جایگاه پژوهش در دانشگاه‌های برتر -۵

دامنه گسترده فعالیت پژوهشی در دانشگاه تهران/ از لغت‌نامه دهخدا تا لرزه نگاری

دانشگاه تهران از نظر تعداد مراکز پژوهشی، آموزشی و تحقیقاتی یکی از دانشگاه‌های پیشرو به حساب می‌آید و باید دید که تا چه میزان توانسته به اهداف علمی خود دست یابد.

کد خبر: ۵۱۹۹۶۱

چهارشنبه - ۰۲ تير ۱۳۹۵ / June 22, 2016

اخبار دانشگاهی را از «کانال اخبار دانشگاهی SNN.ir» دنبال کنید

گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در پرونده جایگاه پژوهش در دانشگاه های برتر، تاکنون به دانشگاه هایی نظیر شریف، علم وصنعت و خواجه نصیر پرداختیم و حال نوبت به یکی دیگر از دانشگاه قدیمی و باسابقه کشور است.

دانشگاه تهران یکی از بهترین و معتبرترین دانشگاه های کشور است که جایگاه خوبی در رتبه بندی های بین المللی دارد. امروز دانشگاه تهران در میان موسسات و سازمان‌های وابسته به آموزش عالی کشور از هر حیث و از هر نظر از جایگاهی رفیع بهره‌مند است. در واقع اگر متغیرهایی چون سابقه و قدمت، تدریس استادان بنام و بلند مرتبه، تحصیل دانشجویان ممتاز، کثرت دانشجویان، استادان و کارکنان، ارزش مدارک تحصیلی در کشور و خارج از آن، پیوند و تعامل با دستگاه‌های اجرایی و موسسات و شرکت‌های صنعتی، اداری و اجرایی، داشتن کتابخانه‌ها و آزمایشگاه‌های غنی و مجهز، تعدد رشته‌ها و دانشکده‌ها و موسسات پیوسته و وابسته، واقع شدن در پایتخت و در مرکز شهر و... را از معیارهای تعیین اعتبار و اهمیت یک دانشگاه برشماریم، بی گمان دانشگاه تهران را باید معتبرترین و مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور دانست. بی‌جهت نیست که از این دانشگاه با تعبیر «دانشگاه مادر» و «نماد آموزش عالی» یاد شده است.

این دانشگاه پژوهشگاه های مختلفی دارد؛ تقریبا می توان گفت که هم رشته های مهندسی را در برمی گیرد و هم رشته های علوم انسانی را. مرکز پژوهشی علوم و فناوری نانو، مرکز پژوهش های گردشگری و مرکز پژوهشهای کاربردی مدیریت از جمله مراکز پژوهشی این دانشگاه است.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

موسسه مطالعات وتحقیقات اجتماعی ۵۰ سال است که تاسیس شده و گروه های پژوهشی شامل اساتید واستاد یارهای برجسته در این موسسه فعالیت دارند و اقدام به انتشار فصلنامه و فعالیت های تحقیقی و جامعه شناسی می نماید.

موسسه ژئوفیزیک

ژئوفيزيك‏ به‏ مفهوم‏ عام‏ شامل‏ فيزيك‏ زمين‏، جو و اقيانوس ‏هاست‏. علم ژئوفيزيك، بررسي پارامترهاي مختلف فيزيكي كرة زمين است. پيدايش‏ اين‏ علم‏ به‏ كشف‏ ژيلبرت‏ در نيمه‏ دوم‏ سده شانزدهم‏ ميلادي‏ مبني بر اين كه‏ زمين‏ همانند يك‏ مغناطيس‏ بزرگ‏ عمل‏ مي‏كند و نيز به‏ نظريه‏ گرانش‏ نيوتن‏ در نيمه دوم‏ سده‏ هفدهم‏ ميلادي‏ برمي‏گردد. امروزه‏ اين‏ علم‏ با بهره‏ گيري‏ از ديگر علوم‏ پايه‏، دانشي‏ است‏ با كاربردهاي‏ فراوان‏ و به شاخه ‏هاي‏ متعددي‏ تقسيم‏ مي‏شود. وظيفه اصلي‏ علم‏ ژئوفيزيك‏، مطالعه فرايندهاي‏ فيزيكي‏ است‏ كه‏ در سياره زمين‏ و منظومه شمسي‏ رخ‏ مي‏دهد.

