احکام سفر و ترک وطن در ماه مبارک رمضان

یکی از سؤالات متداول در ایام ماه مبارک رمضان، احکام سفر و ترک وطن در این ماه است.

کد خبر: ۶۸۶۴۱۳

دوشنبه - ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۷ / May 21, 2018

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، یکی از سؤالات متداول در ایام ماه مبارک رمضان، احکام سفر و ترک وطن در این ماه است. در ادامه بر اساس استفتائات رهبر معظم انقلاب این احکام را بخوانید. ملاک تمام بودن نماز در سفر شغلی چیست؟ آیا تعدّد سفر لازم است؟

برای تمام بودن نماز و صحت روزه لازم است عرفاً سفر، شغل یا مقدمه شغل او محسوب شود؛ خواه با چند سفر باشد یا با یک سفر طولانی، مانند کسی که یک مسیر دریایی طولانی را برای شغل خود طی می‌کند.

معیار شغلی بودن سفر چیست؟
برای آنکه عرفاً سفر را سفر شغلی بدانند سه چیز معتبر است:
الف) قصد انجام سفر شغلی.
ب) شروع سفر شغلی.
ج) قصد استمرار انجام سفر شغلی.

اگر شخصی در صدق عرفی شک داشته باشد، یعنی شک داشته باشد که عرفاً مشمول حکم «من شغله فی السفر» است یا خیر، حکم نماز و روزه‌اش در سفر‌های کاری چیست؟
در فرض سوال نماز را قصر بخواند و روزه‌اش صحیح نیست.

صِرف علم اجمالی کارمندانی که هرسال سفر‌هایی برای شغل‌شان خواهند داشت، کفایت می‌کند ولو اینکه دو یا سه سفر بیشتر نباشد، یا اینکه باید حتماً تعداد مشخصی سفر مثلا ۱۰ سفر یا تعداد ایام مشخصی مثلاً ۲۰ روز یا یک ماه یا دو ماه را در سفر باشند تا مشمول این حکم واقع شوند؟
عدد خاصی معتبر نیست، لکن باید بنا بر استمرار سفر داشته باشد به مقداری که عرفاً سفر شغل یا لازمه شغلش محسوب شود.

برای اینکه نماز در سفر شغلی تمام باشد چه مقدار سفر لازم است؟ (با فرض اینکه قصد استمرار در سال‌های آینده را ندارد)
چنانچه بخواهد مدت طولانی مثلاً حداقل سه ماه اشتغال به آن داشته باشد، نمازش در سفر‌های شغلی تمام است و چنانچه مدت آن طولانی نباشد، حکم سفر شغلی را ندارد و نماز او قصر است.

برای صدق شغل در این سه ماه آیا لازم است که هر روز سفر برود؟ یا در ایام غیر تعطیل؛ یا هفته‌ای سه چهار روز و یا اینکه اگر در هر ده روز یک سفر کاری داشته باشد به نحوی که ۱۰ روز در جایی اقامت نداشته باشد کافی است؟
این مسأله موکول به صدق عرفی است، و ظاهراً قدر متیقن از این صدق آن است که در این مدت، شاغل به نحو متعارف باشد یعنی مستمراً سفر کند و به قدری که معمولاً اشخاص شاغل، کار را تعطیل می‌کنند (مثل ایام تعطیل و عزاداری و امثال آن) تعطیل کند.

کارمندی که در طول سال هفته‌ای یک‌بار در ارتباط با شغلش به سفر می‌رود، آیا در این سفر‌ها نمازش تمام است؟
در فرض سؤال نمازش تمام است.

کارمندی که همیشه سفرش کمتر از مسافت شرعی است، اگر اتفاقاً یک سفر به میزان مسافت شرعی برود، وظیفه‌اش در این سفر چگونه است؟
در فرض مرقوم نماز وی قصر است و روزه‌اش صحیح نیست.

در صورتی که کارمندی در وطن یا غیر وطن خود ۱۰ روز اقامت کند و هیچگونه مسافرتی نرفته باشد، آیا بعد از آن باز هم در سفر شغلی نمازش تمام است؟
در فرض سؤال، در سفر اول نماز قصر و بعد از آن، تمام است.

اگر کارمند بعد از اقامه عشره، یک مسافرت شخصی برود و بعد از آن به مسافرت کاری برود در اولین مسافرت کاری نمازش تمام است یا قصر؟
نمازش تمام است، لکن احتیاط به جمع بین قصر و تمام ترک نشود.

آیا در عدم تحقق اقامه عشره قبل از سفر کاری، لازم است سفر کاری نرفته باشد یا هر سفری را شامل می‌شود؟
هر سفری را شامل می‌شود.

کارمندی که در ارتباط با شغلش ۱۰ روز یا بیشتر در محل ماموریت مانده است، حکم نماز وی در مسیر برگشت چگونه است؟
در فرض سؤال نمازش قصر است.

