شمخانی در گفتگو با لوموند:

ترامپ درک صحیحی از روابط بین‌الملل ندارد/ آمریکا نمی‌تواند همزمان شاکی، قاضی و مجری حکم باشد

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با بیان اینکه ترامپ همه امور را با منطق اقتصادی می‌فهمد و درک صحیحی از روابط بین‌الملل ندارد، حمله آمریکا به سوریه را محکوم کرد و گفت: این کشور نمی‌تواند همزمان شاکی، قاضی و مجری حکم باشد.

کد خبر: ۶۰۰۰۲۵

شنبه - ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۶ / April 22, 2017

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان در گفت‌وگویی با روزنامه لوموند به تشریح سیاست‌های منطقه‌ای ایران، حمله نظامی آمریکا به سوریه و تاثیر آن در تحولات منطقه، واکنش‌های ایران به بدعهدی آمریکا و کارشکنی در اجرای برجام، وضعیت روابط سیاسی ایران با همسایگان، موضع ایران در قبال استفاده تروریست‌ها از سلاح‌های ممنوعه، تاثیر روابط آمریکا و روسیه بر مناسبات ایران با مسکو و مذاکرات آستانه و تاثیر آن بر تحولات سوریه پرداخت.

مشروح این گفت‌وگو به شرح زیر است.

سؤال: پس از حمله ایالات متحده به سوریه در روز هفتم آوریل، آیا ایران هراسی ندارد که ارتش آمریکا در منطقه خاورمیانه فعال‌تر از قبل شود؟

شمخانی: از جمله دلایل پیروزی دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا، در انتخابات این کشور، انتقاد او از جنگ‌هایی بود که ایالات متحده در گذشته در افغانستان و عراق به راه انداخت، جنگ‌هایی که هزینه زیادی بر دوش این کشور گذاشت. امروز متحدان منطقه‌ای ایالات متحده بدشان نمی‌آید اگر این کشور همچنان در باتلاق فرو رود. حال باید دید که آیا آن‌ها خطاهای گذشته‌شان را تکرار می‌کنند یا خیر. علاوه بر این آمریکا و متحدان‌شان 6 سال است که در سوریه فعال هستند: این  حرکت‌ها هیچ نکته تازه‌ای ندارد. چنین حملاتی و به طور کلی درگیری مستقیم واشنگتن، شرایط را تغییر نخواهند داد.

سؤال: بمباران اخیر در واکنش به حمله‌ای شیمیایی انجام شد که در روستای خان‌ شیخون، -که در دست شورشیان بود-، رخ داد. ایالات متحده این حمله را به گردن حکومت سوریه، متحد شما، انداخت. آیا موضوع استفاده از سلاح‌های شیمیایی هنوز برای ایران خط قرمز محسوب می‌شود؟

شمخانی: من خود شاهد بودم که در جبهه جنگ ایران و عراق [1980-1988 میلادی]، علیه رزمندگانِ  و شهروندان ایرانی، حمله شیمیایی انجام شد. کشورهای اروپایی چنین سلاحهایی را به عراق دادند و از طرفی هرگز مسئولیت خود را در این زمینه به رسمیت نشناختند. ما معتقدیم که تولیدِ چنین سلاح‌هایی، نگهداری و استفاده از آن‌ها، گناهی نابخشودنی است، فرقی ندارد که کدام بازیگر [صحنه جنگ] آن را استفاده کرده باشد یا میزان آن چقدر باشد.

با این حال، ما معتقدیم که دولت دمشق چنین حمله‌ای را در خان شیخون انجام نداده است. ما خواستار هیئت حقیقت‌یاب مستقل هستیم. در عین حال، ما حمله آمریکا را که به این بهانه در گرفت محکوم می‌کنیم: ایالات متحده، نمی‌تواند همزمان شاکی، قاضی و مجری حکم باشد.

سؤال: مستنداتی در دست است که ثابت می‌کند از شروع درگیری‌ها ، دمشق در چندین مورد از سلاح‌های شیمیایی بهره گرفته است، بخصوص چندین مورد بمباران با استفاده از گاز کلر. آیا از این موضوع با متحد خود سخنی به میان آورده‌اید؟ آیا آن‌ها به حرف شما گوش می‌دهند؟

شمخانی: هر دو طرف درگیر به استفاده از سلاح‌های شیمیایی در این جنگ، متهم شده‌اند. دولت سوریه انبار سلاح‌های شیمیایی خود را در سال 2013 تحویل داد و تحقیقات «سازمان منع سلاح‌های شیمیایی» نیز آن را تأیید کرد.

سؤال: امروز روابط ایالات متحده و روسیه به پایین‌ترین حد خود رسیده است. آیا این در جهت منافع ایران است؟

شمخانی: روابط ما با روسیه مستقل از وجود یا عدم وجود ارتباطات بین آن‌ها و ایالات متحده است. ما با روسیه در دریای خزر  هم مرز و همسایه هستیم.. ما حتی از پیش از انقلاب [سال 1979] با این کشور روابط خوبی داشته‌ایم، امروز هم با این کشور در زمینه‌های اقتصادی، هسته‌ای و گردش‌گری همکاری داریم. همکاری‌های ما با این کشور تا زمانِ حضور و فعالیت جنبش‌های تروریستی -که از برخی کشورهای منطقه الهام گرفته‌اند- بیشتر هم خواهد شد.

