سرمشق از سخنان حضرت على(ع)؛

آفت ها!

هر چيزى در جهان هستى، آفت يا آفت‏هايى دارد؛ يعنى تمام موجودات عالَم آسيب‏پذيرند و نمى‏توان چيزى پيدا كرد كه بى‏آفت باشد.

کد خبر: ۶۹۲۳۶

پنجشنبه - ۱۶ ارديبهشت ۱۳۸۹ / May 06, 2010

قال على عليه السلام: «لِكُلِّ شَىْ‏ءٍ آفَةٌ»؛ «هر چيزى آفتى دارد (در هر كار مراقب آفت‏ها باشيد)» «ميزان الحكمه، باب 97».

شرح و تفسير

هر چيزى در جهان هستى، همان‏گونه كه در روايت بالا آمده، آفت يا آفت‏هايى دارد؛ يعنى تمام موجودات عالَم آسيب‏پذيرند و نمى‏توان چيزى پيدا كرد كه بى‏آفت باشد. به عنوان نمونه بدن خود ما انسان‏ها چقدر آسيب‏پذير و پرآفت است. انواع و اقسام بيمارى‏ها، كه از مرز هزاران نوع بيمارى مى‏گذرد، همواره سلامت انسان را تهديد مى‏كند.

بدين جهت رشته‏هاى مختلف پزشكى براى مداواى آن‏ها به وجود آمده است، حتّى آفات يك عضو (مثلًا چشم) آن قدر زياد است كه در جهان كنونى يك طبيب نمى‏تواند در همه مشكلات چشم متخصّص شود؛ بلكه چشم متخصّص‏هاى مختلفى دارد. روح انسان نيز چنين است؛ نباتات، حيوانات، جامعه انسانى و خلاصه همه چيز آفت دارد.

با توجّه به اين اصل كلّى و فراگير، بايد در هر موفّقيت و موهبتى با دقّت مراقب آفات آن باشيم و گرنه پيروزى‏ها و نعمت‏ها در معرض خطر قرار مى‏گيرد. حضرت على عليه السلام در ادامه اين سخن آفت نزديك به سى نعمت را بيان كرده، كه در اين جا به چهار مورد آن مى‏پردازيم:

1- «آفَةُ الْوَرَعِ قِلَّةُ الْقِناعَةِ؛ آفت مهمّ تقوى (و نقطه آسيب‏پذيرى آن) قانع نبودن در زندگى است». چيزى كه انسان را به حرام مى‏اندازد، چيزى كه آدمى را حريص بر استفاده از اموال شبهه‏ناك مى‏كند، چيزى كه افراد ضعيف الايمان را به سوى ترك خمس و زكات سوق مى‏دهد، چيزى كه باعث مى‏شود تا انسان براى كسب اموال بيش‏تر به آب و آتش بزند، قانع نبودن است! اگر زندگى انسان آميخته با قناعت باشد، اداره آن آسان است. در حالات هارون الرشيد نوشته‏اند كه در جشن عروسى يكى از فرزندانش به جاى نُقل و سكّه، قطعه‏هايى از كاغذ كه بر روى هر كدام نام يك آبادى نوشته شده بود بر سر عروس خود مى‏ريخت! « اخلاق اسلامى در نهج البلاغه، ج 1» روشن است وقتى كسى بخواهد اين كار را كند نمى‏تواند به حلال قناعت نمايد، بلكه به ناچار آلوده به غصب و غارت و چپاول و دزدى و ساير كارهاى خلاف مى‏شود، ولى اگر قناعت كند دست به اين كارها نمى‏زند.

2- «آفَةُ الْقَوِىِّ اسْتِضْعافُ الْخَصْمِ؛ آفت نيرومند، كوچك شمردن دشمنانش مى‏باشد». نقطه آسيب قدرتمندان و جوامع قوى اين است كه دشمنان خود را كوچك مى‏شمارند. نگوييد تهاجم فرهنگى مهم نيست! اگر فلان روزنامه توهين كرد، اهميّتى ندارد! اگر فلان فيلم دهن كجى كرد، تأثيرى ندارد و ...؛ چون اگر دشمن را كوچك شمردى از او ضربه مى‏خورى.

3- «آفَةُ الدينِ الْهَوى‏؛ هواى نفس آفت دين است». هواى نفس دين انسان را بر باد مى‏دهد، آفت دين يك چيز درونى به نام هواى نفس است.

4- «آفَةُ الْعَقْلِ الْهَوى‏؛ هواى نفس آفت عقل انسان (نيز) هست». هواى نفس عقل انسان را از كار مى‏اندازد و انسان را پراشتباه ظاهر مى‏كند. هواى‏پرستى حجاب مى‏شود. هواى‏پرستى هم آفت دين است و هم آفت عقل. آرى همه چيز آفت دارد، بايد آفت‏ها را شناخت و با آن مبارزه كرد./انتهاي پيام/