

سطح معناداری

مجذور ایتا

بریدگی و طرد

نوع گروه * وضعیت تحصیلات

04/0

8/0

-

خودگردانی و عملکرد مختل

نوع گروه * وضعیت تحصیلات

51/0

4/0

-

دیگر جهتمندی

نوع گروه * وضعیت تحصیلات

23/0

6/0

-

گوش به زنگی بیش از حد

نوع گروه * وضعیت تحصیلات

6/1

2/0

-

محدودیتهای مختل

نوع گروه * وضعیت تحصیلات

18/0

6/0

-

توجه: نوع گروه= زندانی با اختلال شخصیت اجتماعی/ بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی،  وضعیت تحصیلات= زیر دیپلم/ دیپلم.

بحث و نتیجه گیری

این پژوهش با هدف بررسی طرحواره های چندمحوری میلون3 و طرحواره یانگ که بین زندانیان دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی و بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی انجام شد.

نتایج این پژوهش نشان داد که در بررسی طرحواره های چندمحوری میلون3 و طرحواره یانگ بین دو گروه از زندانیان با و بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی تفاوت معنی داری وجود دارد و این نتایج همسو با نتایج مطالعات پیشین بود.

اختلال شخصیت ضد اجتماعی همواره مشکل جدی جوامع انسانی بوده و در دو سطح فردی و اجتماعی، تمایل به روابط ناپایدار دارند که با تعارض مشخص میشود (کلونگر و همکاران،  1997).  طرحواره‌هاي ناسازگار اوليه را زيربناي بروز مشکلات و اختلالات روانشناختي و رفتارهاي ناسازگارانه در انسان برمي‌شمرد و معتقد است که اين طرح‌واره‌ها ناکارآمد و خود تداوم بخش هستند.  در طول زندگي با تحريف واقعيات فرد را وادار مي‌کنند تا بر مبناي الگوي ناسازگارانه آنها عمل کنند. همچنين يانگ بيان مي‌کند که اين زيرساخت‌هاي عميق،  در اختلالات مزمن روانشناختي مثل اختلالات شخصيت بسيار قوي عمل مي‌کنند و در نتيجه مانع از اثربخشي درمآنهاي کوتاه‌مدت شناختي ـ رفتاري کلاسيک در اين نوع بيماران مي‌شوند.

لذا جهت درمان اين مشکلات نياز به رويکردي است که به تغيير و اصلاح اين طرح‌واره‌هاي سخت بپردازد.  از دیدگاه یانگ "طرحوارهها باورهای عمیق و مستحکم فرد در مورد خود و جهان هستند و حاصل آموزههای سالهای نخستین زندگیاند.  طرحوارهها دانش ما در مورد خودمان و جهان هستند و به ما میگویند چگونهایم و جهان چگونه است"  (یانگ و کلاسکو ویشار،  2003).  یانگ آن دسته از طرحوارهها را که منجر به شکلگیری مشکلات روانشناختی میشوند طرحوارههای ناسازگار اولیه مینامد و معتقد است طرحوارهها،  به الگوی خود تداوم بخش از خاطرات،  هیجانات،  شناختها،  حواس و ادراکات اطلاق میشود که رفتارها را هدایت میکنند  (همان منبع).  آنها موضوعات ثابت و درازمدتی هستند که در دوران کودکی به وجود میآیند و به زندگی بزرگسالی راه مییابند و تا حد زیادی ناکارآمدند (یانگ،  1999،  یانگ،  کلاسکو،  ویشار،  2003).

نتایج نشان دادند كه رابطه معناداری بین شدت اختلال شخصیت و طرحوارههای ناسازگار وجود دارد  (لطفی و همكاران،  1386؛  نوردال،  نیستر،  2005) همچنین طرحوارههای ناسازگار اولیه گوناگون آسیب پذیری خاصی را برای انواع آشفتگیهای روان شناختی و آسیب شناسی شخصیتی ایجاد میكنند. پژوهشها نشان میدهد افرادی که شخصیت ضد اجتماعی دارند داراي طرحواره هاي ناسازگار اوليه در حوزه محدوديت هاي مختل طرحواره معيارهاي سرسختانه و در حوزه گوش به زندگي بيش از حد و بازداري طرحواره استحقاق/بزرگ منشي در آنها فعال است.

