ارزش هاى اسلامى در امر ازدواج‏

ازدواج/ همه بخوانند و بدانند!

از دلائل عظمت تعليمات اسلام اين است كه مسئله مهم زندگى را با دقت و موشكافى عجيبى مورد بررسى قرار داده، و براى تشكيل خانواده سالم و خالى از هرگونه كژى و ناموزونى، از هيچ برنامه مؤثرى فروگذار نكرده است.

کد خبر: ۶۰۱۸۲

دوشنبه - ۰۳ اسفند ۱۳۸۸ / February 22, 2010

تعليمات اسلام در نخستين گام براى تشكيل خانواده، هدف هاى اصلى اين كار و ارزش هاى والاى حاكم بر آن را مورد توجه قرار داده و در برابر «ضد ارزش هايى» كه گاه از سوى وسواسان خناس به ‏عنوان «ارزش» در تشكيل خانواده قلمداد مى‏شود، هشدار داده است.

اين تعليمات گاه به سراغ صفات زنانى كه شايسته همسرى هستند و بايد به هنگام خواستگارى به آن توجه داشت رفته، و چنين مى‏گويد:

اذا تَزَوَّجَ الرّجُلُ الْمَرْئَةَ لِجَمالِها اوْلِمالِها وُكِّلَ الى‏ ذَ لِكَ وَ اذا تَزَوَّجَها لِدِينِها رَزَقَهُ الْمالَ وَ الْجَمالَ. «وسائل الشيعه، ج14»

هنگامى كه مردى همسرى را تنها به خاطر زيبايى و ثروتش انتخاب كند خداوند او را به همان زيبايى و ثروت وامى‏گذارد (و از همه چيز محروم مى‏شود) و هرگاه همسرش را به‏خاطر ديانتش انتخاب كند، خداوند مال و جمال را نيز به او مى‏دهد.

و در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام چنين آمده است:

شخصى خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و درباره ازدواج (و ارزش هاى حاكم بر آن) با آن حضرت مشورت كرد، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:انْكَحْ وَ عَلَيْكَ بِذاتِ الدِّيْنَ تَرَبَتْ يَداكَ. «همان»

ازدواج كن و بر تو است كه به سراغ همسرى با ايمان و ديندار بروى كه روزى تو را گسترده مى‏كند!

و گاه از زنان زيبايى كه در خانواده‏اى آلوده و فاقد تربيت و ايمان پرورش يافته‏اند و بسيارى از مردم به‏خاطر جمال آنها از عيوبشان بكلى چشم مى‏پوشند تعبير به سبزه‏ها (و گل هايى) كه بر «مزبله» مى‏رويد فرموده است، چنان‏كه در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‏خوانيم روزى برخاست و در ميان مردم خطبه خواند (تعبير به «قامَ خَطِيباً» كه در روايت آمده دليل بر اهمّيّت موضوع، و ابتلاى قشر وسيعى از مردم به اين مسئله است) و فرمود: ايُّهَا النّاسُ ايَّاكُمْ وَ خَضْراءَ الدَّمَنِ‏ مردم از گياهان زيبايى كه بر مزبله‏ها مى‏رويد، پرهيز كنيد!

كسى عرض كرد: اى رسول خدا! وَ ما خَضراءُ الدَّمَنِ؟ گياهى كه به مزبله‏ها مى‏رويد چيست؟

پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: الْمَرْئَةُ الْحَسْناءُ فِى مَنْبِتِ السُّوْءِ

زن زيبايى است كه در خانواده آلوده و بدى پرورش يافته! «فروع کافي، ج2»

اين برداشت از ارزش هاى حاكم بر انتخاب همسر كجا، و آنچه در ميان گروهى رايج است كه از مسئله مال و جمال نيز فراتر رفته و به اموال پدر و بستگان او مى‏انديشند، يعنى انتظار مرگ آنها را مى‏كشند تا صاحب ثروتى شوند!

و گاه در برابر موهوماتى كه مردم از نظر طبقات اجتماعى به‏هنگام ازدواج مطرح مى‏كنند و يك جوان با ايمان و پاكدامن را به حكم آن‏كه پدرش مثلًا يك كارگر ساده يا كشاورز است، لايق همسرى دختر خود نمى‏دانند، و حتّى مسائل نژادى و قبيلگى را مقدّم بر اين فضائل مى‏شمرند، مى‏گويد: مؤمنان خون هايشان مساوى، و همه در ازدواج كُفْوِ يكديگرند! «همان»

اين در حالى است كه حتى بعد از ظهور اسلام و استقرار آن در بخش عظيمى از جهان باز گروهى از افراد بظاهر مسلمان ازدواج عرب را با غيرعرب نكوهش مى‏كردند و ازدواج بنى‏هاشم را با غير آنها عيب مى‏دانستند!

لذا پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديثى فرمود: الْمُؤْمِنُونَ بَعْضُهُمْ اكُفّاءُ بَعْضٍ «وسائل الشيعه، ج14»

مؤمنان كفو و همانند يكديگرند (و اختلاف قشرهاى اجتماعى نمى‏تواند آنها را در مسئله ازدواج از هم جدا سازد.)

