در کتاب تفسیر سوره «برائت» مطرح شد

تفسیری اجتماعی و انقلابی از قرآن به روایت رهبر انقلاب

کتاب تفسیر سوره برائت از منظر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای توسط انتشارات دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در اختیار علاقمندان قرار گرفت.

کد خبر: ۶۸۶۷۵۹

سه‌شنبه - ۰۱ خرداد ۱۳۹۷ / May 22, 2018

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، کتاب تفسیر سوره برائت از منظر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به تازگی توسط انتشارات دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب اسلامی منتشر و در اختیار علاقمندان قرار گرفت.

پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR در مطلب زیر به صورت اجمالی به معرفی این کتاب می‌پردازد.

تفسیر قرآن در شرایط امنیتی پیش از انقلاب
ایمان به معارف قرآن کریم و عمل همه جانبه به آن، متضمن سعادت افراد و جوامع و متعارض با منافع حاکمان ستمگر است؛ از این رو آنان همواره تلاش میکرده‌اند جوامع اسلامی و آحاد ملت مسلمان را در بی‌خبری از مفاهیم عمیق و نجات‌بخش قرآن کریم قرار دهند. پادشاهان منحوس و دین‌ستیز پهلوی نیز از این قاعده مستثنا نبودند.
براین اساس یکی از مهم‌ترین فعالیتهای انقلابی و مبارزاتی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و در سخت‌ترین شرایط امنیتی حاکم بر جامعه‌ی آن روزگار، برگزاری جلسات تفسیر و بیان مفاهیم معرفتی قرآن کریم برای عموم مردم به خصوص نسل جوان طلبه و دانشجو بود. این جلسات بارها توسط مأموران امنیتی رژیم طاغوت پهلوی مورد تهدید و تعطیلی قرار گرفت، اما با عزم و مجاهدت معظم له و اشتیاق مخاطبان آن، ادامه یافت و رنج دستگیری و تجربه‌ی زندان شاهنشاهی در این عزم، خللی وارد نکرد.

زمان و شرایط برگزاری جلسات تفسیر سوره برائت
از پاییز سال 1350 جلسات تفسیر آیت‌الله خامنه‌ای برای طلاب در مدرسه‌ی «میرزا جعفر»[1] مشهد آغاز شد. این جلسات از همان ابتدا نگرانی رژیم را برانگیخته بود به‌طوری که در اسناد ساواک، از ایشان به عنوان «فردی ناراحت و غیرقابل اصلاح» که «بالاخره باید از حوزه‌ی علمیه طرد گردد» یاد شده است.[2]
در این جلسات سوره‌های مبارکه‌ی مائده، انفال، برائت و آیاتی از سوره‌ی مبارکه‌ی یونس مورد تفسیر و تبیین قرار گرفت. تفسیر سوره‌ی مبارکه‌ی برائت از اوایل سال 1351 آغاز شد و حدوداً تا بهمن 1351 - برابر با محرم الحرام 1393 هجری قمری - ادامه یافت.

این درس تفسیر که یکی از دو درس تفسیر در حوزه علمیه‌ی مشهد در آن روزگار بود، به‌طور معمول در روزهای تعطیلی دروس رسمی حوزه یعنی پنجشنبه‌ها و جمعه‌ها در «مدرسه‌ی میرزا جعفر» از مدارس علمیه‌ی در محدوده‌ی حرم مطهر و بعدها در مسجدی در «پایین خیابان» و سپس «مسجد قبله»، برگزار میشد.
این جلسات که در فضای خفقان و اختناق شاهنشاهی برگزار میشد، واجد مضامینی اجتماعی و هدایتی، شورانگیز و انقلابی، غنی و سرشار از نکات تربیتی ناب بود که دل و جان مشتاق طلاب جوان را از زلال معارف ناب قرآنی سیراب میکرد و به مانند سایر درسها و سخنرانی‌های ایشان در آن صرفاً به بیان مطالب و معارف فرعی اسلام بسنده نمیشد بلکه آموزه‌های مهم دینی چون لزوم حاکم شدن دین بر جامعه و مبارزه‌ی با طاغوت در آنها تبیین و تصریح میشد. نتیجه‌ی حضور افراد در این جلسات، اعتقاد مستحکم آنان به لزوم مبارزه با رژیم شاهنشاهی و براندازی آن و جایگزین کردن حکومتی بر پایه‌ی دین بود.

نظارت ساواک بر جلسات تفسیر
مأمور ساواک در گزارشی درباره‌ی جلسات درس و سخنرانی معظم‌له برای دانشجویان در مسجد امام حسن(علیه‌السّلام) مینویسد: «این گروه به طور مدام آموزش میبیند و تبلیغات آن چنان مؤثر است که جوانان را به صورت گلوله‌ی آتش درآورده و از هیچ چیز ترس ندارند . مبلغین گروه به عناوین مختلف ثابت میکنند که در حال حاضر، دستگاه دولتی از حکومت یزید پلیدتر و بدتر است و گفته میشود که شماها مانند امام حسن[علیه‌السلام] وعلی اکبر حسین [علیه‌السلام] هستید؛ دستگیری و احیاناً مرگ برایتان افتخار است و تمام اعضای وابسته، با ایمان راسخ این ادعا را قبول دارند.»[3] شاید انتخاب سوره‌هایی با مضامین اجتماعی مثل سوره‌ی برائت نیز به همین دلیل بوده است.[4]

مراحل آماده‌سازی کتاب تفسیر سوره برائت

آنچه از جلسات درس تفسیر سوره‌ی برائت باقی است دو نوشته است: نخست متن واصل از پیاده‌سازی نوار صوتی دروس که همان زمان توسط جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن ربانی‌راد فردوسی، ضبط و پیاده‌سازی شده است. دیگر، یادداشتهای جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدباقر داوودی که در جلسه‌ی درس در دفتری مینگاشته است.

روند آماده‌سازی این اثر به همت جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدباقر فرزانه (رئیس محترم دانشگاه علوم اسلامی رضوی) و جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدمصباح عاملی (مدیر محترم حوزه‌ی علمیه‌ی خراسان) و با پیگیری علمی دو تن از فضلای درس تفسیر آغاز گردید. متون باقیمانده از آن جلسات تجمیع گردید و پس از تنقیح، در اختیار سه نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی (حجج‌الاسلام‌والمسلمین جواد ایروانی، علی خیاط و رضا حق‌پناه) قرار گرفت و پس از اصلاح، منبع‌یابی و تیترگذاری، ویرایش مختصری گردید، ولی تلاش شد ساختار و جمله‌بندی عبارات به شکل اصلی باقی بماند. از آنجا که متن تفسیر سوره‌ی برائت، صورت گزارش گونه‌ای از جلسات درس تفسیر داشت، قالبی متناسب با کتابهای تفسیری میطلبید تا بهره‌مندی خوانندگان از آن افزون شود.

پیش از این و در سال 1393 مجموعه‌ی مبانی و قواعد تفسیری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای برگرفته از متون این جلسات تفسیری به صورت کتابی مستقل، استخراج و با عنوان «مروری بر مبانی، روش و قواعد تفسیری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در تفسیر سوره‌ی توبه» توسط انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شده است. برای تتمیم فایده، آن کتاب به ابتدای متن تفسیر سوره‌ی مبارکه‌ی برائت افزوده شده است.