زندگى در پرتو اخلاق

ترك معاشرت‌هاى مسموم و مشكوك‏

بسيارى از انحرافات اخلاقى بطور مسلم از طريق معاشرت بوجود مى‏آيد و عيناً مانند بيماري‌هاى مسرى و واگيردار، مخصوصاً در مواردى كه بر اثر كمى سن يا كمى معلومات يا سستى ايمان و مانند آن، زمينه روحى براى پذيرش اخلاق ديگران آماده باشد، معاشرت با افراد فاسد سم مهلك و كشنده‏اى است.

کد خبر: ۵۸۳۴۶

پنجشنبه - ۱۵ بهمن ۱۳۸۸ / February 04, 2010

بسيار ديده شده كه سرنوشت انسان بر اثر معاشرت بكلى عوض مى‏شود و مسير زندگى تغيير مى‏كند.

تأثيرات معاشرت در ساختن شخصيت انسان بقدرى زياد است كه گفته‏اند: براى شناسايى هركس بايد به رفيق و همنشين او نگاه كرد، على عليه السلام مى‏فرمايد: «مَنِ اشْتَبَهَ عَلَيْكُمْ امْرُهُ وَلَمْ تَعْرِفُوا دِينَهُ فَانْظُرُوا الى‏ خُلَطائِهِ» «بحارالانوار، ج74» كسى كه وضع او بر شما مبهم شد و دين او را ندانستيد، نگاه به دوستانش كنيد.

پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‏فرمايد: «الْمَرْءُ عَلى‏ دِينِ خَلِيلِهِ وَقَرِينِهِ» «کافي، ج2» انسان بر دين دوست و همنشين خويش است.

معاشرت با بدان روح را تاريك و حس تشخيص را ضعيف و قبح اعمال و اخلاق سوء را در نظر كم مى‏كند و از آن در اخبار به «مردن دل» تعبير شده است. پيغمبر اكرم مى‏فرمايد: «ارْبَعٌ يُمِتْنَ الْقُلُوبَ... وَ مُجالَسَةُ الْمَوْتى‏؛ فَقِيلَ لَهُ: يا رَسُولَ اللَّهِ! وَمَا الْمَوْتى‏؟ قالَ: كُلُّ غَنِيٍّ مُتْرَفٍ» «3»
چهار چيز قلب را مى‏ميراند... از جمله همنشينى با مردگان، عرض كردند: اى رسول خدا! مردگان كيانند؟ فرمود: ثروتمندانِ اسراف كار.
معاشرت با بدان حس بدبينى را در انسان بر مى‏انگيزد و انسان را به همه بدبين مى‏كند.

امير مؤمنان على عليه السلام مى‏فرمايد: «مُجالَسَةُ الْاشْرارِ تُورِثُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْاخْيارِ» «بحارالانوار، ج2» همنشينى با بدان موجب بدبينى به نيكان مى‏شود.

خلاصه، موضوع معاشرت بقدرى مهم است كه خداوند در قرآن حتى پيغمبرش را از معاشرت با بدان بر حذر مى‏دارد.

ولى بعكس معاشرت با نيكان يكى از مهمترين وسايل تربيت، تهذيب و پرورش فضايل اخلاقى و زنده كردن دل و كسب شخصيت است.

اسلام اهميت فراوانى نسبت به موضوع معاشرت با اخيار و نيكان مى‏دهد. قرآن مجيد مى‏فرمايد: (وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيوةِ الدُّنْيا وَ لا تُطِعْ مَنْ اغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَاتَّبَعَ هَويهُ وَكانَ امْرُهُ فُرُطاً) «کهف/28»

با كسانى باش كه پروردگار خود را صبح و عصر مى‏خوانند و تنها رضاى او را مى‏طلبند! و هرگز بخاطر زيورهاى دنيا، چشمان خود را از آنها بر مگير! و از كسانى كه قلبشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مكن؛ همانها كه از هوس هاى نفس پيروى كردند و كارهايشان افراطى است.

پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‏فرمايد: «اسْعَدُ النّاسِ مَنْ خالَطَ كِرامِ النّاسِ» «بحارالانوار، ج74» از همه سعادتمندتر آن كسى است كه با مردم نيك و بزرگوار معاشرت كند.