در مطالعه ي لطفي و همکاران (1386) که به مطالعهي طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه در سربازان مبتلا به دستهي ب اختلال شخصيت و سربازان سالم پرداختند،  نتايج نشان داد که گروه بيمار به جز در طرحوارهي بريدگي و طرد،  ايثار و معيارهاي سرسختانه در ساير طرحواره‌‌هاي ناسازگار با گروه سالم تفاوت معنادار داشتند.  همچنین در مطالعهي نارداهل،  هولت و‌‌هاگوم (2005) که روي 82 بيمار مبتلا به اختلال شخصيت انجام شد،  نشان داد که 1-شدت طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه با آسيب شناسي اختلال شخصيت رابطهي مثبت دارد به استثناي اينکه بين صفات شخصيتي و آسيب شناسي شخصيت رابطهاي وجود نداشت.  2-  تفاوت معناداري بين شدت طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه در مبتلايان به اختلال شخصيت و افراد بدون اختلال شخصيت وجود داشت.

پژوهشها نشان میدهد افرادی که شخصیت ضد اجتماعی دارند داراي طرحواره هاي ناسازگار اوليه در حوزه محدوديت هاي مختل طرحواره معيارهاي سرسختانه و در حوزه گوش به زندگي بيش از حد و بازداري طرحواره استحقاق/بزرگ منشي در آنها فعال است.

در مطالعه ي لطفي و همکاران (1386) که به مطالعهي طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه در سربازان مبتلا به دستهي ب اختلال شخصيت و سربازان سالم پرداختند،  نتايج نشان داد که گروه بيمار به جز در طرحوارهي بريدگي و طرد،  ايثار و معيارهاي سرسختانه در ساير طرحواره‌‌هاي ناسازگار با گروه سالم تفاوت معنادار داشتند.  همچنین در مطالعهي نارداهل،  هولت و‌‌هاگوم (2005) که روي 82 بيمار مبتلا به اختلال شخصيت انجام شد،  نشان داد که 1-شدت طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه با آسيب شناسي اختلال شخصيت رابطهي مثبت دارد به استثناي اينکه بين صفات شخصيتي و آسيب شناسي شخصيت رابطهاي وجود نداشت.

2-  تفاوت معناداري بين شدت طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه در مبتلايان به اختلال شخصيت و افراد بدون اختلال شخصيت وجود داشت.

بر اساس نتایج پژوهش وجود تفاوت معنی دار بین طرحوارههای ناسازگار اولیه در زندانیان مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی و زندانیان بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی با توجه به تاهل تأیید میشود.  این نتایج همسو با یافتههای مطالعات پیشین از بود (قادی پاشا و همکاران،  1392؛  سماواتی پیروز و داستان،  1392؛  کاظمی،  1389؛  يانگ،  كلوسكو و يشار،  2003؛  بوگايترس،  2005).

نقش بیماريهاي روانی در بروز جرم انکارناپذیر است.  با توجه به اینکه اختلال شخصیت یکی از زیرمجموعههاي اصلی بیماريهاي روانی میباشد، بررسیهاي متعددي توسط محققین درباره انواع گوناگون اختلالهاي شخصیت و ارتباط میان این اختلالات با نوع زندگی و رفتارهاي مبتلایان انجام شده است (قادی پاشا و همکاران،  1392).  يك فرد مبتلا به شخصيت ضد اجتماعي از كودكي رفتار متفاوتي دارد،  كمتر رفتارهاي احتياطي دارد و در نتيجه بيشتر دچار خطر مي شود و بيشتر مستعد ارتكاب جرم هستند.