ولى مگر مى‏توان اينگونه تعليمات والاى اسلامى را در جوامع كنونى، و حتى در ميان قشرهاى ظاهراً متدين پياده كرده، و ده ها قيود موهومى را كه براى شايستگى ازدواج دختران و پسران خود با ديگران قائلند از زندگى آنها حذف كرد!

جالب توجه اينكه در احاديث متعددى اين مضمون از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله يا ائمّه هدى‏ عليهم السلام به چشم مى‏خورد كه مى‏فرمايند: اذا جائَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلْقَهُ وَ دِينَه فَزَوِّجُوهُ، انْ لا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِى الْأَرْضِ وَ فسادٌ كَبْيِرٌ «همان»

هرگاه كسى كه اخلاق و دين او را مى‏پسنديد به خواستگارى آيد او را به همسرى دخترتان بپذيريد، اگر چنين نكنيد فتنه عظيم و فساد بزرگى در زمين خواهد افتاد!

اين هشدار، ابعاد خطرناك خرافاتى را كه در اين زمينه بر مسئله ازدواج حاكم است روشن مى‏سازد، و شايد بسيارى از مفاسد عظيم كه هم امروز بر جوامع بشرى حاكم است مصداق همان باشد كه پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله در اين احاديث نسبت به آن هشدار داده‏اند.

اسلام گاه مسائل مهريه و جهيزيه و هزينه‏هاى ازدواج را بطور كلى مورد توجه قرار داده و با استفاده از دو مفهوم كاملًا آشنا يعنى سعادت و تيره‏روزى مطالب لازم را در اين زمينه بازگو مى‏كند.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‏خوانيم: امَّا الْمَرْئَةُ فُشُوْمُها غِلاءُ مَهْرِها «1»اّا شومى و بد قدمى زن آن است كه مهرش سنگين باشد!

و در حديث ديگرى آمده: انَّ مِنْ بَرَكَةِ الْمَرْئَةِ قِلَّةُ مَهْرِها وَ مِنْ شُوْمِها كَثْرَةُ مَهْرِها «من لا يحضر الفقيه، ج2»

يكى از بركات همسر كمى مهر او است، و از شومى او زيادى مهر او مى‏باشد!

اين مسئله همچنان ادامه مى‏يابد تا به مسئله انعقاد نطفه فرزند، و سپس تغذيه مادر در دوران باردارى، و بعد نامگذارى نوزاد، و سپس صفات زنى كه به‏عنوان دايه انتخاب مى‏شود كه روحيات و اخلاق خود را از طريق شير به كودك منتقل مى‏كند، و سرانجام به مسئله معلم، و وظيفه پدر و مادر در برابر تعليم و تربيت فرزند خود مى‏رسد كه هر كدام از اينها در تعليمات اسلام جايگاه ويژه‏اى دارد، و دستورات روشن و قاطعى درباره آن در روايات اسلامى ديده مى‏شود، و در همه جا روى ارزش هاى انسانى تكيه شده، و مسائل تربيتى در سرلوحه برنامه قرار گرفته، و حتّى از مسائل ظاهراً كوچك غفلت نشده است.

بى بند و بارى‏هاى ما در مسائل مربوط به ازدواج و تشكيل خانواده و تربيت فرزند از يكسو، و دقت نظر اسلام در اين مسائل حياتى از سوى ديگر، ما را به ياد آن مصرع معروف مى‏اندازد كه «ببين تفاوت ره از كجا است تا به كجا!»

كار به جايى رسيده است كه مسئله مراسم ازدواج كه معمولًا بايد چشمه جوشانى از شادى براى خانواده‏هاى دو طرف باشد، تبديل به يك دوران مصيبت‏بار و غم‏انگيز شده؛ چرا كه پشت داماد در زير بار مهرهاى سنگين، اعم از نقد و نسيه، و هزينه‏هاى كمرشكن جشن عقد و عروسى و انواع تجملات و جواهرات، و پشت خانواده عروس در زير بار سنگين جهيزيه كه چيزى جز چشم و همچشمى و تقليدهاى كوركورانه و موهومات و خيالات، بر آن حاكم نيست، خم مى‏شود و كسان دو طرف گاه تلخ‏ترين ساعات عمر خود را در اين جلسات به اصطلاح شادى يا مقدمات آن مى‏گذرانند!

چه آبروهايى كه بر باد نمى‏رود، چه كدورت ها و دشمنى‏هايى كه به‏وجود نمى‏آيد، و چه مشكلاتى كه گاه تا آخر عمر سايه شوم آن بر خانواده‏ها افتاده است، رخ نمى‏دهد!

آيا روزى فرا خواهد رسيد كه واقعيت هاى سازنده و مفيد از موهومات و خرافات در اين مسئله حياتى جدا شود و ارزش هاى كاذب جاى خود را به ارزش هاى صحيح، بسپارد و ملت مسلمان ما، تعليمات اسلام را جانشين آداب و رسوم غلط و مصيبت‏بار كند!(1)

1-  شيوه همسرى در خانواده نمونه.

/انتهاي پيام/