شناخت‏ پديده‏ هاي‏ مرتبط‏ با تحول‏ زمين‏ جامد، جو و اقيانوسها براي‏ تامين‏ نيازهاي اساسي‏ زندگي‏ انسان‏ ضروري‏ است؛ به‏ طور مثال‏ مي‏ توان‏ به‏ نياز روزافزون‏ به‏ كشف‏ منابع‏ جديد انرژي‏، اكتشاف‏ كاني ها و ذخاير آبهاي‏ زير زميني‏، پيش ‏بيني‏ رويدادهاي‏ طبيعي‏ مانند زلزله‏، آتشفشان‏، سيل‏ و خشكسالي‏ و همچنين‏ يافتن‏ راه هاي‏ چگونگي‏ كاهش‏ اثر ويرانگر اين‏ پديده‏ ها اشاره‏ كرد.

بر اساس‏ اين‏ نياز و ضرورت‏ توسعه‏ علم‏ ژئوفيزيك‏، اتحاديه‏ بين‏ المللي‏ شوراي‏ تحقيقات (IUS) و اتحاديه‏ بين ‏المللي‏ علوم (IUS) از ژوئيه‏ ۱۹۵۷ تا دسامبر ۱۹۵۸ را سال‏ ژئوفيزيك‏ ناميد و از تمامي‏ ملل‏ مختلف‏ درخواست‏ همكاري‏ جهاني‏ براي‏ توسعه‏ و پيشبرد اين‏ علم‏ نمود. در راستاي‏ تحقق‏ اين‏ هدف‏، مؤسسه‏ ژئوفيزيك‏ دانشگاه‏ تهران‏ در سال‏ ۱۹۵۷ ميلادي‏ مطابق‏ با ۱۳۳۶ هجري‏ شمسي‏، به‏ همت‏ والاي‏ مرحوم‏ استاد  حسين‏ كشي افشار پايه‏ گذاري‏ شد.

مؤسسه ژئوفيزيك‏ در بدو تاسيس‏ با سه‏ بخش‏ زلزله ‏شناسي‏، ژئومغناطيس‏ و گراني ‏سنجي‏ آغاز به‏ فعاليت‏ نمود و به‏ تدريج‏ در زمينه‏ هاي‏ آموزشي‏، پژوهشي‏ وكاربردي‏ علم‏ ژئوفيزيك‏ گسترش‏ يافت‏. در مهر ماه‏ ۱۳۴۹ كميسيون‏ منتخب‏ هيات‏ امناي‏ دانشگاه‏ تهران‏، دو گروه‏ آموزشي‏ فيزيك‏ زمين‏ و فيزيك‏ فضا را تصويب‏ و ابلاغ‏ نمود.

طبق‏ مصوبه‏ هيات‏ وزيران‏ در تير ۱۳۷۹ مسئوليت‏ استخراج‏ و تنظيم‏ تقويم‏ رسمي‏ كشور به‏ عهده‏ مؤسسه ژئوفيزيك‏ واگذار شد كه‏ مؤسسه ژئوفيزيك‏ اين‏ امر را توسط‏ شورايي‏ در مركز تقويم‏ مؤسسه ژئوفيزيك‏ انجام‏ مي‏ دهد.همچنين‏ طبق‏ مصوبه‏ هيات‏ وزيران‏ در آذر ۱۳۸۲ مسئوليت‏‏ اطلاع‏ رساني‏ سريع‏ و شبانه‏روزي‏ زلزله‏هاي‏ كشور به‏ مؤسسه‏ ژئوفيزيك‏ واگذار شد كه‏ اين‏ امر توسط‏ مركز لرزه‏ نگاري‏ كشوري‏ مؤسسه‏ ژئوفيزيك‏ در حال‏ انجام‏ است‏.بر اساس‏ مصوبه وزراي عضو ستاد پيشگيري و مديريت بحران در حوادث طبيعي و غير مترقبه كشور در تير ماه ۱۳۸۴ مؤسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران، مسئول مديريت اطلاعات لرزه‌اي كشور گرديد. به همين منظور و بر اساس بندهاي ج، د، ه ماده ۱ اين مصوبه مركز مطالعات پيش‌نشانگرهاي زلزله در مؤسسه ژئوفيزيك تأسيس شد.

در ادامه با موسسه ای دیگر از دانشگاه تهران آشنا می شویم.

