تجارت مرموز طلا بین ترکیه و امارات

در حالی که رضا ضراب، تاجر ایرانی ترک این روزها در دادگاهی در نیویورک مشغول افشاگری در خصوص راه های دور زدن تحریم های ایران است، بار دیگر ابعاد مختلف تجارت مرموز و قابل توجه طلای ترکیه و امارات مورد توجه قرار گرفته است.

کد خبر: ۶۵۲۹۶۹

جمعه - ۲۴ آذر ۱۳۹۶ / December 15, 2017

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، در حالی که رضا ضراب، تاجر ایرانی ترک این روز‌ها در دادگاهی در نیویورک مشغول افشاگری در خصوص راه‌های دور زدن تحریم‌های ایران است، بار دیگر ابعاد مختلف تجارت مرموز و قابل توجه طلای ترکیه و امارات مورد توجه قرار گرفته است.

پیش از آنکه امریکا تجارت طلا با ایران را ممنوع کند، افزایش صادرات طلای ترکیه به ایران و امارات نشان دهنده پرداخت پول نفت و گاز خریداری شده از این کشور‌ها از طریق طلا بود. هیچ راه دیگری برای توضیح چرایی افزایش رقم صادرات طلای ترکی به ایران از ۵۴ میلیون دلار در سال ۲۰۱۱ به ۶. ۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ وجود ندارد.

پس از ممنوعیت استفاده ایران از سامانه سوئیفت برای نقل و انتقال پول در سال ۲۰۱۲، ترکیه شروع به سپرده گذاری پول نفت و گاز ایران در هالک بانک این کشور کرد. پول موجود در این حساب به تدریج تبدیل به طلا می‌شد و به ایران منتقل می‌گشت. تا جولای ۲۰۱۳ یعنی زمانی که طلا به فهرست تحریم‌های ایران اضافه شد، این مکانیزم بدون هیچ مشکل خاصی کار می‌کرد.

زمانی که صادرات طلا به ایران از سوی آمریکا ممنوع شد، بخش عمده‌ای از طلای ایران در ترکیه باقی ماند. آن زمان بود که ایران برای تامین نیازهای خود راهی برای انتقال طلا از ترکیه به امارات پیدا کرد.

بر اساس اظهارات ضراب در دادگاه، پس از آنکه صادرات طلا به ایران ممنوع شد، مکانیزم جدیدی مرکب از معاملات ساختگی صادرات مواد غذایی به ایران جایگزین معاملات طلا شد. بدین ترتیب امارات از طریق تبانی با ایران برای دور زدن تحریم ها، به بزرگترین شریک تجاری تهران تبدیل شد که در سال ۲۰۱۳، ۲۳. ۶ درصد از تجارت خارجی ایران را به خود اختصاص می‌داد.

در حالی که همه تصور می‌کنند تجارت غیرقانونی طلا با ایران متوقف شده، آمارهای منتشر شده از سوی انستیتوی آمار ترکیه بار دیگر ناظران را گیج کرده است. ترکیه در ۱۰ ماهه نخست سال ۲۰۱۷، رقم ۴. ۲ میلیارد دلار طلا وارد کرده است. در همان بازه زمانی، ترکیه ۵. ۶ میلیارد دلار طلا به امارات صادر کرده است. این در حالی است که سال گذشته رقم صادرات طلای ترکیه به امارات ۱. ۶ میلیارد دلار بود و ترکیه نیز تن‌ها ۳. ۱ میلیارد دلار طلا وارد کرده بود.

در سال ۲۰۱۲ زمانی که رضا ضراب تجارت طلا را آغاز کرد، صادرات ترکیه به امارات ۲. ۶ میلیارد دلار و وارداتش از این کشور ۳. ۱ میلیارد دلار بود. زمانی که آمریکا متوجه شد که تحریم سوئیفت موجب شده تا ایران به طلا روی بیاورد، اقدام به تحریم تجارت طلا با ایران کرد. صادرات طلا از ترکیه به یک میلیارد دلار کاهش یافت، در حالی که میزان واردات حدود ۴. ۶ میلیارد دلار بود. در سال ۲۰۱۴، زمانی که تحریم طلا بیشترین اثرگذاری را داشت، رقم صادرات به ۴۸۰ میلیون دلار کاهش یافت و در سال ۲۰۱۵ نیز که طلا کاربرد خود برای دور زدن تحریم‌ها را از دست داد، در حدود ۸۵۸ میلیون دلار باقی ماند.

کل میزان صادرات طلای ترکیه در سال ۲۰۱۷، ۶. ۱ میلیارد دلار بوده که ۸۲ درصد آن به امارات ارسال شده است. سهم امارات از کل صادرات ترکیه حدود ۸۲ درصد و سهم این کشور در واردات به ترکیه حدود ۳۰ درصد بوده است. برای کشوری که طلا تولید نمی‌کند، این عادی نیست که تامین کننده اصلی طلای ترکیه باشد.

اقتصاددانان نمی‌دانند داد و ستد طلای امارات در اختیار چه کسی است و آمارهای منتشر شده در این زمینه نیز کافی نیست. آلاتین آکتاس، اقتصاددان ترک با مرموز خواندن این آمار‌ها می‌گوید: «من تحقیقات مفصلی انجام داده ام و با افراد مطلع صحبت کرده ام، اما نتوانستم پاسخ‌های قانع کننده‌ای بیابم. برای مثال من نمی‌فهمم چرا ما داریم مقدار ثابتی طلا را با امارات از طریق واردات و صادرات رد و بدل می‌کنیم.»

فائک اوزتراک، از مقامات سابق خزانه داری ترکیه گفت، شاید یکی از دلایل افزایش واردات طلای ترکیه به میزان ۲۸۱ درصد در سال جاری و رسیدن آن به رقم ۱۳. ۲ میلیارد دلار، تلاش‌های بانک مرکزی این کشور برای تقویت ذخایرش است.