نقد و بررسي كتاب «من قاتل پسرتان هستم» اثر احمد دهقان؛

سگهاي ولگردي كه اجساد شهدا را دريدند!

نوشته شدن و انتشار آثاري همچون «من قاتل پسرتان هستم» اتفاقات مهمي هستند كه گاه همچون توفان يا زلزله اي بر استوانه هاي اين عمارت لرزه مي اندازد و همه را دچار مي كند! دچار و مبتلا؛ دچار سوال و مبتلا به پاسخ يا بي جوابي يا...

کد خبر: ۵۹۷۴۸

چهارشنبه - ۲۸ بهمن ۱۳۸۸ / February 17, 2010

گروه ادب و هنر-محمد آرمان؛ داستان جنگ تحميلي و ادبياتي كه در حين اين سال ها و پس از اتمام آن در كشور ما و ميان نويسندگان ادبي پديد آمد و در تب و تاب زمان و زمانه اين سال هاي دور و دير افتان و خيزان به حيات نحيف خود ادامه داد داستان پر فراز و نشيبي است.

در اين ميانه اما گاه نوشته شدن و انتشار برخي آثار اتفاقات مهمي هستند كه تاريخ ادبيات ما را دستخوش جزر و مدهايي با كش و قوس هاي مختلفي مي كنند.

وقايعي كه گاه همچون توفان يا زلزله اي بر استوانه هاي اين عمارت لرزه مي اندازد و همه را دچار مي كند. دچار و مبتلا. دچار سوال و مبتلا به پاسخ يا بي جوابي يا... .

جنگ با زشتي و زيباييش به پايان مي رسد. ديپلماسي جنگ به ديپلماسي صلح و گفت وگو تبديل ميشود و اقتصاد جنگ به اقتصاد صلح و سازندگي مبدل ميگردد. در اين ميان آنچه كه ميماند ادبيات و هنر جنگ است.

سياستمداران و اقتصاددانان و... پس از جنگ بلافاصله جايگاه خود را باز ميابند. آنان كه ميمانند هنرمندان و نويسندگان جنگ هستند.

جنگ ما نيز از اين جرگه مستثنا نبود. پس از پايان جنگ گروهي از نويسندگان و هنرمندان جنگ از گذشته خويش پشيمان شدند. سينماي دفاع مقدس را بوسيدند و ادبيات جنگي را كنار گذاشتند.

گروهي ديگر همچنان از جنگ نوشتند و فيلم جنگي ساختند و از رشادت ها و شهادت ها و زيبايي هاي جنگ گفتند و آن را به تصوير كشيدند.

گروه سوم آنها بودند كه «جنگ» را روايت كردند. با هر آنچه در آن بوده و رخ داده. «احمد دهقان» يكي از آدم هاي اين دسته است.

دهقان در مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» تصويري متفاوت از جنگ ارائه مي دهد. آنهايي كه داستان هاي اين مجموعه را ميخوانند، ميتوانند اين تفاوت را حس كنند.

حتي اگر با خواندن دو داستان اول اين مجموعه، يعني «مسافر» و «بلدرچين» تفاوتي بين اين مجموعه و ديگر داستان هاي جنگي نبينيم، با خواندن داستان سوم يعني «زندگي سگي»، اين تفاوت احساس ميشود.

احمد دهقان در اين كتاب با بياني بي پروا حقايق جنگ و زندگي رزمندگان پس از جنگ را روايت مي كند. كليه داستان هاي اين مجموعه از زبان اول شخص بيان مي شود. در تمام داستان ها نويسنده بدون اينكه به ارزشگذاري هاي معمول بپردازد خط داستان را به پيش مي برد و آن را به پايان مي رساند.

نويسنده در اين كتاب از بسياري از خطوط قرمز مي گذرد كه البته گذشتن از بعضي از آنها چندان هم مسئلهساز نبوده و نخواهد شد مانند داستان «زندگي سگي» و يا «بازگشت». اما حقيقتا برخي از داستان هاي اين مجموعه مي توانست جنجالساز باشد (كه البته در برههاي چنين شد).

داستان اصلي مجموعه يعني «من قاتل پسرتان هستم» و داستان «تمبر» چنين ويژگياي دارند. به ويژه داستان تمبر كه ماجراي آن حوالي عمليات مرصاد و بعضا حواشي ناخوشايند پيرامون آن، مانند تجاوز به جنازههاي زنان عضو نيروهاي مجاهدين خلق، را در قالب يك داستان عاشقانه بيان مي كند.

احمد دهقان در مجموع اين داستان ها تصويري از جنگ به نمايش مي گذارد كه تاكنون سابقه نداشته (يا كمتر سابقه داشته). دهقان نه از آن جنس آدمهايي است كه به تمام گذشته خويش پشت پا زدهاند و نه از آنهايي كه فقط نيمه زيباي جنگ را به تصوير ميكشند.

فيلم ها و داستان هايي كه سرشار از رشادت هاي رزمندگان در اسارت و به وقت عمليات و ... است و در نهايت با شهادت يكي و نصرت ديگران پاياني خوش و عرفاني به جاي مي گذارد. دهقان نشان داد كه جنگ نه فقط عرصه اين صحنههاي ناب عاشقانه كه گاه جايگاه اتفاقات تلخ و ناخوشايند است.

دهقان در اغلب داستان هاي اين مجموعه بدون ارزشگزاري هاي متداول و با زبان اول شخص داستان را به پيش مي برد.

در برخي از داستان ها مخاطب هر لحظه در انتظار است تا جايي نويسنده از بيان داستان فاصله بگيرد و به سوز و گداز بپردازد اما دهقان با شيوه خاصي در تمام طول روايت قصه حرفش را مي زند و قصه را به پايان مي رساند.

زبان روايي احمد دهقان در اين كتاب زباني نمادين است و در بسياري از مقاطع بيان وي نوعي اشارت است. مثلا در داستان مسافر وقتي در انتها مي گويد :«بايد زودتر راه بيفتم تا از آخرين قطار جنوب جا نمانم.»/انتهاي پيام/