یک متخصص تشریح کرد

عوارضی که کم‌کاری تیروئید مادرزادی به همراه دارد

رئیس گروه بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به رصد ۲۲ بیماری متابولیک ارثی در زمینه کم کاری تیروئید گفت: کم کاری مادرزادی تیروئید، عوارض جبران ناپذیری بر تکامل مغز نوزاد بر جای می‌گذارد.

کد خبر: ۶۹۹۰۲۰

دوشنبه - ۰۱ مرداد ۱۳۹۷ / July 23, 2018

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، فرزانه فربخش، رئیس گروه بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در ارتباط با اهمیت برنامه غربالگری بیماری کم کاری تیروئید اظهارداشت: در این برنامه، مراقبین سلامت مراکز خدمات جامع سلامت برای شناسایی نوزادانی که ممکن است با مشکلات و اختلالات متابولیک به دنیا بیایند، تنها با گرفتن چند قطره خون و انجام آزمایش غربالگری بیماری‌های متابولیک مادرزادی، نوزاد را در مقابل خطر بروز بسیاری از بیماری‌های ذهنی و جسمی محافظت می‌کنند.

وی بیان کرد: این آزمایش غربالگری، برای تشخیص نوزادان مبتلا به اختلالات متابولیک بسیار مفید است. بسیاری از این بیماری ها، در صورت تشخیص زود هنگام، قابل کنترل و درمان بوده و می‌توان از بروز علائم شدید و خطرناک این بیماری‌ها جلوگیری کرد. در صورت تاخیر در تشخیص و درمان، این بیماری‌ها می‌توانند مشکلات ذهنی و جسمی مانند عدم توانایی حرکتی، عقب ماندگی ذهنی، سوء تغذیه، عدم توانایی تکلم را به دنبال داشته باشند.

فربخش، گفت: در حال حاضر، برنامه کنترل بیماری فنیل کتونوری به عنوان بیماری الگو، با اجرای غربالگری نوزادان برای این بیماری، زیرساخت‌های اولیه برای مدیریت بیماری‌های متابولیک ارثی را در نظام سلامت فراهم آورده است. توسعه غربالگری نوزادان برای بیماری‌های درمان پذیر به همراه تشخیص و مدیریت استاندارد آن‌ها در چارچوب برنامه ژنتیک اجتماعی و به طور ادغام شده در نظام سلامت، همراه با توسعه غربالگری بالینی بیماران متابولیک ارثی که در غربالگری نوزادی قابل شناسایی نیستند می‌توانند بیماری‌های متابولیک را به طور موثر و کارآمد کنترل کرد.

رئیس گروه بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افزود: بیماری‌های هدف برنامه غربالگری نوزادان، برای بیماری‌های متابولیک ارثی شامل ۲۲ بیماری است که ۲۰ مورد آن‌ها با استفاده از تکنولوژی MS-MS شامل اختلالات اسید امینه، اختلالات زنجیره چربی و ارگانیک اسیدمی ها، قابل تشخیص است و دو مورد آن نیز، شامل بیماری‌های کمبود بیوتینیداز، گالاکتوزمی هستند که با روش الیزا تشخیص داده می‌شوند.

وی در ادامه گفت: کم کاری مادرزادی تیروئید، عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و اعصاب مرکزی، رشد طولی و قد نوزاد بر جای می‌گذارد. بیماری فنیل کتونوری در بدو تولد هیچ‌گونه نشانه آشکاری ندارد و نوزاد در دو تا سه ماه اول زندگی، ظاهر کاملا سالمی دارد، ولی به تدریج علائم بیماری نمایان می‌شود. با گذشت زمان، کودک دچار عقب ماندگی ذهنی می‌شود و اغلب نا آرام و پر جنب و جوش شده و تعادل عصبی خوبی ندارد. قدرت تکلم او ضعیف و راه رفتنش دچار مشکل شده و عقب ماندگی ذهنی در این بیماری شدید است. همچنین کودک مبتلا، بیش فعالی همراه با حرکات بی هدف پیدا می‌کند.

فربخش، ضمن اشاره به اینکه در سال‌های سپری شده از شروع برنامه، بالغ بر ۵۷۰ هزار نوزاد در جمعیت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مورد غربالگری و تشخیص زودرس بیماری‌های مذکور قرار گرفته اند، افزود: با انجام این غربالگری ساده و کم هزینه ازعوارض جبران ناپذیر و دائمی و پرهزینه این بیماری‌ها بر نوزادان نظیر عقب ماندگی ذهنی، کم شنوایی، افت تحصیلی جلوگیری شده است.

وی گفت: متاسفانه تمام نوزادان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری، قبل از اجرای برنامه غربالگری به دلیل کشف دیررس بیماری، به عقب ماندگی ذهنی به درجات مختلف مبتلا می‌شدند که با اجرای این برنامه از بروز موارد مشابه جلوگیری به عمل آمده است و این مهم را به عنوان یکی از ارزشمندترین دستاورد‌های حوزه بهداشت برشمرد.

رئیس گروه بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افزود: سالانه حدود ۷۰ هزار نوزاد در حوزه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی غربالگری می‌شوند، به طوری که در سال ۹۶، بالغ بر ۷۲ هزار نوزاد، مورد غربالگری قرار گرفته اند که از این تعداد ۱۷۰ مورد مبتلا به هیپوتیروئیدی نوزادی تشخیص داده شده و مورد مراقبت قرار گرفتند. همچنین در سال گذشته ۷ مورد ابتلا به فنیل کتونوری کشف و گزارش شده است.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر بیش از ۴۰۰ کودک، تحت مراقبت بیماری کم کاری تیروئید و حدود ۲۱۶ کودک تحت مراقبت بیماری فنیل کتونوری قرار دارند. به منظور پیشگیری از بروز بیماری در فرزندان دیگر در والدین دارای فرزند مبتلا به فنیل کتونوری حدود ۱۴۰ نفر از مادران این بیماران که در سنین باروری قرار دارند از خدمات مشاوره، مراقبت و پیگیری در مراکز خدمات جامع سلامت بهره مند می‌شوند.

فربخش در ادامه به نحوه ارائه خدمات در خصوص این برنامه پرداخت و اظهار داشت: نوزادان شناسایی شده مبتلا به بیماری کم کاری تیروئید به مدت ۳۶ ماه تحت مراقبت مستمر مراکز خدمات جامع سلامت قرار می‌گیرند. همچنین نوزادان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری شناسایی شده جهت دریافت درمان‌های تخصصی به بیمارستان منتخب ارجاع شده و خانواده‌های آنان از خدمات رایگان مشاوره ژنتیک در مراکز خدمات جامع سلامت بهره مند می‌شوند. با انجام مشاوره و آزمایشات تخصصی ژنتیک در خانواده‌های مبتلا از بروز بیماری در فرزندان بعدی خانواده پیشگیری می‌شود.

وی در پایان ضمن اعلام اینکه در حال حاضر بیش از ۱۰۰ مرکز غربالگری نوزادان در سطح دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی وجود دارد، از مردم خواست که برای انجام آزمایش خون کف پای نوزاد در روز‌های سوم تا پنجم پس از تولد فرزندشان به مراکز مذکور مراجعه و از سلامت نوزاد خود اطمینان حاصل کنند.