نگاهي به بخشي مهم از تاريخ انقلاب

اولين انتخابات رياست جمهوري

اولين انتخابات رياست جمهوري اسلامي ايران د رحالي برگزار شد که يک سال از پيروزي انقلاب مي گذشت و دولت موقت استعفا كرده بود و امور كشور به دست شوراي انقلاب بود. در اين فضاي حساس ابوالحسن بني‌صدر  به عنوان رئيس جمهوري اسلامي ايران برگزيده شد.

کد خبر: ۵۶۶۴۵

پنجشنبه - ۰۱ بهمن ۱۳۸۸ / January 21, 2010

گروه انديشه- حدود بيست روز پس از رفراندوم قانون اساسي و رسميت يافتن آن يك گام ديگر براي تحقق نظام جمهوري اسلامي برداشته شد و آن برگزاري اولين انتخابات رياست جمهوري اسلامي بود. اين انتخابات در شرايطي برگزار شد كه دولت موقت مهندس مهدي بازرگان استعفا داده و مديريت نظام بر عهده‌ي شوراي انقلاب محول شده بود.

در اين دوره‌ي انتخابات رياست جمهوري 124 نامزد شرکت کردند که پس از اعلام انصراف يا استعفاي برخي از نامزدها در نهايت 96 نامزد در روز انتخابات به رقابت با يکديگر پرداختند. ابوالحسن بني صدر، احمد مدني، داريوش فروهر، صادق قطب زاده، حسن ابراهيم حبيبي، کاظم سامي، صادق طباطبايي، صادق خلخالي، محمد مکري، از جمله نامزدهاي اولين دوره‌ي انتخابات رياست جمهوري در ايران بودند. مسعود رجوي رهبر سازمان مجاهدين خلق مشهورترين چهره و يکي از معدود داوطلباني است که در اين انتخابات امکان رقابت نيافت و با فشار آيت الله خميني مجبور به کناره‌گيري شد.

در اين انتخابات نيز همچون انتخابات گذشته نگاه مردم جملگي متوجه نظرات حضرت امام بود. كانديداها هم سعي مي كردند هر يك به نوعي همراهي خود را با امام تبليغ كنند و از افراد صاحب نفوذ و نزديك به امام بهره‌گيري نمايند. اما حضرت امام در اين ماجرا بي‌طرفي خود را حفظ كرد. به خصوص هنگامي كه ماجراي تابعيت جلال‌الدين فارسي مطرح گرديد و او به اتفاق هاشمي‌رفسنجاني به خدمت حضرت امام شرفياب شدند تا نظر امام را نسبت به كانديداتوري خود جويا شوند، حضرت امام نقل به مضمون چنين مي‌فرمايند: «خدا مي‌داند يا خدا شاهد است فرقي نمي‌كند كه شما(جلال الدين فارسي) رئيس جمهور شويد يا آقاي بني‌صدر، اولين رئيس جمهور ما نبايد شبهه‌ي قانوني در موردش باشد...»

بني صدر هم با علما و روحانيت سراسر كشور به خصوص جامعه‌ي روحانيت مبارز تهران ارتباط گرفت تا نظر آن‌ها را به سمت خود جلب نمايد. در اين ميان چهره‌هاي موجه سياسي همچون آيت‌الله پسنديده ـ‌ برادر امام خميني‌ـ نامه اي به حمايت او صادر كرد، به طوري كه برداشت مردم اين بود كه نظر وي و خانواده‌ي امام و حتي خود امام به بني‌صدر مثبت است. به خصوص كه در ساعات آخر ثبت نام بني‌صدر به ديدار امام در قم رفت و بعد از آن اعلام كرد كه كانديداي رياست‌جمهوري خواهم شد.

بالاخره مردم رأي خود را به بني‌صدر و ديگر كانديداها به اين منظور دادند. در نهايت ابوالحسن بني صدر با کسب 10 ميليون و 753 هزار و 752 راي از مجموع 14 ميليون و 152 هزار و 887 نفر راي ماخوذه به عنوان نخسيتن رئيس جمهور ايران انتخاب شد.

حضرت امام ملت را به حضور حداكثري در انتخابات دعوت نمود و در حالي كه در همان ايام از بيمارستان قلب به تازگي مرخص شده بود، از حضور مردم در انتخابات قدرداني كرد، فرمودند: «در اين فرصت كمي كه هست به اندازه‌اي كه اجازه دارم چند كلمه با شما صحبت مي‌كنم يكي قدرداني از حضورتان در رأي، كه بايد بگويم كم سابقه است يك همچون شركتي... يكي هم كه بالاتر از اين است و بايد بگوييم بي‌سابقه است در دنيا، شايد بي‌سابقه باشد، اين آرامش كه در أخذ آرا شد كه مردم و ملت ما ثابت كردند رشد خودشان را و با اين اثبات رشد دست رد به سينه‌ي اشخاص و دولت هايي كه باز طمع دارند به ايران زدند و من اميد دارم كه بعد از اين هم ملت خودش زنده باشد و ابداً خوف از اينكه شخصي برود شخصي بيايد ابداً نيست. ملت بحمدالله روشن شده است...»

بني‌صدر فارغ‌التحصيل رشته‌ي اقتصاد از دانشگاه‌هاي فرانسه بود. او كه 20 سال از عمر خود را در فرانسه گذرانده بود، در بهمن 1357 با هيئت همراه امام خميني(ره) به تهران آمد و با مصاحبه‌ها و مناظره‌هاي سياسي‌اش چهره‌اي شاخص شد.

