برگرفته شده از گفتار معصومين(ع)

راه نفوذ در ديگران‏

پيامبر اكرم(ص) مى‏فرمايد: دل ها در بند دوستى آن كسى است كه به آنها نيكى كرده و دشمن آنكه به آنها بدى كرده است.

کد خبر: ۶۱۶۴۵

شنبه - ۱۵ اسفند ۱۳۸۸ / March 06, 2010

مى‏توانيم از اين حديث راه نفوذ در ديگران را پيدا كنيم. منظور از نفوذ، كلاه گذارى نيست بلكه نفوذ به حق در ديگران است.

بهترين راه براى نفوذ در ديگران راهى است كه در روايت آمده يعنى نيكى كردن به مردم و حل كردن مشكل مردم؛ البتّه كمك به حلّ مشكلات و نيكى كردن به مردم تنها كمك مادى نيست، بلكه استفاده از سرمايه‏هايى است كه در اختيار داريم و فناناپذير است. همان كه اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد: از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه مى‏فرمود: شما با پول نمى‏توانيد همه مردم را جذب كنيد ولى با اخلاق نيكو مى‏توانيد مردم را جذب كنيد». «وسائل الشيعه، ج8»

اين كار هزينه زيادى هم نمى‏خواهد، مانند برخورد نيكو با همسايه، پيش از او سلام كردن، احوال پرسى كردن و احوال خويشان او را پرسيدن، در غياب دوست از او دفاع كردن و اگر بيمار شد عيادتش نمودن و در غم و شادى شريك او بودن.

يكى از عوامل پيشرفت رسول اكرم(ص) در صدر اسلام، نفوذ آن حضرت در دل ها بود كه خداوند مى‏فرمايد: از پرتو رحمت الهى در برابر آنها [مردم‏] نرم و مهربان شدى و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراكنده مى‏شدند». «آل عمران/159»

و مى‏فرمايد: و تو اخلاق عظيم و برجسته‏اى دارى». «قلم/4»

اخلاقى كه عقل در آن حيران است؛ چرا كه اگر مردم را به بندگى خدا دعوت مى‏كنى تو خود بيش از همه عبادت مى‏كنى، و اگر از كار بد باز مى‏دارى تو قبل از همه خوددارى مى‏كنى، آزارت مى‏دهند و تو اندرز مى‏دهى، ناسزايت مى‏گويند و تو براى آنها دعا مى‏كنى، بر بدنت سنگ مى‏زنند و خاكستر داغ بر سرت مى‏ريزند و تو براى هدايت آنها دست به درگاه خدا بر مى‏دارى.

تا توانى دلى به دست آور             دل شكستن هنر نمى‏باشد

يك نمونه از اخلاق پيامبر اكرم(ص) در فتح مكه نمايان شد؛ هنگامى كه مشركان خونخوار و جنايت پيشه كه ساليان دراز هر چه در توان داشتند بر ضد اسلام و شخص پيامبر(ص) به كار گرفتند، در چنگال مسلمين گرفتار شدند، پيامبر اكرم(ص) بر خلاف تمام مناسبات دوستان و دشمنان، فرمان عفو عمومى صادر كرد و تمام جنايات آنها را به دست فراموشى سپرد، همين سبب شد كه به مصداق «يَدْخُلُونَ فِى دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً» «نصر/2» مردم فوج فوج مسلمان شوند.

از امام حسين بن على(ع) نقل شده است كه مى‏فرمايد: از پدرم اميرمؤمنان على(ع) درباره ويژگي هاى زندگى پيامبر(ص) و اخلاق آن حضرت سؤال كردم و پدرم مشروحاً به من پاسخ فرمود، در بخشى از اين حديث آمده است:

پيامبر صلى الله عليه و آله با هم‏نشينان هميشه خوش رو و خندان و سهل الخلق و ملايم بود، هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بد زبان عيب‏جو و مديحه‏گر نبود، هيچ‏كس از او مأيوس نمى‏شد و هر كس در خانه او مى‏آمد نااميد باز نمى‏گشت، سه چيز را از خود رها كرده بود: مجادله در سخن، پرگويى و دخالت در كارى كه به او مربوط نبود، و سه چيز را در مورد مردم رها كرده بود: كسى را مذمت نمى‏كرد، سرزنش نمى‏فرمود و درباره لغزش ها و عيوب پنهانى مردم جستجو نمى‏كرد.

روايات در اين زمينه فراوان است كه به چند روايت اشاره مى‏كنيم:

1. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد: «إنَّ المُؤْمِنَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خَلْقِهِ دَرَجَةَ قائِمِ اللَّيْلِ وَصَائِمِ النَّهارِ؛ مؤمن با حسن خلق خود به درجه كسى مى‏رسد كه شبها به عبادت مى‏ايستد و روزها روزه دار است.»

2. و همان حضرت فرمود: «ما مِنْ شَي‏ءٍ اثْقَلُ فىِ المِيزانِ مِنْ خُلُقٍ حَسَنٍ؛ چيزى در ميزان عمل در روز قيامت سنگين‏تر از اخلاق خوب نيست.» «معاني الاخبار»

يكى از وصيت‏هاى اخلاقى پيامبر اكرم(ص) به على(ع) اين بود: سه كار است كه اين امت توانايى آن را (به طور كامل) ندارند، عدالت و برابرى با برادر دينى در مال، اداى حق مردم با قضاوت عادلانه نسبت به خود و ديگران، و خدا را در هر حال ياد كردن، البته منظور گفتن «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُللَّهِ وَ لا إلهَ الّا اللَّهُ وَاللَّهُ أكْبَرُ» نيست، بلكه منظور اين است هنگامى كه كار حرامى در مقابل آنها قرار مى‏گيرد، از خدا بترسند و آن را ترك كنند. «تفسير نور الثقلين، ج1»/انتهاي پيام/