ارزيابي عملكرد گذشته و راهبردهاي آتي صدا و سيما

صدا و سيما نبايد تنها به تعريف و تمجيد و يا سكوت در برابر مسايل جامعه بپردازد، بلكه بايد با بهره‌گيري از كارشناسان متعهد به سياست‌هاي اجرايي دولت كمك نمايد.

کد خبر: ۵۱۱۴۸

سه‌شنبه - ۱۷ آذر ۱۳۸۸ / December 08, 2009

به گزارش گروه پاتوق شیشه ای «شبکه خبردانشجو» سایت بصیرت در مقاله ای به عملکرد گذشته صدا وسیما و راهبردهای آتی آن پرداخته که در ذیل می خوانیم:

انسان امروزي مجبور است براي ارضاء نيازهاي فرهنگي، سياسي ، اجتماعي ،‌اقتصادي و اطلاعاتي، داشتن امكان برنامه ريزي صحيح و قابل اطمينان براي زندگي حال و آينده خود و همچنين ايفاي نقش اجتماعي خويش به عنوان شهروندي مسئول و فعال به وسايل ارتباط جمعي مانند راديو و تلويزيون رجوع نمايد و نيازهاي خود را تأمين كند.

تلويزيون و راديو امروزه جزئي جدا نا شدني از زندگي بشري است و گويي مانند هوا در تك تك سلول هاي زندگي بشر رخنه كرده و براي آن برنامه ريزي مي كند؛ نور مي سازد، صدا مي سازد و با تصاوير متحرك خود آنها را به اغوا بر مي انگيزد.

تلويزيون را مي توان مهمتر از يك رسانه و يا نوعي فرارسانه به شمار آورد كه بخش بزرگي از ساخت هاي زندگي ما انسان ها ساخته و پرداخته دست هزار رنگ آن است.

در كشور ما تلويزيون و راديو رسانه هايي هستند كه ميهمانان هر خانواده ايراني اند كه ساعت ها چشم و گوش به آن مي سپارند و چه بخواهند و چه نخواهند، متأثر از آن رفتارهايي رابروز مي دهند.

حفظ ارزشها و سنت هاي اسلامي و ايراني، مناسبات پاك در روابط، ديالوگ هاي اخلاقي و... بخش اندكي از درياي مواج برنامه هاي اين رسانه هاست .

نظر به اهميت اين نقش و جايگاه محوري صدا وسيما جمهوري اسلامي ، شايسته است مورد توجه برنامه‌سازان، تهيه كنندگان و مديران تلويزيوني و راديويي قرارگيرد.

مقام معظم رهبري پيش و بيش از همه مسئولان متوجه اهميت رسانه در دنياي كنوني است. لذا معظم له درتمديد حكم آقاي مهندس ضرغامي( 16 آبان 88) براي مديريت پنج ساله دوم ايشان به نكات و راهبردهاي مهمي اشاره مي نمايند.

از اين رو اين نوشته درصدد است اقدامات برجسته رسانه ملي در دور اول مديريت وي و راهبردهاي آتي صدا و سيما را بررسي نمايد.

بخش هايي از حكم انتصاب رياست صدا وسيما

اين حكم و محتواي آن فراتر از يك حكم انتصاب و به عنوان يك برنامه خلاصه و حاوي رهنمود و انتقاد براي رئيس سازمان و مديران آن محسوب مي شود.

شايد دليل تفاوت اين حكم با ساير احكام انتصاب در ويژه بودن نقش و جايگاه رسانه ملي و اهميت اداره آن باشد. رهبرمعظم انقلاب اسلامي با اشاره به سنگين و حساس بودن اين مسئوليت فرمودند: «با پايان گرفتن دوره رياست پنج ساله جنابعالي بر سازمان صدا وسيما، با قدرداني از تلاش هاي طاقت فرسائي كه در مديريت اين رسانه گسترده و فراگير به كاربرده و خدماتي كه شما و همكارانتان در زمينه هاي گوناگون به انجام رسانيده ايد، براي دوره اي ديگر شما را به ادامه اين كار سنگين و حساس مي گمارم.»

