هر وعده مصرف قلیان معادل ۱۰۰ تا ۲۰۰ نخ سیگار است/ مدت زمانی که قلیان سرطان را به شما هدیه می‌دهد

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت هر وعده مصرف قلیان، دودی معادل مصرف ۵ تا ۱۰ پاکت سیگار (۱۰۰ تا ۲۰۰ نخ) وارد ریه فرد می‌شود.

کد خبر: ۶۸۶۱۰۵

يکشنبه - ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۷ / May 20, 2018

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات در آستانه هفته ملی بدون دخانیات در گزارشی به مضرات قلیان پرداخته است که در ادامه می‌آید:

از نظر تاریخی قلیان توسط بومیان در بخش محدودی از منطقه آفریقا و آسیا مصرف می‌شد. تا اواخر قرن نوزدهم میلادی و اوایل قرن بیستم، مصرف قلیان با توتون بسیار تند و طبیعی بیشتر در بین افراد مسن و بیشتر در منطقه خاور میانه شایع بود. با افزودن مواد معطر به توتون قلیان در اوایل دهه ۱۹۹۰، مصرف قلیان به شدت در بین جوانان این منطقه رواج یافت و به سرعت به سایر کشور‌های جهان گسترش پیدا کرد. صنایع دخانی نقش قابل توجهی در ترویج مصرف قلیان دارند. تولید تنباکوی معسل و طعم دار کلیدی‌ترین تاکتیک این صنایع در ایجاد جذابیت و جذب مشتری بوده است.

مهمترین عوامل گسترش مصرف قلیان در جوامع:

- افزودن مواد معطر و اسانس برای کم کردن سختی و تندی دود توتون و ایجاد جذابیت برای مصرف کنندگان

- استفاده خانوادگی و گروهی از قلیان به عنوان یک وسیله برای گذران اوقات فراغت

- باور غلط در مورد کم ضرر بودن یا بی ضرر بودن قلیان بخاطر گذشتن مسیر دود از آب و تصفیه آن (در حالی که آب فقط برای کم کردن دمای دود حاصل از ذغال گداخته بوده و به علت مقاومت ایجاد شده، شدت پک زدن و میزان عمق تنفسی و حجم دود ورودی به ریه‌ها را افزایش می‌دهد).

ترکیبات موجود در تنباکوی معسل یا میوه‌ای و اثرات ناگوار مصرف آن بر سلامتی:

تنباکوی معسل / معطر حاوی ۷۰ تا ۸۰ درصد مواد افزودنی و اسانس و ترکیبات شیمیایی است که به دلیل ایجاد بو و طعم میوه‌های و گیاهان پرفایده بسیاری از جوانان و افراد را با ایجاد تصور ذهنی غلط نسبت به مفید بودن مصرف آن گمراه می‌کند. در بررسی‌های انجام شده روی این نوع تنباکو‌ها مقادیر بسیاری مواد سمی و سرطان‌زای قطعی به ویژه ترکیبات بنزن و هیدروکربن‌های معطر چند حلقوی (PAH) و فلزات سنگین شناسایی شده است. مواجهه با بنزن طی سه تا ۱۵ سال باعث بروز سرطان به خصوص سرطان خون می‌شود و بیشترین راه جذب آن از طریق تنفس است.

نتایج تحقیق روی ۲۰ نمونه تنباکوی معطر/معسل در بازار ایران- سال ۱۳۹۴:

وجود انواع مواد آروماتیک چند حلقوی، به ویژه ترکیبات بنزن (اتیل بنزن، زایلن، بنزیل الکل، بنزآلدئید، اتیل فتالات، اتیل آنیلینو بنزوات، آنترانیلیک اسید، بنزو فنون) نفتالین، متیل استر، بقایای سموم آلی حشره‌کش و فلزات سنگین از جمله سرب و جیوه شناسایی شده است.

تبعات ناگوار، حاد و چندگانه بهداشتی مصرف و مواجهه با دود قلیان:

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت هر وعده مصرف قلیان، دودی معادل مصرف ۵ تا ۱۰ پاکت سیگار (۱۰۰ تا ۲۰۰ نخ) وارد ریه فرد می‌شود. دود دست دوم: میزان مواجهه با دود قلیان برای اطرافیان معادل ۵ تا ۱۰ سیگار برآورد شده است. تماس و مواجهه با دود دست دوم قلیان و نشستن در کنار جمع قلیان کش‌ها برای اطرافیان و "خصوصا کودکان" بسیار خطرناک و آسیب رسان است.

دود دست سوم: رسوب بقایای دود قلیان روی فرش، دیوار‌های محل مصرف قلیان (منزل و یا رستوران و ...) و لوازم شخصی موجب انتقال سموم سرطان‌زا به فرزندان و اطرافیان از طریق تماس پوستی که جذب بسیار بالایی دارد می‌شود. بیش از ۹۰ درصد افراد سیگاری و قلیانی مواجهه قبل از ۱۸ سالگی داشته‌اند.

