در محضر آيت الله مکارم شيرازي؛

احکام اهداي اعضاء

آيت الله مکارم شيرازي در جواب سوال «اگر شخصى وصيّت كند بعد از وفاتش، اعضايش را به ديگران پيوند بزنند، اما ولىّ وى نسبت به اين كار راضى نباشد، دستور چيست؟»، گفت: اگر موجب نجات جان مسلمانى از مرگ يا بيمارى مهمّى گردد جايز است، و اجازه ولى شرط نيست.

کد خبر: ۶۷۷۸۳

پنجشنبه - ۰۹ ارديبهشت ۱۳۸۹ / April 29, 2010

1- وصيت به اهداء اعضاء

سوال: اگر كسى در حال حيات وصيّت كند كه بعد از مرگش اعضاى بدنش را در اختيار بيماران نيازمند به آن اعضا قرار دهند، آيا ورثه مى توانند از اين كار جلوگيرى كنند؟

جواب: جلوگيرى ورثه تأثيرى در اين مسأله ندارد و در صورتى كه آن اعضا، براى نجات جان بيماران لازم باشد برداشتن آن جايز است و همچنين اگر براى نجات عضو مهمّى مانند چشم باشد.

2- تخفيف مجازات اعدام به شرط اهداء عضو

سوال: آيا برداشتن قطعه اى از استخوان يا عضله از شخص مسلمان «با رضايت يا بدون رضايت» براى استفاده در بدن شخص غير مسلمان كه دشمنى با مسلمانان ندارد جايز است؟

جواب: اگر با اجازه بردارند و شخصى كه از او برمى دارند به خطر جانى يا نقص عضو مهمّى گرفتار نشود، مانعى ندارد.

3- اهداء عضو توسط شخص نابالغ

سوال: در چه سنّى اهداى كليه جايز است، آيا براى انسان غير بالغ در صورتى كه ولىّ او اجازه دهد اين كار جايز است؟

جواب: اهداى كليه براى غير بالغ جايز نيست، چون ولىّ در اين گونه موارد ولايت ندارد.

4- اهداء اعضاء بدون ايجاد مشکل براي اهدا کننده

سوال: الف) آيا براى نجات جان يك مسلمان، انسان مى تواند عضوى از اعضاى خود را به او هديه كند، بدون اين كه هيچ خطر جانى متوجّه انسان دهنده عضو بوده باشد؟

ب) آيا دهنده عضو مى تواند پولى در عوض دريافت نمايد؟

ج) اگر احتمال آسيب و خطر كمتر از مرگ براى دهنده عضو در كار باشد آيا اين اقدام جايز است در صورتى كه با اين كار مسلمانى را از مرگ نجات بدهد؟

جواب: الف) نه تنها اشكالى ندارد بلكه راجح و خوب است و گاه ممكن است واجب شود.

ب) جايز است ولى بهتر اين است كه پول را در مقابل اين كه اجازه مى دهد عضو را بردارند بگيرد نه در مقابل خود عضو.

ج) جايز است.

5- رضايت پدر و مادر در وصيت بر اهداء عضو

سوال: آيا ثبت نام براي اهداي اعضاي بدن بعد از مرگ بايد با رضايت پدر و مادر انجام شود؟و آيا اين كار باقيات وصالحات به حساب مي آيد؟و اصلا اين كار درستي مي باشد؟

جواب: کار خوبي است و رضايت پدر و مادر شرط نيست ولي اگر آنها اذيت و آزار مي شوند بايد از اين کار خودداري کرد .

6- فروش يا اهداء عضوي که با اجراي حد قطع شده

سوال: عضوى كه در حدود يا قصاص قطع مى شود، در اختيار چه كسى قرار مى گيرد؟ آيا صاحبش حقّ فروش، يا اهداى آن را خواهد داشت؟

جواب: متعلّق به صاحب آن عضو است.

7- تخفيف مجازات کيفري به شرط اهداء عضو

سوال: در مورد محكومين به اعدام يا حبسهاى طولانى، آيا قاضى يا حاكم شرع مى تواند به لحاظ مصلحت، تخفيف كيفر محكوم را موكول به اهداى عضوى براى نجات مسلمانى از بيمارى يا مرگ نمايد؟

جواب: هرگاه محكوم راضى به اين امر باشد، و ضرر مهمّى براى او نداشته باشد، جايز است; ولى چنانچه انعكاس خارجى اين امر، نامطلوب و دستاويزى براى دشمنان اسلام گردد بايد از آن پرهيز كرد.

8- مخالفت ولي ميتي که وصيت به اهداء اعضا نموده

سوال: اگر شخصى وصيّت كند بعد از وفاتش، اعضايش را به ديگران پيوند بزنند، اما ولىّ وى نسبت به اين كار ناراضى باشد، آيا مجازيم اين كار را بدون اجازه ولى انجام دهيم؟

جواب: اگر موجب نجات جان مسلمانى از مرگ يا بيمارى مهمّى گردد جايز است، و اجازه ولى شرط نيست.

9- ديه براي اهداء عضو بيمار مرگ مغزي

سوال: در رساله شما مشاهده کردم که اهداي عضو بيمار مرگ مغزي ديه دارد، اينجانب نام خودم را به عنوان داوطلب اهداي عضو ثبت کرده ام؛ اگر راضي به گرفتن ديه نباشم باز گرفتن آن لازم است؟ اگر وصيت کنم چطور؟

جواب: هرگاه ورثه شما هم به اين معنا موافقت کنند ديه لازم نيست.(1)

1- استفتاءات

/انتهاي پيام/