بدون شك قدرداني مقام معظم رهبري اززحمات انجام شده بيانگر نبود ضعف و اشكال در كارها نمي باشد.

اين مديريت در بسياري از جزئيات داراي نقاط ضعف و ايرادات متعددي هم هست كه در بخشي از حكم مقام معظم رهبري به برخي از آنها تصريح شده است:« برجستگي ها و نقاط قوت كنوني صدا و سيما در كنار كمبودهاو نقاط ضعف آن بايد پيوسته در برابر چشم جنابعالي و ديگر مديران آن سازمان و در معرض ملاحظه و مقايسه قرار گيرد و همت بر روند نقص زدايي، به هيچ رو كاهش و سستي نيابد.»

شايد بتوان تلاش جريان روشنفكري براي دست اندازي در محتواي برخي برنامه ها با اهداف خاص و غفلت از نفوذ اين جريان در لابه لاي برنامه ها را از جمله نقاط ضعف نام برد، موضوعي كه محصولات آن را در برخي از برنامه ها و سريال ها مي توان يافت.

سريال هايي كه نه تنها هيچ تأثير مثبتي بر مخاطب نداشته بلكه به دليل جهت گيري هاي خاص آن مورد انتقاد مردم و كارشناسان متعدد هم قرار گرفته است.

دربخشي از حكم مقام معظم رهبري شاخص هايي بيان شده است كه با اينگونه سريال ها، محتوا ها و پيام ها در تضاد است .

رهبر معظم انقلاب در اين حكم اين شاخص ها را در قالب «تراز رسانه» چنين عنوان نمودند: «سفارش اساسي اينجانب نزديك كردن و رساندن اين رسانه فرهنگ ساز به تراز رسانه اي است كه دين و اخلاق، اميد و‌آگاهي بارزترين نمود آن باشد و رفتار اجتماعي مخاطبان و نيز نهاد حساس و مهمي چون خانواده براساس آن شكل گيرد و هنر و شيوه هاي گوناگون حرفه اي و آزموده شده يا نو پديد، يكسره در خدمت رشد اين شاخص ها در آيد.»

مجموعه هاي تلويزيوني مانند شمس العماره، ساعت شني و بزنگاه از جمله سريال هايي هستند كه با شاخص هاي مذكور فاصله دارند.

ترسيم اين شاخص ها و تأكيد بر« نزديك كردن و رساندن » رسانه ملي به اين شاخص ها، كمترين توقعي است كه رهبر معظم انقلاب از مديران رسانه و جناب آقاي ضرغامي در مديريت پنج ساله دوم دارند.

در بخش هايي ديگر از حكم، رهبر معظم انقلاب اسلامي راهكارهاي رسيدن به وضعيت مطلوب و رفع نقاط ضعف را توجه به تجربه هاي گذشته، زمان بندي برنامه ها و شاخص هاي قابل اندازه گيري بيان فرمودند.

رهبر معظم انقلاب اسلامي در بخش پاياني حكم تمديد رياست جناب آقاي ضرغامي فرمودند: « انتظار دارد نشانه هاي اين تحول در اولين سال مسئوليت جنابعالي مشاهده شود.»

مجموعه هاي رسانه اي زير نظر رياست سازمان صدا و سيما

در حال حاضر مجموعه صدا و سيماي جمهوري اسلامي هفت شبكه تلويزيون سراسري و 12 شبكه راديويي سراسري و 28 شبكه تلويزيوني استاني و 39 شبكه راديويي محلي دارد.

شبكه هاي جام جم 1، 2و3 نيز كه همگي زير مجموعه اين سازمان هستند براي ايرانيان مقيم اروپا، آمريكا و آسيا واقيانوسيه برنامه پخش مي كنند.

شبكه هاي عرب زبان العالم ( خبري) و الكوثر و شبكه خبري انگليسي زبان «پرس. تي. وي» ازديگر شبكه هاي تلويزيوني سازمان صدا و سيما هستند كه در سطح جهاني برنامه پخش مي كنند.