ضعف تواناييهايي همچون همحسي،  همدلي،  تفكر منطقي و حل مسأله را مي توان نشان دهندهي يك حالت خطرناك دانست و چنين فردي به دليل هوش هيجاني پايين توانايي درك عواطف ديگران را ندارد كه اين خود يك عامل خطرساز براي انجام جرم محسوب مي شود و ما ميبينيم يكي از عوامل خطرساز كه فرد مبتلا به اختلال شخصيت ضد اجتماعي را به سمت جرم مي كشاند،  مسألهي بي احساسي نسبت به عواطف و احساسات ديگران است (سماواتی پیروز و داستان،  1392).

بک و ايمري[8] (1985) در پژوهشي به رابطه ي معنادار طرحواره‌‌هاي ناسازگار اوليه و از هم پاشيدگي خانوادگي اشاره کردند (يوسفي،  1389).  در پژوهشی لطفي، خسروي  (1385) طرحوارههاي ناسازگار اوليه را در اختلال شخصيت مرزي بررسي كردهاند. طرحوارههاي رها شدگي/بي ثباتي، ايثار، معيارهاي سرسختانه را در گروه شخصيت پر رنگتر يافتند.

نتایج این تحلیل نشان داد که در بین طرحوارههای ناسازگار اولیه در زندانیان مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی و زندانیان بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی با توجه به تحصیلات تفاوت معنیداری وجود دارد.  از این رو فرضیه سوم پژوهش مبنی بر وجود تفاوت معنیدار بین طرحوارههای ناسازگار اولیه در زندانیان مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی و زندانیان بدون اختلال شخصیت ضداجتماعی با توجه به تحصیلات تأیید میشود.  متاسفانه مطالعهای یافت نشد که میزان طرحوارههای ناسازگار اولیه را در دو گروه شخصیت ضد اجتماعی با توجه به تحصیلات بررسی کند.

اختلال شخصيت ضد اجتماعي با اعمال ضد اجتماعي و جنايي مستمر مشخص ميشود،  اما معادل جنايتكاري نيست بلكه فرد در مطابقت دادن خود با موازين اجتماعي ناتوان است و روشهاي تعامليشان  با ديگران انعطاف ناپذير و ناسازگارانه است.  فرد مبتلا به اختلال شخصيت ضد اجتماعي دچار يك اختلال سلوك رفتاري است.

اختلال سلوك يك الگوي مكرر و با ثبات از رفتار را دربر ميگيرد كه در آن به حقوق اساسي ديگران تجاوز ميشود يا هنجارهاي اجتماعي يا قواعد متناسب با سن،  زيرپا گذاشته ميشود.  در اختلال شخصيت ضد اجتماعي تفاوت بارزي بين رفتار فرد و هنجارهاي پذيرفته شدهي اجتماعي ديده ميشود.  انواع مختلفي از رفتارهايي كه مطابق ارزشهاي جامعه و قانون ارتكاب به آنها نهي شده است يا جرم تلقي شده است،  در افراد دچار اختلال شخصيت ضد اجتماعي ديده ميشود.  اين افراد در به بازي گرفتن ديگران مهارت بالايي دارند (سماواتی پیروز و داستان،  1392).

نتایج این پژوهش نیز نشان داد که با توجه به تحصیلات در میزان طرحوارههای ناسازگار زندانیان مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی و غیر ضد اجتماعی تفاوت معنی داری وجود دارد.  توانایی ادامه تحصیل و حتی به پایان رساندن دوران دبیرستان عموما برای افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی میسر نیست.  از این رو اکثر این افراد به دلیل مشکلات بیماری خود و یا شرایط نامناسب زندگی از ادامه تحصیل باز میمانند و به احتمال بیشتری به دلیل نداشتن مهارتهای مناسب و یا سطح تحصیلات پایین به رفتارهای بزهکارانه و جرم و جنایت کشیده میشوند.

مراجع

1-احمديان،  معصومه.  (1385). مقايسه طرحوارههاي ناسازگارانه بيماران افسرده اقدام كننده به خودكشي با بيماران افسرده غيراقدام كننده به خودكشي و جمعيت غيربالين ي.  پايان نامه كارشناسي ارشد روانشناسي باليني.  انستيتو روانپزشكي -ايران.