رياست جمهوري بني صدر رسماً از 15 بهمن 1358 كه وي در برابر امام خميني(ره) سوگند ياد كرد، آغاز شد. در مراسم تنفيذ رياست جمهوري‌، امام خميني(ره) طي سخناني فرمودند: «من از آقاي بني صدر مي‌خواهم كه مابين قبل و بعد از رياست جمهوري در احوال روحي ايشان تفاوتي ايجاد نشود.»

امام افزودند: «تنفيذ و نصب اينجانب و رأي ملت مسلمان ايران محدود است به عدم تخلف ايشان از احكام مقدسه‌ي اسلام و تبعيت از قانون اساسي‌.»

با اين حال و عليرغم اين هشدارها، رياست جمهوري بني‌صدر تنها 17 ماه به طول انجاميد. وي در طول اين مدت از يكسو با ميدان دادن به سازمان مجاهدين خلق(منافقين) و ديگر گروه‌هاي ضد انقلاب سبب تقويت آنان گرديد و از سوي ديگر در برابر اكثر مصوبات مجلس شوراي اسلامي‌، قوه‌ي قضائيه‌، شوراي نگهبان و برخي ديگر از نهادهاي برخاسته از انقلاب ايستادگي كرد. با تكروي‌ها، انحصارطلبي‌ها و قانون شكني‌هايي كه بني‌صدر داشت ، ذهن نيروهاي معتقد به انقلاب و امام نسبت به وي بدبين شد؛ همچنين كندي و كارشكني‌هايي كه وي در جبهه‌هاي جنگ تحميلي از خود نشان داد امام و مردم را نسبت به خود نا اميد ساخت. اين عملكرد باعث شد تا امام خميني(ره) طي حكمي وي را از سمت فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران بركنار سازند.

چند روز پس از بركناري بني‌صدر، ساختمان مركزي حزب جمهوري اسلامي توسط عوامل سازمان مجاهدين خلق (منافقين) در جريان يك بمب‌گذاري منفجر شد و آيت‌الله بهشتي همراه با 72 نفر از مسئولان مملكتي به شهادت رسيدند. پس از اين حادثه بني‌صدر تا لحظه‌ي فرار از ايران‌، مخفي شد.

امام خميني 10 روز پس از اين حكم، با حكم ديگري بني صدر را از مقام رياست جمهوري نيز عزل كردند. اين حكم در پاسخ به نامه‌ي آقاي هاشمي‌رفسنجاني رئيس وقت مجلس شوراي اسلامي صادر شد.

متن نامه‌ي آقاي هاشمي رفسنجاني و پاسخ امام خميني به شرح زير است:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم‌

محضر شريف حضرت آيت‌الله العظمي امام خميني ادامه الله ظله‌

محترماً به عرض مي‌رساند مجلس شوراي اسلامي در جلسه مورخ 31/3/1360 پس از بحث و بررسي با حضور 190 نفر به شرح زير: آراء موافق 177 نفر - راي مخالف 1 نفر - آراء ممتنع 12 نفر

در مورد آقاي سيد ابوالحسن بني صدر بر اين قرار گرفت كه آقاي ابوالحسن بني صدر براي رياست جمهوري اسلامي ايران كفايت سياسي ندارد. به موجب اصل 110 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مراتب براي اتخاذ تصميم به خدمت امام عظيم الشأن گزارش مي‌گردد.

رئيس مجلس شوراي اسلامي‌

اكبر هاشمي رفسنجاني‌

***

بسم الله الرحمن الرحيم‌

پس از رأي اكثريت قاطع نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلامي مبني بر اينكه آقاي ابوالحسن بني صدر براي رياست جمهوري اسلامي ايران كفايت سياسي ندارد، ايشان را از رياست جمهوري اسلامي ايران عزل نمودم.

اول تير 1360

روح الله الموسوي الخميني‌

***

بني صدر يك ماه پس از عزل توسط امام خميني(ره)‌، از كشور گريخت‌. وي هفتم مرداد 1360 همراه با مسعود رجوي رييس سازمان مجاهدين خلق(منافقين‌) تهران را به قصد پاريس ترك كرد. فرار بني صدر يك ماه پس از خلع وي از رياست جمهوري توسط امام و 5 روز پس از انتخاب شهيد محمد علي رجايي به رياست جمهوري اسلامي ايران صورت گرفت‌. بني صدر ساعت 22 چهارشنبه هفتم مرداد 1360 با يك فروند هواپيماي بوئينگ 707 به خلباني سرهنگ معزي ـ خلبان ويژه‌ي شاه ـ از كشور گريخت‌. معزي در دي 1357 پس از آن كه شاه را به مصر و سپس به مراكش برد، دربازگشت از مراكش با تظاهر به جانبداري از انقلاب اسلامي به ايران بازگشت. بني صدر هنگام ورود به فرودگاه مهرآباد براي فرار از كشور، سوار بر اتومبيل وانت و ملبس به لباس زنانه بود.

بني صدر، 5 بهمن 1358 به رياست جمهوري رسيد،20 خرداد 1360 با حكم امام از فرماندهي كل قوا بركنار شد، اول تير 1360 به دنبال تصويب طرح عدم كفايت سياسي در مجلس شوراي اسلامي و به حكم امام خميني(ره) از رياست جمهوري عزل شد و هفتم مرداد 1360 از ايران گريخت‌.

/انتهاي پيام/