همچنين شبكه سحر روزانه بيست ساعت برنامه برون مرزي به شش زبان اردو، انگليسي، بوسنيايي، تركي آذري، فرانسه و كردي پخش مي كند. صداو سيما شش ايستگاه راديويي برون مرزي نيز دارد كه به 25 زبان گوناگون و از جمله عبري برنامه دارد .

صدا وسيما همچنين انتشارات سروش را دارد که نشريات سروش هفتگي، سروش كودكان، سروش نوجوان، سروش جوان و سروش بانوان و همچنين روزنامه جام جم را منتشر مي كند .

واحد مركزي خبر نيز يكي از خبرگزاريهاي ايران است كه وابسته به صداو سيما مي باشد.

رسانه ملي بواسطه گستردگي و فراگيربودن و نيز حضور گسترده موثر آن در كشور از اهميت بسزايي برخوردار است .

به همين دليل مورد توجه عام و خاص قرار دارد، و در ماههاي پاياني پنج سال سكان داري صدا وسيما توسط جناب آقاي ضرغامي بيشتر از زمان هاي ديگر زير ذره بين ها قرار گرفت و عملكرد آن در ترازوي نقد قرار داده شد كه در طيف هاي مختلف قابل طبقه بندي مي باشند.

در بررسي عملكرد جناب آقاي ضرغامي طي پنج سال گذشته، اقدامات موثري ديده مي شود . به برخي از اين نقاط قوت و برجستگي ها در راستاي افزايش تجارب ارزنده در «‌كار سنگين و حساس» رسانه ملي اشاره مي شود.

برجسته ترين اقدامات طي پنج سال گذشته

- بدون شك رسانه ملي در فرازهاي حساس پنج ساله اخير كشور تأثير گذار بوده است. از جمله هويت بسيج كنندگي، اعتماد سازي،خنثي سازي بخشي از فعاليت هاي تبليغاتي دشمنان، احياي ياد و خاطره حضرت امام (ره) و حوادث دوران انقلاب اسلامي و...

- هدفمند شدن نظارت و افزايش كمي در توليدات نمايشي،

- تكميل شبكه هاي استاني و قرار گرفتن آنان روي ماهواره، راه اندازي شبكه انگليسي زبان پرس تي وي

- ايجاد تنوع و تخصصي كردن شبكه هاي راديويي، راه اندازي سيستم پخش ديجيتال

- ايجاد تنوع در ساختار برنامه هاي خبري و افزايش مخاطبان رسانه

- تلاش در جهت رضايتمندي آحاد جامعه با سلايق مختلف

- افزايش توليدات پويا نمايي، توليد سريال هاي فاخر و ايجاد تنوع و عمق بخشي در برنامه هاي معارفي

- توليد فيلم و سريال : توليد 18 سريال تلويزيوني با موضوع انقلاب اسلامي و 600 فيلم تلويزيوني براي پاسخگويي به نيازهاي متنوع جامعه از جمله اقدامات مؤثر و نقاط قوت رسانه ملي طي پنج سال اخير بوده است.

عملكردها

صدا و سيما در معرض نگاه مردم و صاحب نظران از بعد كيفيت و كميت قرار دارد. در نتيجه عملكرد اين رسانه بي پرده و به عيان از منظر مردم در خانه ،‌خيابان، محيط هاي اداري ، آموزشي، فرهنگي و تجاري مورد ارزيابي قرار مي گيرد.

از سوي ديگر در جامعه ايران كه از بافت هاي فرهنگي و سلايق سياسي گوناگون برخوردار است، صدا و سيما با انواع و اقسام گرايشها، سلايق و رويكردهاي متفاوت روبرو است، و بايد براساس معيارهاي ارزشي و عرضي بتواند رضايت مخاطب را جلب نمايد.

بخشي از گله هاي نيروهاي ارزشي كه در محافل گوناگون شنيده مي شود، عبارتند از:

- شبهه داشتن پخش برخي از موسيقي ها

- مدل حضور زنان در سيما بويژه آنجا كه با آرايش غليظ ظاهر مي شوند، مورد انتقاد است .

