راه راست و راه هاي انحرافي؛

صراط مستقيم چه راهي است؟

اگر هدف، خدا باشد يك راه بيشتر وجود ندارد ولي اگر هدف، شيطان باشد و راه هاي زيادي خودنمايي مي كند و انسان ها را به منجلاب گمراهي ها فرو مي برد تا آنجا كه از هر راهي بدر آيد راه كژي ديگر او را در چاه گمراهي فرو مي برد تا آنكه بكلي از راه خدا فاصله گيرد.

کد خبر: ۵۶۲۷۶

دوشنبه - ۲۸ دی ۱۳۸۸ / January 18, 2010

«و أن هذا صراطي مستقيما فاتبعوه و لا تتبعوا السبل فتفرق بكم عن سبيله، ذلكم وصاكم به لعلكم تتقون» ( سوره أنعام ـ آيه 153 ) و همانا اين راه راست من است، پس آن را پيروي كنيد و راه هايي كه شما را از خدا دور مي سازد رها كنيد و پيروي ننماييد. اين است آنچه خدا به شما سفارش كرده تا از گمراهي بپرهيزيد و تقوا را پيشه خود سازيد.

صراط مستقيم چه راهي است؟ اين سؤال پيش مي آيد كه صراط مستقيم الهي كه مردم به تبعيت از آن دعوت شده اند چه صراط و چه راهي است؟ اگر دقت بفرمائيد ما هر روز حد اقل ده بار از خدا مي خواهيم راه راست خود را به ما بنماياند. مگر نه اين است كه در سوره فاتحه همواره مي‏خوانيم: «إهدنا الصراط المستقيم.. » بار خدايا! راه راست را به ما بنمايان. آيه بعد از آن مشخص مي سازد كه صراط مستقيم چه راهي است؟

«صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لا الضالين» صراط آن گروه از بندگانت كه بر آنان منت گذاشتي و اين نعمت بزرگ را به آنان بخشيدي، نعمت شناخت راهت. نه راه آنان كه مورد خشم و غضبت قرار گرفتند و نه صراط گمراهان. و اين صراط بي‏گمان صراط انبيا و اولياي خدا است. خداوند بر آنها منت گذاشته و تفضل كرده و راه راست خود را به آنها نشان داده است و آنان نيز به شكرانه اين نعمت بزرگ، مردم را به همان صراط مستقيم دعوت مي كنند و تا سرحد گذشتن از جان و مال در اين راه مايه مي‏گذارند.

«و لا تتبعوا السبل»: پس از آنكه خداوند مردم را به راه خود دعوت مي كند از پيمودن راه هاي انحرافي و كژ برحذر مي دارد؛ زيرا راه خدا مبتني بر فطرت انسان است و راه هاي ديگر باعث تفرقه و اختلاف مي گردد؛ چراکه اين راه ها بر اساس هواي نفس و تمايلات و شهوات بشري پي ريزي شده است. مگر نه امام خميني قدس سره مي فرمود: «اگر صد و بيست و چهار هزار پيغمبر جمع شوند هيچ اختلافي با هم نمي‏كنند زيرا اجتماعشان براي خدا است.» ما كه حتي يك جلسه دو نفري نيز بدون اختلاف برگزار نمي كنيم علتش اين است كه نظرات شخصي و تمايلات مادي ما را احاطه كرده است.

به هر حال مفسرين در مورد راه هاي غير خدايي اختلاف نظر دارند. برخي گفته اند مقصود راه هاي بدعت انگيز و يا كفر آميز است و برخي گفته‏اند مقصود يهوديت و مسيحيت و يا بت پرستي است. ولي از ظاهر آيه چنين بر مي‏آيد كه امر از اعم از دين و مذهب است و تمام خطوط و راه هايي را كه اساسش هواي نفس است در بر مي گيرد؛ زيرا همه اين راه ها دور از صبغة الله است و رنگ شيطاني به خود گرفته است و منحصر به اديان ديگر يا شرك و كفر نمي باشد.

