گزارش/

واردات سرسام‌آور بنزین در روزهای افتتاح انتخاباتی ستاره خلیج فارس/ چه کسی قول خودکفایی داد؛ زنگنه یا کیهان؟

در این بلبشوی واردات سنگین بنزین، مصرف بالای روزانه، بی‌برنامگی برای تولید و وعده‌‎های متعدد برای اضافه شدن ظرفیت پالایشگاه ستاره خلیج فارس، همگی دست به چانه همچنان منتظر نشسته‌ایم تا ببینیم انتخاب مجدد روحانی برای سکان وزارت نفت چه کسی بجز زنگنه خواهد بود؟

کد خبر: ۶۲۲۵۱۵

چهارشنبه - ۰۴ مرداد ۱۳۹۶ / July 26, 2017

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو-سیدمصطفی موسوی نژاد: واردات روزانه ۳۴۰۰۰۰۰۰ لیتر بزنین در اسفند ۹۵! تعجب نکنید! دوران زنگنه است دیگر. دوران شکوفایی واردات بنزین خارجی. این رقم در مهرماه سال گذشته فقط 6.3 میلیون لیتر بود. شگفت‌آورتر آن است که میانگین واردات بنزین در سال ۹۱ فقط 1.8 میلیون لیتر در روز بوده. کارت سوخت را ناکارآمد معرفی کردند، بعدش ادعای خودکفایی بنزین هم داشتند. البته تا دیدند اوضاع خراب است گفتند خودکفایی بنزین را کیهان گفته، ما نگفتیم! به همین راحتی فراموشش کردند. حال که نه خودکفا شدند، نه می‌توانند مصرف را کنترل کنند، ملت را به سهمیه‌بندی و گرانی بنزین تهدید می‌کنند!

مصرف بنزینی که بی مهابا رشد می‌کند

بگذارید ماجرا را از نمودار زیر شروع کنیم. نموداری که روند مصرف بنزین را در یک بازه 20 ساله نشان می‌دهد.

رشد شدید مصرف بنزین دردهه 75-85 کاملا مشخص است. با تدبیر سهمیه‌بندی بنزین و تحویل کارت سوخت به خودروها، کاهش مصرف شروع شد. 74 میلیون لیتر مصرف روزانه در سال 85 ناگهان با کاهش 9 میلیون لیتری به 65 میلیون لیتر در سال بعد رسید. با روی کار آمدن دولت یازدهم، حذف کارت سوخت در برنامه قرار گرفت. 68 میلیون لیتر مصرف روزانه در سال 92 با این عمل به 75 میلیون لیتر در سال 95 رسید. آخرین آمارها از عبور مصرف بنزین از مرز 84 میلیون لیتر در تیرماه 96 خبر می‌دهد.

رشد بی‌رویه مصرف باعث شده مدیران نفتی دست به تهدید مردم بزنند. عباس کاظمی در بهمن‌ماه سال گذشته با توجه به رشد سریع مصرف اذعان کرد:«ممکن است ناچار شویم مجددا بنزین را سهمیه‌بندی کنیم.» کار به همینجا ختم نشد و چند روز پیش مدیرعامل شرکت ملی پخش مردم را به سهمیه‌بندی و یا افزایش قیمت بنزین تهدید کرد. تیر نهایی را زنگنه در برنامه گفتگوی ویژه خبری به این ماجرا زد و گفت:«به سهمیه‌بندی بنزین اعتقادی ندارم...ما دو سال است قیمت بنزین را دست نزده‌ایم و این خبر بدی است.»

{$sepehr_media_9650_400_300}

وااسفای واردات بنزین

خیلی‌ها واردات بنزین را بد نمی‌شمارند. اصلا عادت‌شان است بر سر بنزین تولید داخل بکوبند و با وارداتش کاسبی کنند. یکی از مشکلاتِ افزایش بی‌رویه مصرف بنزین، رشد واردات این محصول است، چرا که توانایی افزایش متناسب تولید با آن وجود ندارد. هنوز از یاد نبرده‌ایم در برهه‌ای تهدید به تحریم بنزین شدیم که نتیجه آن فلج شدن کشور می‌شد. برای درک مناسب عمق فاجعه به چند نمودار احتیاج داریم. نمودار اول از رشد پر سرعت واردات در ماه‌های اخیر خبر می‌دهد. این اتفاق بدلیل رشد بی‌رویه مصرف رخ داده.

اما این داستان مختص ماه‌های اخیر نیست. با نگاهی به نموداری جامع‌تر مشخص می‌شود مشکل فقط از افزایش مصرف در ماه‌های اخیر نیست، بلکه مشکل اصلی در مدیریت وزارت نفت دولت تدبیر است.

این نمودار به وضوح میل دولت یازدهم و علی‌الخصوص زنگنه را به واردات بنزین نشان می‌دهد. یکی از اصلی‌ترین علت‌ها را شایدعلاقه ‌نداشتن زنگنه به ساخت پالایشگاه باشد.

چه بلایی بر سر تولید آمده؟

برای مقایسه روند تولید، مصرف و واردات در سال‌های اخیر نمودار زیر کاملا گویاست.

آنچه در این نمودار خود را بخوبی رویت می‌شود، رشد پرسرعت واردات از سال 92 به بعد، در کنار روند نوسانی تولید بنزین در دوره 92 تا 95 است. همانطور که در نمودار رویت می‌شود، تولید بنزین در سال‌های 93 و 95 دوبار با کاهش مواجه شده است. این در حالیست که در دوره 84 تا 92، 8 سال طوفانی در تولید بنزین با رشد حدود 40 درصدی را تجربه کرده‌ایم.