- عدم نظارت برپخش سخنراني هاي ضعيف و مداحي هايي كه اشعار نامناسب و ضعيف دارند.

- نگراني از توليد و پخش فيلم ها و سريال هاي فاقد ارزش هاي اخلاقي با محوريت بازيگران زن، همچنان يكي از دغدغه هاي اصلي نيروهاي ارزشي به جهت تأثيرگذاري آنها در خانواده و به خصوص برروي دختران نوجوان مي‌باشد.

- عدم توجه به رشد مخاطب بر مبناي آموزه هاي ديني و اسلامي از ديگر انتقادهاست.

بدون شك حفظ و تحكيم نظام جمهوري اسلامي در رضايت مخاطبان و لحاظ كردن عرف مورد نظر نيروهاي متدين و متشرع در جامعه در توليد و ارائه پيام است.

متأسفانه به نظر مي رسد رسانه ملي در جهت تقويت هويت و فرهنگ اسلامي جامعه ضعيف وارد عمل شده است، از جمله اينكه در بخش هنجارسازي و بازسازي و اصلاح هنجارهاي نادرست به صورت فعال وارد عمل نشده است، بلكه برعكس در برخي مواقع در توليد محتوا و ارائه برنامه به باورهاي ديني مردم خدشه وارد شده است.

- در حوزه مسائل اقتصادي ‌در شرايطي كه واحدهاي توليدي كشور نياز به حمايت دارند و در شرايطي كه توليد كننده دائم در استرس و نگراني قرار دارد، تقويت رقيب ازطريق تبليغات (‌برنج خارجي) كاري شتابزده و از روي بي‌برنامگي صورت گرفته است .

ايران كشوري است كه افق هاي بلندي را در چشم انداز 20 ساله براي رسيدن به رتبه اول منطقه ترسيم كرده است لذا بايد بتوانيم در عرصه منطقه اي و بين المللي با رقباي بزرگ رقابت كنيم.

براي تحقق اين مهم بايد رسانه ملي بيش از ديگران حساس و مسئول باشد. در شرايطي كه امكان رقابت در عمل وجود ندارد و هر روز شاهد درخواست هاي حمايتي بنگاههاي اقتصادي هستيم صحيح نيست كه با تبليغات مردم را به تشويق خريد كالاهاي خارجي و به عبارت ديگر تحريم كالاهاي داخلي ترغيب كنيم.

اگر تبليغ باعث تعطيلي و بي انگيزه شدن توليد كننده داخلي و بيكاري كارگران شود بايد جلوي اين گونه تبليغات را گرفت.

- در حوزه برنامه هاي خانوادگي: ‌متأسفانه صدا و سيما موفق نشده است مدل زندگي ايراني اسلامي را براي مخاطبين خود در نظر بگيرد و برنامه اي براساس اين مدل ارائه دهد.

برعكس در عمل برنامه ها مدل زندگي اشرافي گري وتجملي را به تصوير مي كشند. اين در حالي است كه مدل زندگي ايراني اسلامي آنقدر غني است كه بتواند نيازجامعه را برطرف سازد.

لذا بهتر است در اين زمينه برنامه ساخت و اين نوع زندگي را ترويج كرد.

- در خصوص پوشش فعاليت هاي دولت: دولت مردان طي سالهاي اخير به دليل اينكه دستاوردهاي دولت را به شكل مناسب پوشش نداده اند رسانه ملي را مورد سؤال قرار مي دادند، از جمله اينكه عدم پوشش كافي دستاوردهاي دولت، دلسوز نبودن بخش هاي مختلف سازمان براي انعكاس اخبار دولت، مشكل در امر مخاطب شناسي، عدم نظارت صحيح بر فعاليت هاي تمام مجموعه هاي صدا و سيما و... است.