بررسی‌های سیستماتیک از نتایج تحقیقات انجام شده، ارتباط معنی داری بین مصرف قلیان و سرطان‌های ریه، دهان، مری، معده و مثانه، بیماری‌های انسدادی مزمن ریوی، قلبی عروقی، سکته مغزی، ناباروری مردان، ریفلاکس دستگاه گوارش و اختلالات سلامت روان را نشان می‌دهد.

آخرین بررسی‌ها و مطالعات اخیر شیوع مصرف قلیان در ایران

* مطالعه بررسی وضعیت استعمال دخانیات در نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۶

* افزایش شیوع مصرف قلیان از ۱۲ درصد به ۲۶ درصد (دختران از ۷/۸ درصد به ۵/۱۹ درصد و در پسران از ۱۶ درصد به ۹/۳۱ درصد)

* مطالعه عوامل خطر غیر واگیر در سال ۱۳۸۸‌

* مصرف روزانه قلیان در گروه سنی بالای ۱۵ سال کشور ۴۷/۲ درصد (۹۳/۲ درصد مردان و ۳/۲ درصد زنان).

* "مصرف غیر روزانه قلیان و تجربه مصرف آن در این مطالعه بررسی نشده است"

* مطالعه عوامل خطر غیر واگیر در سال ۱۳۹۰:

* مصرف روزانه قلیان در گروه سنی بالای ۱۵ سال کشور ۵/۳ درصد (۷/۴ درصد مردان و ۰۲/۲ درصد زنان). "افزایش ۴۰ درصدی نسبت به سال ۸۸"

* تحقیقات صورت گرفته بر روی ۲۸۷۷ نوجوان تهرانی (۱۴ – ۱۸ سال) در سال ۱۳۹۳:

* شیوع مصرف قلیان در حال حاضر به میزان ۷/۲۵ درصد (مصرف روزانه قلیان ۵/۱ درصد پسران و ۵/۱ درصد دختران)

* تحقیقات صورت روی ۶۷۳ نفر از جمعیت عمومی شهر مشهد در سال ۲۰۱۶:

* شیوع مصرف قلیان به میزان ۶/۸ % (۵/۶ درصد مصرف آقایان و ۳/۱۱ درصد در بین خانم‌ها).

* تحقیقات صورت گرفته بر روی ۱۵۱۷ نفر از نوجوانان شهر تبریز در سال ۲۰۱۶:

* شیوع مصرف قلیان به میزان ۷/۹ % طی سی روز گذشته (۵/۱۳ درصد مصرف پسران و ۶/۲ درصد در بین دختران).

نتایج مطالعه در خصوص میزان مواجهه فردی با ترکیبات BTEX (بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن) در سفره خانه‌های سنتی شهر همدان در سال ۱۳۹۲

نتایج این مطالعه حاکی از غلظت بالای بنزن، تولوئن و اتیل بنزن در زمان مصرف قلیان در این اماکن بوده است؛ لذا افرادی که به این اماکن مراجعه می‌کنند طی سال‌ها با این مواد سرطان زا مواجهه پیدا می‌کنند.

سایر تحقیقات:

- میزان منو اکسید کربن ناشی از احتراق ذغال قلیان ۳۰ برابر بیشتر از اکسیژن است و این خاصیت مانع جذب آن در آب شده و به طور مستقیم به ریه فرد مصرف کننده وارد می‌شود.

- ۷۵% موارد سرطان لب و حفره دهانی ناشی از مصرف دخانیات است که دلیل اصلی آن در بر داشتن عوامل سرطان زا و تماس مستقیم مخاط دهان با آن است.

- افزایش ۴۰ تا ۸۰ درصد ابتلا به سرطان معده در افراد مصرف کننده قلیان و مواد دخانی

- ۹۰ درصد موارد سرطان ریه را افراد مصرف کننده دخانیات تشکیل می‌دهد.

- ۷۰۰۰ ماده شیمیایی که سرطان زایی حداقل ۷۰ نوع آن به اثبات رسیده است در دود قلیان و مواد دخانی وجود دارد.

- نیکوتین قابل حل در آب نیست و سموم موجود در دود قلیان نیز محلول در آب نمی‌باشد، لذا آب موجود در ابزار قلیان تاثیری بر کاهش سمیت و سرطانزایی دود حاصله از مصرف قلیان ندارد

- ارتباط طغیان بیماری سل در منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی با مصرف قلیان

- مقادیر قابل توجهی از فلزات سنگین، ترکیبات آروماتیک و مواد سمی در دود حاصل از احتراق ذغال شناسایی شده است که علاوه بر مواد سمی و سرطان‌زای موجود در تنباکو، آسیب‌های مصرف قلیان را افزایش می‌دهد.

- ۱۰۰ نوع هیدروکربن‌های چند حلقوی که بیشتر آن عامل ایجاد سرطان است در اثر سوخت ناقص ذغال و مواد ناخالص محتوی آن تولید می‌شود

- دود دریافتی در هر وعده ۶۰ دقیقه‌ای مصرف قلیان ۲۰۰ برابر بیشتر از مصرف یک نخ سیگار است و به همین ترتیب حجم نیکوتین و مواد سمی دریافتی به مراتب بیشتر است.