سؤال: به نظر می‌رسد که روسیه، به خلاف ایران، چندان دلبستگی به حفظ بشار اسد در قدرت ندارد. آیا این کشور را متحدی معتمد در درازمدت می‌دانید؟ نگران نیستید که مسکو راه‌حلی سیاسی را بر سوریه تحمیل کند که خوشایند ایران نباشد؟

شمخانی: مداخلات خارجی تاثیری بر قدرت بشار اسد در سوریه ندارد. اکثریت مردم سوریه از او حمایت می‌کنند و سرنوشت مردم سوریه در دست مردم این کشور است. چنین شایعاتی را که شما از آن یاد کردید غربی‌ها به راه انداختند. ما چنین نگرانی نداریم، خود بشار اسد هم چنین نگرانی ندارد.

سؤال: ایران همراه با روسیه و ترکیه پایه‌گذار مذاکرات آستانه در قزاقستان بود. اما به نظر می‌رسد که بیشتر دغدغه‌اش حضور نظامی بر روی زمین باشد تا دیپلماسی. علت چیست؟

شمخانی: ما در ژنو نیز دولت سوریه و مخالفان را تشویق به مذاکره تحت نظارت سازمان ملل می‌کنیم. به اعتقاد ما، در آستانه مرحله‌ای مهم در حال انجام است تا آتش‌بسی محکم و پایدار را تضمین کند که نخستین گام در جهت انجام راه حلی سیاسی است. ما راه‌حل سوریه را نه نظامی که سیاسی می‌دانیم.

سؤال: با این حال، بشار اسد تأیید کرده است که می‌خواهد کل خاک کشور را پس بگیرد.

شمخانی: او می‌خواهد با تروریسم بجنگد. داعش. جبهه النصره  و متحدانش، بخشی از خاک سوریه را در کنترل دارد. حتی اگر یک روستا در دست آنها باشد قابل پذیرش نیست. تروریست‌ها وقتی برای مذاکره به آستانه آمدند که [در دسامبر 2016] در حلب شکست قطعی خوردند: بدون قدرت داشتن بر روی زمین که مذاکره ممکن نیست.

سؤال: آیا همچنان مخالفان مسلح را که در آستانه مذاکره می‌کند «تروریست» می‌نامید؟

شمخانی: ببینید، قبل و بعد از آزادی حلب موضوع فرق می‌کند. آن‌ها زمانی عقب نشستند که متقاعد شدند شکست خورده‌اند. اگر از جنگ دست بکشند، اگر ارسال سلاح توسط دولت‌های خارجی به آنها متوقف شود، اگر آنها پیوندهای خود را با القاعده متوقف کنند و خواسته های خود را یک چارچوب سیاسی مطرح کنند، در این صورت ما آنان را تروریست نمی‌دانیم. درباره ایالات متحده و کشورهای غربی نیز موضوع به همین ترتیب است.

حدود دو سال پیش، نخستین شرط آنان در مذاکرات این بود که بشار اسد باید از قدرت کنار بکشد. این اشتباهی راهبردی بود و آنان نیز این شرط را کنار گذاشتند.

ساکنان چهار شهر شیعه و سنی که به ترتیب در محاصره شورشیان و دولت بودند پس از مذاکرات ایران و قطر انتقال داده شدند. برخی نگرانند که چنین توافقی که مبتنی بر دلایل مذهبی است در جاهای دیگر کشور نیز رخ دهد. آیا چنین چیزی ممکن است؟

سال‌ها بود که ما می خواستیم مردمان تحت محاصره در این شهرها را نجات دهیم. روز 15 آوریل، هنگام یکی از این انتقال‌ها نیز اتفاق ناخوشایندی افتاد، یک حمله تروریستی رخ داد که حدود صد و بیست نفر را کشتند. این انتقال البته تفکیک سرزمینی و آمایش جمعیتی نیست، بلکه راه‌حلی موقتی است و فکر نمی‌کنم در مناطق دیگر قابل انجام باشد.

سؤال: بخش‌هایی از دولت ایران از انتخاب آقای ترامپ به ریاست‌جمهوری استقبال کرد. آن‌ها بر این باور بودند که با شخصی که بازرگان و اهل بده بستان است می‌توان کار کرد. هنوز هم چنین صداهایی در ایران وجود دارد؟

شمخانی: رئیس جمهور کنونی آمریکا همه امور را با منطق اقتصادی می‌فهمد و درک صحیحی از روابط بین‌الملل ندارد. در طی این مدت، کارهای او و حرف‌هایش نیز مدام متناقض بوده است. در زمینه مسائل خاورمیانه نه ما قصدی برای مذاکره با آمریکا داریم نه تمایل و ضرورتی می‌بینیم. اما در پی تنش نیز نیستیم چون آن را به زیان ثبات در منطقه می‌دانیم.

سؤال: دولت ترامپ اعلام کرد که به موضوع توافق هسته‌ای ایران باز نخواهد گشت. آیا نگران نیستید که او با وضع تحریم‌های تازه و مأیوس کردن سرمایه‌گذاران خارجی، از تأثیرات این توافق بکاهد؟

شمخانی: ایران با پیگیری دستور مقام معظم رهبری، آیت الله خامنه ‌ای، نوعی «اقتصاد مقاومتی» را طراحی کرده است که مبتنی بر داشته‌های داخلی است. ما آگاهیم که ایالات متحده در حال پیش بردن جنگی اقتصادی علیه ماست. اما امروز آن‌ها در مقابل شرایط تازه‌ای قرار گرفته‌اند: اروپایی‌ها دیگر علاقه‌ای به همراهی با آمریکایی‌ها ندارند. ما آن‌ها را تشویق می‌کنیم که از شرکت‌های خودشان برای سرمایه‌گذاری در ایران حمایت کنند. به عنوان مثال منابع طبیعی و گازی ایران فرصتی برای همکاری با اروپاست تا به عرصه‌های [محدود] تامین انرژی خویش تنوع بخشد.