ـ علما و مراجع تقليد: برخي از علما طي پنج سال اخير نسبت به پخش برخي از برنامه‌ها ناراضي هستند، آنها پخش اين برنامه‌ها را مصداق عيني بي توجهي به ارزش هاي ديني و اسلامي مي‌دانند و برخي معقتدند به قشر روحاني آن طور كه بايد و شايد اهميت داده نمي‌شود برخي از علماي منتقد به رسانه را مي‌توان آيت‌ا... العظمي مكارم شيرازي ، آيت‌ا... صافي گلپايگاني ، آيت‌ا.. جوادي آملي و .. نام برد.

ـ نقد آشكار: رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديداري كه با جمعي از نخبگان داشتند در پاسخ به سخنان يكي از حاضرين انتقاد آشكاري بر عملكرد صدا و سيما وارد كردند، ايشان فرمودند: «از خيلي برنامه‌هاي صدا و سيما بنده راضي نيستم، از جمله اينكه راضي نبودم كه از 3 ماه قبل از انتخابات، از ماه اسفند بلكه زودتر از اسفند، بعضي سفرهاي تبليغاتي و حرف‌هايي كه زده شد و تظاهراتي كه مي شد و مجادله هايي كه انجام مي‌گرفت از تلويزيون پخش شود كه متاسفانه در تلويزيون پخش شد.»

جنگ نرم

در شرايطي كه كشور از هر طرف آماج حملات جنگ نرم و پروپاگانداي كشورهاي غربي و شرقي است، بايد اذعان نمود كه اقدام قابل توجهي در اين رسانه براي مقابله با جنگ نرم مشاهده نمي‌شود.

در خصوص عملكرد رسانه ملي در مقابله با جنگ نرم به بخشي از ديدگاههاي سردار جزايري معاون فرهنگي و تبليغات دفاعي ستاد فرماندهي كل قوا اشاره‌ مي كنيم.

«ما معتقديم همانطور كه رسانه‌هاي بيگانه و وابسته به رژيم‌هاي سلطه، ماموريت براندازي از طرف دستگاههاي تصميم گير براي اقدام عليه ايران را دارند، حتي لحظه‌اي هم وقت را از دست نمي دهند، در اين ارتباط اولاً خنثي سازي هجمه‌اي كه صورت مي‌گيرد و اين هجمه عمدتاً روح فكر وانديشه شهروندان را در كشورهاي مختلف مورد هدف قرار داده است، رسانه‌هاي انقلاب بايد به خنثي سازي اين هجمه بپردازند.

از سوي ديگر وظيفه بزرگتري هم رسانه‌هاي انقلاب بر عهده دارند و آن اين است كه پيام انقلاب را كه پيام اسلام است و يك پيام الهي است در اختيارافكار عمومي اعم از داخل و كشورهاي خارجي قرار بدهد.

براي مقابله با اين شرايط ما فاصله زيادي با وضعيت مطلوب داريم. كار در زمينه اطلاع رساني ، شفاف سازي، ارائه تحليل‌هاي درست و همه جانبه، عمق بخشي به شناخت پديده‌ها در افكار عمومي، ايجاد وارتقاي بصيرت سياسي و معرفت ديني از جمله وظايف رسانه‌ها است كه در اين زمينه رسانه‌هاي ما فعلاً در جايگاه متوسط به پايين قرار دارد كه تلاش گسترده‌اي بايد انجام شود تا به سطح ايده‌آل ان شاأ‌الله ‌نزديك شويم.

به نظر من صدا و سيما در اين باره خيلي جاي كار دارد، صداو سيما در همين كودتاي رنگين كه در كشور ما پيش آمد و مي‌توانست ابعاد مختلفش را به اطلاع مردم برساند، كافي و خوب عمل نكرد. به همين خاطر من حداكثر نمره‌اي كه به صدا و سيما در اين زمينه مي‌دهم، نمره 50 است. رفتار نادرست صدا و سيما باعث شد، تا رسانه‌هاي دشمن از جهت كمي و كيفي در يك حجم بسيار گسترده‌تري نسبت به رسانه‌هاي ما ظاهر شوند.» (روزنامه خبر، شماره 3290، 3 آبان،1388 ص12)

بدون شك نقش صدا و سيما در مقابله با جنگ نرم بسيار حساس و تاثير گذار مي‌باشد. البته سطح انتظار از اين رسانه در جامعه و در نزد صاحب نظران نيز بسيار بالا مي‌باشد.