موسسه لغت نامه  دهخدا و مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی

موسسه لغت نامه  دهخدا و مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی از دیگر موسسات پژوهش دانشگاه تهران است که خدماتی مانند·  تالار همایش و برگزاری مراسم های علمی و فرهنگی، کلاسهای درسی و سالن شورا با امکانات سمعی و بصری،گنجینه و موزه دهخدا، فروش لغت نامه و کتابهای آموزش زبان فارسی و تورهای گردشگری ارائه می کند.

مرکز فناوری اطلاعات و فضای مجازی

مركزفناوري اطلاعات و فضاي مجازي دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۵ بعنوان دومين مركز كامپيوتري ايران با كامپيوترهاي Main Frameراه‌اندازي شد. ارائه خدمات ماشيني به معاونت آموزشي دانشگاه با ثبت و ضبط اطلاعات آموزشي دانشجويان همچنين ارائه خدمات ماشيني به معاونت اداري و مالي نظير اتوماسيون حقوق و دستمزد از كارهاي اوليه مركز بود. علاوه بر آن مركز بعنوان مركز محاسبات دانشگاه به دانشجويان ارائه خدمات مي‌نمود. دانشجويان در اتاقهاي پانچ كارت‌هاي پانچ برنامه‌هاي محاسباتي خود را آماده مي‌كردند و براي پردازش برنامه‌ها آنرا به مركز فناوري اطلاعات و فضاي مجازي تحويل مي‌دادند و در روز بعد پاسخ برنامه‌ها را دريافت مي‌كردند. مركز فناوري اطلاعات و فضاي مجازي در دهه ۴۰ و ۵۰ در برگزاري و اعلام نتايج كنكور سراسري سازمان سنجش وزارت علوم را ياري مي‌داد.

مرکز آموزش های الکترونیکی

دانشگاه تهران كه اولين دانشگاه جامع كشور مي‌باشد، در سال ۱۳۸۰با تصويب هيئت امنا نسبت به ايجاد حوزه‌اي مستقل براي فعاليت در زمينه آموزش مجازي اقدام نمود. يك‌سال پس از آن مركز آموزش‌هاي الكترونيكي، رسماً كار خود را آغاز كرد.

با توجه به ضرورت گسترش کمی و کیفی آموزش الكترونيكي در دانشگاه تهران، مرکز آموزش‌های الکترونیکی با بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای فناوری اطلاعات و با هدف پذیرش دانشجو در قالب دوره‌های الکترونیکی، در بهمن ماه سال ۱۳۸۰ زیر نظر ریاست دانشگاه و شورای سیاست‌گذاری فناوری اطلاعات شروع به فعالیت نمود. اهم اهداف اين مركز به قرار زير است:

• تحول در شیوه های آموزش دانشگاهي و دوره‌هاي كاربردي و ارائه دوره‌هاي الكترونيكي بر اساس مدل دانشگاه تهران

• انجام بخشي از رسالت دانشگاه تهران در تربيت نيروي انساني متخصص کشور

• استفاده گسترده از آموزش در فضای مجازی با توجه به نيازهاي جامعه، ‌صنعت و سازمان‌ها به آموزش منعطف و در دسترس

• افزايش و گسترش كمي و كيفي دسترسي به آموزش (عالي) مادام العمر

• همكاري با دانشگاه‌هاي معتبر خارجي در جذب و آموزش دانشجويان خارج از کشور

• ارائه مدل آموزش الكترونيكي دانشگاه تهران با استانداردهاي مربوطه در تدوين، ‌توليد، ‌ارائه و ارزيابي آموزش نوين

• فرهنگ‌سازی استفاده اساتید و دانشجویان دانشگاه تهران جهت استفاده از فاوا در آموزش

دانشگاه تهران از نظر  تعداد مراکز پژوهشی ، آموزشی و   تحقیقاتی یکی از دانشگاه های پیشرو به حساب می آید و باید دید که تاچه میزان توانسته به اهداف علمی خود دست یابد.

به هرحال انتظار از دانشگاهی که در صدر کشور در حوزه علوم انسانی قرار داردو جز ۳۰۰ دانشگاه برتر دنیا قرار دارد؛ نسبت به دانشگاه های دیگر بیشتر است و دانشگاه تهران نیز تاحدودی توانسته این انتظار را برآورده کند اما راه پیموده نشده زیاد است و برای پیشرفت تلاش  بیشتری نیاز است.