درصورتی که کارمندی بعد از اتمام مأموریت به جهت کار‌های شخصی یک هفته یا بیشتر در شهری که به آنجا اعزام شده بماند، حکم نماز وی در مسیر برگشت چگونه است؟
در صورتیکه ۱۰ روز در آن شهر نمانده باشد، در مسیر برگشت بنا بر احتیاط نماز را جمع بخواند.

اگر کارمند برای سفر کاری به مرکز استانی می‌رود و بعد برای همان سفر کاری در شهر‌های آن استان نیز ماموریت‌هایی را انجام می‌دهد، مثلا هر روز به شهری می‌رود و شب به مرکز استان برمی‌گردد، آیا همه این سفر‌ها یک سفر محسوب می‌شود و یا هر کدام سفر مستقلی است؟
اگر به حدّ مسافت شرعی برسد، هر کدام سفر مستقلی محسوب می‌شود.

اگر قبل یا بعد از سفر کاری برای انجام کارِ شخصی چند روز زودتر می‌آید و یا چند روز بیشتر می‌ماند، حکم نماز در آن ایام چگونه است؟
در هر دو صورت، نماز تمام است.

کسی که تازه وارد کاری که لازمه‌اش انجام سفر‌های متعدد شغلی است شده، آیا در اولین سفر کاری نمازش تمـام است یا بایـد چند سـفر انجام شود، سپس نمازش تمام می‌شود؟
با توجه به آنچه که در جواب سوال دوّم بیان شد، از زمانی که عرفاً سفر لازمه شغل ایشان محسوب شود، ولو از سفر اول، نمازش تمام است.

کارمندی که مشمول "من شغله فی السفر" است، اگر در هر سال سفر‌های کاری دیگری می‌رود که برای کار ثابت و همیشگی او نیست، مثلاً سفر برای ماموریت آموزشی می‌رود آیا در آن سفر هم نمازش تمام است؟
بله، در آن سفر‌ها هم نمازش تمام است.

کارمندانی که در سفر‌های کاری معمولاً خانواده را با خود همراه می‌برند، آیا نماز خانواده هم تابع نماز کارمند و تمام است؟
تابع ایشان نیستند.

در تعیین مقدار مسافت شرعی اکتفاء به نظر عرف آن منطقه کافی است، ولو مسامحی باشد یا باید مکلف خودش بطور دقیق مسافت را محاسبه نماید؟
باید به نحوی که اطمینان حاصل شود، محاسبه نماید.

آیا ملاکِ رسیدن مسافر به مقصد، رسیدن به اول شهر است یا رسیدن به منزل یا محل کار یا نقطه مشخصی که قصد رفتن به آنجا را دارد؟
اگر برای نقطه خاصی سفر نکرده بلکه مقصود او خود شهر است، اول شهر ملاک است، اما اگر نقطه خاصی مد نظر اوست، در محاسبه مسافت، همان نقطه باید در نظر گرفته شود.

کارمندی که در حین مأموریت به جهت کار شخصی ماموریت را رها کرده و برمی‌گردد، حکم نمازش در سفر برگشت چگونه است؟
نمازش در این سفر قصر است.

کارمندی که تردد شغلی دارد، اگر به سفر غیر شغلی برود، در صورتی که مراجعت از این سفر رجوع به محل کار بوده و انگیزه رجوع نیز، کاری بوده آیا سفر شغلی محسوب می‌شود یا غیر شغلی؟
سفر شغلی محسوب و نماز در آن، تمام است و روزه نیز صحیح است.
کسی که باید نمازش را در سفر تمام بخواند، چنانچه نمازش را قصر خوانده است، حکم نماز‌هایی که خوانده چیست؟
باید اعاده یا قضا نماید.

کسی که باید نماز را در سفر قصر بخواند، اگر به دلیل جهل به موضوع یا ندانستن خصوصیات مسأله نمازش را تمام خوانده است، اکنون وظیفه اش چیست؟
بنابر احتیاط، اعاده یا قضا نماید.

کسی که برای تحصیل به شهری مسافرت می‌کند و تحصیل او ارتباطی با شغل او ندارد، حکم نماز و روزه اش در آن شهر محل تحصیل چگونه است؟
بنا بر احتیاط واجب در سفر برای تحصیل علم نمازش را به صورت تمام و قصر بخواند و روزه را بگیرد و قضای آن را نیز بجا آورد و می‌تواند در این مساله با رعایت شرایط عدول، به مجتهد دیگر رجوع نماید.

حکم طلاب علوم دینی در سفر برای تحصیل چیست؟
سفری که امثال محصلان علوم دینی یا دانشجویان افسری برای تحصیلشان انجام می‌دهند و با انجام آن در سِلک و حرفه خاصی قرار می‌گیرند، سفر شغلی محسوب می‌شود؛ و نماز تمام و روزه صحیح است.