در روايت بسيار جالبي از ابن مسعود نقل شده كه رسول خدا صلي الله عليه و آله پس از ذكر اين آيه شريفه خطي بر روي زمين كشيد و فرمود: اين راه رشد و صلاح است. سپس چند خط از راست و چپ كشيد و فرمود: اينها راه هايي است كه بر هر كدام، شيطان، مردم را به سوي خود دعوت مي كند. پس هر كه راهي را جز راه پيامبر بپيمايد، آن راه حتما كژ و بي‏راهه است و او را به سر منزل مقصود نخواهد رساند.

آري راه فقط راه خدا است كه پيامبر و عترتش پيوسته مردم را به آن راه دعوت كردند: صراط الله الذي له ما في السموات و ما في الأرض.. صراط، صراط خدايي است كه آسمان‏ها و زمين از آن او است.

هر  جا  قدمي  زديم  در  كوي  تو  بود / هر  گوشه  كه  رفتيم  هياهوي  تو  بود

گفتيم  مگر  سوي  دگر  راهي  هست  /هر  راه  كه  ديديم  همه  سوي  تو  بود

و شايد شاعر مي خواهد بگويد كه هر راهي را با چشم بصيرت بين كه همان ديده فطرت است، ديديم راه خدا بود و بس.. و جز اين راهي پذيرفته نيست و غير از اين خطي قبول نمي شود چه خط راست باشد و چه خط چپ.

پس اگر بخواهيد جزء تقوا پيشگان قرار بگيريد و از خشم الهي و غضب ذات مقدسش رهايي يابيد، بايد تبعيت از فطرت خويش كنيد و مانند روز «ألست» كه جز خدا نبود امروز نيز فقط خدا را ببينيد و اينقدر مردم را به سوي اين خط و آن خط نكشانيد. بخدا همه اين خطوط راست و چپ، كژ است و به بي راهه مي رود و صراط مستقيم خدا منحصر است در راه رسول و اهل بيت كه درود بي پايان خدا بر آنان باد.

بريد عجلي از امام صادق عليه السلام نقل مي كند كه پس از تلاوت اين آيه شريفه به من فرمود: تدري ما يعني بصراطي مستقيما؟ مي داني مقصود خداوند از اين صراط مستقيم چيست؟ عرض كردم: نه، نمي دانم! فرمود: «ولاية علي و الأوصياء» مقصود،ولايت علي و أوصيا و جانشينانش است.

و در روايتي ديگر از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود: «و ان هذا صراطي مستقيما فاتبعوه، آل محمد الصراط الذي دلّ عليه» صراطي كه دستور پيروي از آن داده شده صراط آل محمد است.

در تفسير علي بن ابراهيم آمده است كه امام صادق عليه السلام به أبو بصير فرمود: «و ان هذا صراطي مستقيما فاتبعوه.. نحن السبل فمن أبي فهذه السبل» ما راه خداييم و هر كس سرپيچي كرد از راه هاي ديگر انحرافي تبعيت كرده است.

در احتجاج طبرسي نقل شده است كه رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «معاشر الناس إنا صراطه المستقيم الذي أمركم باتباعه ثم عليّ من بعدي. من وُلدي من صلبه أئمة يهدون بالحق و به يعدلون» اي مردم ما صراط مستقيم خداييم كه خداوند شما را دستور به پيروي از آن داده است و پس از من، علي صراط مستقيم است و پس از او فرزندانم كه از نسل علي هستند صراط مستقيم الهي اند.

آري! اگر هدف، خدا باشد يك راه بيشتر وجود ندارد ولي اگر هدف، شيطان باشد، خط ها و راه هاي زيادي خودنمايي مي كند و انسان ها را به منجلاب گمراهي ها فرو مي برد تا آنجا كه از هر راهي بدر آيد راه كژي ديگر او را در چاه گمراهي فرو مي برد تا آنكه بكلي از راه خدا فاصله گيرد.

عزيزان! به هوش باشيد راه هاي انحرافي قطعا شما را از راه مستقيم خدا دور مي سازد. تنها به اين راه كه راه محمد و علي است چنگ بزنيد تا افق روشن ولايت جلوي ديدگانتان گشوده شود و روزنه هاي نور و هدايت از همه سوي بر قلبتان بتابد.(1)

1- دانستني هاي قرآن.