- نیکوتین ماده‌ای بسیار اعتیاد‌آور است که موجب وابستگی افراد مصرف کننده قلیان به سایر محصولات دخانی و مواد اعتیادآور می‌شود.

وجود مواد روانگردان در تنباکو‌های مورد استفاده در قلیان: استفاده از گراس و حشیش در تهیه قلیان

برخی از سودجویان و عرضه کنندگان قلیان برای جذب مشتری و سود بیشتر، اقدام به افزودن مواد مخدر و روان گردان به توتون مصرفی و الکل در آب محتوی ابزار قلیان می‌کنند. در تحقیقات و بازرسی‌های انجام شده توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی و اداره اماکن نیروی انتظامی در زمستان ۱۳۹۴ مقادیر زیادی از انواع مواد روان گردان (گراس و حشیش) که در این مراکز نگهداری، فرآوری و به همراه قلیان عرضه می‌شد، کشف، ضبط، توقیف و متخلفین بازداشت و به مراجع قضایی تحویل شدند. این در حالی است که برخی مخالفان برخورد با عرضه قلیان، این وسیله را مانعی برای رجوع جوانان به مواد مخدر می‌دانند.

ابزار‌های قانونی درباره ممنوعیت مصرف دخانیات در اماکن عمومی و عرضه قلیان در مراکز غیر‌مجاز:

* کنوانسیون بین‌المللی کنترل دخانیات مصوب سال ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی:

* ماده ۸: ممنوعیت استعمال دخانیات در اماکن عمومی برای محافظت افراد در برابر دود دست دوم این محصولات

* ماده ۱۱: جلوگیری از درج هر گونه پیام اغوا کننده روی محصولات دخانی که ایجاد تصور ذهنی غلط نسبت به کم خطر بودن این محصولات کند، بسته‌بندی محصولات دخانی از جمله وسیله قلیان با درج پیام و تصاویر هشدار دهنده بهداشتی

* ماده ۱۲: آموزش و اطلاع رسانی در مورد خطرات مصرف و مواجهه با دود این محصولات

* ماده ۱۳: ممنوعیت جامع تبلیغ، ترویج و حمایت از محصولات دخانی

* ماده ۱۶: ممنوعیت فروش به افراد زیر سن قانونی

* مواد ۹ و ۱۰: ممنوعیت افزودن عطر و طعم و الکل به مواد دخانی

* قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات مصوب سال ۱۳۸۵ مجلس شورای اسلامی:

* ماده ۳: ممنوعیت جامع هرگونه تبلیغ، حمایت، تشویق مستقیم و غیرمستقیم و یا تحریک افراد به استعمال دخانیات

* تبصره ماده ۷: توزیع فراورده‌های دخانی از سوی اشخاص فاقد پروانه فروش ممنوع است

* ماده ۸: هرساله از طریق افزایش مالیات، قیمت محصولات دخانی به میزان ۱۰ درصد افزایش می‌یابد.

* ماده ۹: ادغام فعالیت‌های پیشگیرانه، درمان و توانبخشی افراد مبتلا به مصرف مواد دخانی و خدمات مشاوره ترک دخانیات در شبکه بهداشت و درمان

* ماده ۱۲: ممنوعیت فروش مواد دخانی به افراد زیر ۱۸ سال

* تبصره ۱ ماده ۱۳: ممنوعیت مصرف دخانیات در اماکن عمومی

* آیین نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات مصوب هیات وزیران سال ۱۳۸۶:

* ماده ۷ و ۸ و ۹ مذکور که بر اساس آن به منظور حفظ سلامت عمومی به ویژه محافظت در برابر استنشاق تحمیلی مواد دخانی، استعمال این مواد در اماکن عمومی ممنوع است.

* ابلاغ دستورالعمل تعاریف و شمول تلیغات، مصوبه نهمین جلسه ستاد کشوری کنترل دخانیات (اسفند ۹۳):

* تعریف موارد شمول تبلیغ و ترویج دخانیات (که باید مطابق ماده ۳ قانون جامع کنترل دخانیات با آن برخورد شود):

* نمایش محصولات دخانی و ابزارآلات مربوطه در معرض دید عموم

* استفاده از شکل و کاربرد عطر و طعم انواع مواد دخانی در تولید محصولات خوراکی و ... و بالعکس

* عرضه محصولات دخانی تخفیف دار یا خدمات تخفیف دار با عرضه محصولات دخانی

* کاربرد تعابیر گمراه کننده و محرک از قبیل: ملایم، لایت، سبک، کم قطران، کم دود، بدون دود، یا ذکر خصوصیات و مقادیر اجزای محصولات دخانی و ابزار مصرفی آن با جملاتی نظیر "ساخته شده از بهترین نوع توتون و تنباکو، مرغوب‌ترین نوع فیلتر"