اما مشکل تولید کجاست؟ بی‌شک خبری که در یکی دو سال اخیر بارها شنیده‌ایم رفع مشکل واردات بنزین و خودکفایی در این حوزه با افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج فارس است که آن هم برای خود ماجرایی دارد.

اندر ماجراهای پالایشگاه ستاره خلیج فارس

فرآیند ساخت پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال 85 آغاز شد. این پالایشگاه با پیشرفت حدود 75 درصدی به دولت یازدهم تحویل داده شد. بدین ترتیب متوسط رشد سالانه این پالایشگاه در دولت قبل با وجود تحریم‌های سنگین و همه‌جانبه در حدود 10 درصد بوده است. رستم قاسمی در این زمینه مدعی بود اگر روند سابق ادامه پیدا می‌کرد، این پلایشگاه باید در نیمه سال 93 به بهره‌برداری می‌رسید.

{$sepehr_media_9668_400_300}

به گفته رستم قاسمی ظرفیت تولید بنزین این پالایشگاه روزانه 38 میلیون لیتر است. بدین ترتیب با افتتاح این پالایشگاه خودکفایی کامل بنزین بوجود آمده و دیگر نیازی به واردات نخواهد بود. اما ماجرای افتتاح این پالایشگاه هم در نوع خود فوق‌العاده است. وزارت نفتی‌ها وعده‌های متعددی در باب افتتاح این پالایشگاه به مردم دادند.از این وعده‌ها که بگذریم، در اردیبهشت ماه سال جاری که مصادف با ایام انتخابات ریاست جمهوری بود، دولت با حضور شخص رئیس‌جمهور دست به افتتاح این پروژه زد تا بتواند از آن بهره‌برداری سیاسی-انتخاباتی خود را انجام دهد. اما حقیقت چیز دیگریست.

این سند واقعیت‌های دیگری از پشت پرده این افتتاح را به نمایش درمی‌آورد. حال این سوال مطرح می‌شود که اگر این پالایشگاه افتتاح شده چرا در مقابل نام ستاره خلیج فارس رقم صفر درج شده است؟

افشاگری مدیرعامل سابق شرکت پالایش و پخش در مورد افتتاح نمادین ستاره خلیج فارس

مدیرعامل سابق شرکت پالایش و پخش در همین زمینه به خبرگزاری دانشجو گفت:«علی‌رغم اینکه وزیر نفت اعلام کرده بود تا زمان تکمیل و بهره‌برداری نهایی این پروژه، آن را افتتاح نمی‌کنیم، پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس در حالی افتتاح شد که بسیاری از بخش‌های آن از جمله فاز یک این مجموعه تکمیل ‌نشده و در سبد سوخت کشور حتی یک قطره بنزین اضافه نکرده است. ضمن اینکه براساس برنامه تولیدی که شرکت ملی پالایش پخش از ابتدای هر سال تا انتهای آن سال پیش‌بینی می‌کند، هیچ‌گونه برنامه‌ای برای تولید و عرضه بنزین این پالایشگاه تا انتهای سال ۹۶ پیش‌بینی‌نشده است.»

جلیل سالاری یادآور شد: از سوی دیگر عدم تکمیل بخش‌هایی از این پروژه همچون واحدهای پایین‌دستی که مکمل پالایشگاه بوده و جنبه زیست‌محیطی دارند موجب شده تا استاندارد اجباری ۴۹۰۴ که به عنوان استاندارد ملی کشور شناخته می‌شود در تولیدات آن رعایت نشود.

خودکفایی بنزین و تکذیب‌های جالب زنگنه!

اما داستان خودکفایی بنزین هم تبدیل به قصه هزار و یک شب وزارت نفت شده است. یک روز خبر خودکفایی می‌دهند، فردایش تکذیب می‌کنند، پسفردا گردن کیهان می‌اندازند! داستان را معاون زنگنه آغاز کرد:«ستاره خلیج فارس تا خرداد 96 به بهره‌برداری می‌رسد. در سال 96 نیازی به واردات بنزین نداریم. لایحه اخذ مجوز واردات بنزین از لایحه پیشنهادی بودجه حذف شد.» بدین ترتیب وزارت نفت در حوزه خودکفایی بنزین آنقدر اعتماد به نفس بالایی داشته است که لایحه واردات بنزین را از بودجه حذف می‌کند. حال این سوال پیش می‌آید که با وجود حذف لایحه واردات بنزین، با چه مجوزی در سال 96 بطور میانگین 10 میلیون لیتر واردات صورت می‌گیرد؟

از سوی دیگر روحانی، خود رکورددار ماجرای خودکفایی بنزین محسوب می‌شود. رئیس‌جمهور در 26آبان 95 در جمع مردم کرج مدعی شد:«از سال آینده(96) دیگر نیازی به واردات بنزین نخواهیم داشت و حتی صادرکننده خواهیم شد.»

همچنین ایشان در مراسم افتتاح نمایشی و انتخاباتی پالایشگاه ستاره خلیج فارس در ایام نزدیک به انتخابات، مدعی شده بود با افتتاح این پالایشگاه، خودکفایی بنزین محقق شده است.

با وجود این ادعاها وقتی از زنگنه در باب خودکفایی بنزین پرسیده شد، وی ادعایی جالب را مطرح کرد:«خودکفایی بنزین ادعای کیهان بود نه من!»

از همه تّکرار دولتی‌ها بر خودکفایی بنزین اگر بگذریم، سخنان زنگنه را نمی‌توانیم با این سرعت فراموش کنیم. زنگنه در یک گفتگوی ویژه خبری شبکه 2 سیما مدعی شده بود با افتتاح ستاره خلیج فارس به خودکفایی بنزین خواهیم رسید. به نظر می‌رسد سن بالای زنگنه موجب کم حافظگی این وزیر پیر کابینه شده است.

{$sepehr_media_9712_400_300}