سرمشق از سخنان حضرت على (ع)؛

اركان سه‏گانه جامعه انسانى‏

دانشمند سخنورى كه به دانش و سخنان خويش عمل مى‏كند و ثروتمندى كه از دادن اموالش به بندگان نيازمند خداوند بخل نمى‏ورزد و نيازمندى كه صبر و تحمّل دارد؛ از ارکان سه گانه جامعه هستند.

کد خبر: ۶۰۷۲۲

شنبه - ۰۸ اسفند ۱۳۸۸ / February 27, 2010

قال على عليه السلام: «قامَتِ الدُّنْيا بِثَلاثَةٍ: بِعالِمٍ ناطِقٍ مُسْتَعْمِلٍ لِعِلْمِه‏، وَ بِغَنِىٍّ لايَبْخَلُ بِمالِه‏ عَلى‏ اهْلِ دينِ اللَّه عَزَّوَجَلَّ، وَ بِفَقيرٍ صابِرٍ. فَاذا كَتَمَ الْعالِمُ عِلْمَهُ، وَ بَخِلَ الْغَنِىُّ، وَ لَمْ يَصْبِرِ الَفقيرُ، فَعِنْدَها الْوَيْلُ وَ الثَّبُورُ»؛

«دنيا بر سه چيز استوار است: دانشمند سخنورى كه به دانش و سخنان خويش عمل مى‏كند و ثروتمندى كه از دادن اموالش به بندگان نيازمند خداوند بخل نمى‏ورزد و نيازمندى كه صبر و تحمّل دارد؛ بنا بر اين اگر دانشمند، دانش خود را مخفى كند «در اختيار ديگران نگذارد و ثروتمند بخل بورزد و به فقراء كمك نكند» و فقير صبر پيشه نكند، مصيبت و هلاك، دنيا را فرا مى‏گيرد» «بحارالانوار، ج10».

شرح و تفسير

از روايت فوق نكاتى استفاده مى‏شود؛ دو نكته آن بسيار مهمّ است:

1- «عالِم» بايد «ناطق» باشد وگرنه همچون گنج پنهان در زير خاك‏ها، نتيجه‏اى براى جامعه نخواهد داشت، بنا بر اين سخنورى عالم، نه تنها عيب محسوب نمى‏شود، بلكه لازمه يك عالم از ديدگاه امام على عليه السلام است، همان‏گونه كه خود آن حضرت كه مصداق كامل و أتمّ «عالم» بود، سخنورى بسيار قوى و بى‏نظير بود، علاوه بر اين «نطق» عالم بايد همچون «نُطق» پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله باشد كه «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى» «نجم/3»

بنا بر اين آنچه مى‏گويد بايد در مسير رضايت خداوند باشد، نه جهت إرضاى هواى نفس!

2- «عالم ناطق» و «دانشمند سخنور» قبل از آن كه مردم را دعوت به چيزى كند، بايد خود عامل به آن باشد و پيش از آن كه مردم را از عمل به چيزى نهى كند، لازم است خود تارك آن باشد، در اين صورت است كه چنين دانشمندى، عالم ربانى مى‏شود و «نگاه كردن به چهره او» حتّى «نظر كردن به درب خانه‏اش» و «حضور در مجلسش» همه عبادت محسوب مى‏شود و سخنش جهاد فى سبيل اللَّه شمرده مى‏شود.

اگر عالم دانش خويش را احتكار نكرد، بلكه آن را منتشر كرد و قبل از مردم خود به آن عمل كرد و ثروتمند فقراء را در استفاده از اموالش شريك كرده و فقراء هم در مقابل فقر صبور و پر تحمّل بودند، اجتماع دچار مشكلى نخواهد شد؛ ولى مصيبت و هلاكت زمانى است كه نه دانشمند دانش خويش را در اختيار نيازمندان بگذارد و نه ثروتمند دست فقير و نيازمند را بگيرد و نه نيازمند صبر و تحمّل داشته باشد.

خواننده محترم! هر يك از ما و شما در يكى از اين سه دسته هستيم.

از خداوند بخواهيم در آنچه وظيفه ماست، موفّقمان بدارد./انتهاي پيام/