جمع بندي

حال كه آقاي مهندس ضرغامي براي بار دوم موفق به كسب حسن اعتماد رهبر معظم انقلاب اسلامي را براي اداره رسانه مهم و تاثيرگذار صدا و سيما گرديده است، ضروري است براي پنج سال آينده سياست‌هاي راهبردي سازمان را بر اساس رهنمودها و تدابير مقام معظم رهبري، برنامه پنج ساله توسعه و مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي، در خصوص مديريت سازمان تنظيم نمايد و از زير مجموعه‌هاي خود بخواهد برنامه‌هاي آينده خود را بانگرش تحول در كارآمدي ارائه و اجرا نمايند.

از صدا و سيما انتظار مي‌رود در توليد فكر و انديشه در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي، اجتماعي ، اقتصادي و سياسي از كارشناسان، نخبگان و صاحب نظران كه مرعوب دستاوردهاي غرب نباشند و معيارهاي ديني و اسلامي را مد نظر قرار داده و در تحليل‌ هاي خود استفاده كنند، بكار گرفته شوند، بر همين اساس استفاده از كارشناسان به شكل فعلي در صدا و سيما بايد دچار تحول اساسي شود.

ـ‌ مقام معظم رهبري در نامه انتصاب رييس سازمان صدا و سيما موضوع توجه به خانواده و نيز دميدن روح اميدواري، نشاط و پويايي و سرزندگي از سوي رسانه ملي را امري اجتناب ناپذير دانسته اند.

ـ ‌اعتماد سازي از طريق اطلاع رساني دقيق و واضح به مردم ميل وگرايش به رسانه‌هاي بيگانه را كاهش مي دهد.

ـ باز تعريف شدن سياست‌هاي رسانه ملي به صورت شفاف و روشن براي مديران بخشهاي مختلف صدا و سيما .

ـ‌ صدا و سيما نبايد تنها به تعريف و تمجيد و يا سكوت در برابر مسايل جامعه بپردازد، بلكه بايد با بهره‌گيري از كارشناسان متعهد به سياست‌هاي اجرايي دولت كمك نمايد.

ـ برجستگي و نقاط قوت كنوني در كنار كمبودها و نقاط ضعف سازمان پيوسته در برابر چشم رييس سازمان و مديران زير مجموعه قرار گيرد.

ـ تلاش و همت به روند نقض زدايي به هيچ وجه نبايد دچار سستي شود.

- پرهيز از اشاعه فرهنگ اشرافي گري و تجملي در برنامه‌ها.

ـ‌ پرهيز از شتابزدگي و تعجيل در توليد برنامه‌ها.

ـ داشتن نقشه راه موثر و كارآمد براي مقابله با جنگ نرم در صدا و سيما.

در خاتمه بايد افزود كه تجربه نشان داده است در دوره دوم رياست سازمان صدا و سيما، دوره‌اي كه روسا به اتكاي تجربه‌هاي اندوخته شده عملكرد بهتري داشته اند اميد است بر اساس رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي و نيز بهره‌گيري از تجربيات ارزشمند پنج ساله اول در پنج ساله دوم رياست جناب آقاي مهندس عزت ا... ضرغامي در سازمان صداو سيما و نيز با توجه به برجستگي ها و نقاط قوت در كنار نقاط ضعف اين سازمان پيوسته در برابر چشم جناب آقاي ضرغامي و همكاران پر تلاش ايشان قرار گيرد و همت و روند نقص زدايي به هيچوجه دچار سستي نشود و براي رساندن صداو سيما به سطحي كه دين، اخلاق ، اميد و آگاهي بارزترين شاخصه‌هاي آن باشد كوشا و توانمند باقي بمانند تا ضمن ايجاد تحول در اين رسانه مهم روز به روز شاهد بر طرف شدن ضعف‌ها و قوت‌ توانمندي ها باشيم./انتهای پیام/