2-ایزاندال، جی.  (1375). جرم و شخصیت. ترجمه: پاشا شریفی. چاپ اول. تهران: انتشارات سخن.

3-آراسته، مدبر و شریفی سفر، بیان. (1387). میزان شیوع اختلالات روانپزشکی در زندانیان مرکزی سنندج. مجله علمی-پژوهشی اصول بهداشت روانی. سال دهم. 4. ص316-311.

4-باچر، جیمز. مینکا، سوزان و هولی، جیل. (1389). آسیب شناسی روانی. جلد دوم. ترجمه: یحیی سیدمحمدی. جلد دوم. چاپ دوم. تهران: انتشارات ارسباران

5-دیویدسون، کیت. م. (1383). کاربرد شناخت درمانی در اختلالهای شخصیت، راهنمای درمانگران. ترجمه، گیتی شمس. چاپ اول، تهران: انتشارات رشد.

6-صلواتي،  مژگان. (1386). طرحوارههاي غالب و اثرب خشي طر حواره درماني در بيماران زن مبتلا به اختلال شخصيت مرزي.  دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي  رماني ايران.  انستيتو  روانپزشكي تهران.  پايان نامه دكتري.

7-قادری پاشا، مسعود. سرداری پور، مهران و خوش روش، سعید. (1392). مقایسه طرحوارههای ناسازگار اولیه در مجرمین مرد مبتلا به اختلالات شخصیت با سایر مجرمان. مجله علمی پزشکی قانونی/دوره19. شماره 2و3. ص292-283.

8- لطفی، راضیه. دنیوی، وحید و خسروی، زهره. (1386). مقایسه طرحوارههای ناسازگار اولیه در سربازان مبتلا به دسته ب اختلالات شخصیت و سربازان سالم. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران. سال پنجم.  شماره2. ص1261-1266.

9- یانگ، جفری. کلوسکو، ژانت و ویشار، مارجوری. (2003). طرحواره درمانی: راهنمای کاربردی برای متخصصین بالینی. ترجمه: حسن حمیدپور و زهرا اندوز.  (1386).  تهران: انتشارات ارجمند.

10- یوسف نژاد شیروانی، مائده و پیوسته گر، مهرانگیز. (1390). رابطهی رضایت زناشویی و طرحوارههای ناسازگار اولیه در دانشجویان. مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی. سال12. شماره2. ص103-114.

11- Abbott, A.   (2007). Scanning Psychopats.  Journal of Nature publishing group, 7172 (450): 942-944.

12- Ball S., and J.  Young, "Dual focus schema therapy for personality disorders and substance dependence (Case study results)," Cogn Behav Pract, vol.  7, no.  81, p.  270, 2000.

13- Divandari, G.  Ahi, H.  Akbari and H. Mahdiyan, "Examine the psychometric properties and factor structure of students Ialamic azad University Kashmar,"Educative Bulletin, Islamic Azad University of Bojnord, pp.  116-121, 2009.  [Persian]

14- Moggi, F. , Giovanoli, A. , Buri, C. , Moos, B.  S. , & Moos, R.  H.   (2010).  Patients with substance Use and Personality Disorder: A Comparison of Patient Characteristics, treatment Process and Outcome in Swiss and U. S Substance Use Disorder Programs.  The American Journal of Druge and Alcohol Abuse, 36 (10):66-72.

15- Wang CE, Halvorsen M, Eisemann M and Waterloo K. Stability of dysfunctional attitudes and early maladaptive schemas: A 9-year follow-up study of clinically depressed subjects.  J Behav Ther Exp Psychiat 2010; 41 (4): 389-96.

16- Zimmerman, M. , & Coryell, W.   (1989).  DSM-III personality disorder diagnoses in a non-patient sample: demographic correlates and comorbidity.  Journal of Arch Gen Psychiatry, 46: 682-9.

فاطمه طالب زاده-سیده معصومه حسن ابادی - فعالین دانشجویی

انتشار یادداشت‌های دانشجویی به معنای تایید تمامی محتوای آن توسط «خبرگزاری دانشجو» نیست و صرفاً منعکس کننده نظرات گروه‌ها و فعالین دانشجویی است.