خبرنامه دانشجويان ايران

ناگقته هاي عزاداري براي معصومين

مداح بايد مخاطب را در نظر بگيرد و نبايد نظر و سليقه خود را بر مستمع تحميل كند. مخاطب بايد حتماً مورد توجه قرار بگيرد، اما در عين حال نبايد به اين معني باشد كه هرچه مخاطب خواست، ارائه شود، زيرا معلوم نيست كه همه مطالباتش شرعي باشد

کد خبر: ۷۰۷۲۴

پنجشنبه - ۲۳ ارديبهشت ۱۳۸۹ / May 13, 2010

به گزارش گروه پاتوق شيشه اي «شبكه خبر دانشجو»، طي مطلبي در خبرنامه دانشجويان ايران آمده است:

يکي از سنت هاي مذهبي شيعيان که از اهل بيت پيامبر براي ما به يادگار مانده است، عزاداري و سوگواري در مصائب خاندان رسول الله مي باشد، و البته در اين ميان ايام فاطميه و ماههاي محرم و صفر به علت سنگيني مصيبت و علل وقوع حادثه هاي مربوط به آن از جايگاه خاصي برخوردارند اگرچه اين مصيبت وجه مشترک تمامي اهل بيت نبوت بوده و در هر عصري اين بزرگواران مورد ظلم و ستم فراوان دنيا پرستان و قدرت مآبان عالم قرار گرفته اند.

لباس عزا بر تن کردن و مجالس عزاداري برپا کردن از مصاديق تکريم جايگاه والاي بزرگان ديني ماست و از اين منظر که تعظيم شعائر اسلامي است همواره بسيار مورد تاکيد علماي دين بوده و هست، اما سوالي که شايد براي بسياري از مسلمانان پيش آمده باشد اين است که عزاداري به سبک فعلي تا چه اندازه شبيه شيوه ي عزاداري سنتي است؟ و آيا روش عزاداري فعلي خالي از اشکال است؟ معاون فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي شيوه کنوني استفاد ه از ادوات عزاداري را خالي از اشکال نمي داند و از نظر ايشان عزاداري اصيل تنها در زمان حيات ائمه و تحت نظارت مستقيم آن بزرگواران برگزار مي‌شد که اين نوع عزاداري قابل تفکيک از نوع سنتي نيست. حجت‌الاسلام حسين روحاني‌نژاد، سينه ‌زني و زنجيرزني را از پديده‌هاي رايج در عزاداري سنتي دانست و تصريح کرد: "استفاده کردن از اين ابزار و ادوات اگرچه مورد تأييد بوده است اما شيوه کنوني استفاده از آن در عزاداري‌هاي امروزي خالي از اشکال نيست." وي افزود : "عزاداري به معناي مديحه‌سرايي در قالب شعر و نثر، ترويج گفتمان ديني ميان مردم و متأثر شدن از مظلوميت اهل بيت(ع) است و در واقع اين نوع عزاداري‌ها را مي‌توان مفيد ارزيابي کرد."

روحاني نژاد در مورد شيوه ي سنتي عزاداري به اين مطلب نيز اشاره کرد که : " در عزاداري‌هاي سنتي اصالت و اولويت با ارائه مفاهيم قرآنى، طرح معارف خاندان عصمت و طهارت، بيان احکام دينى، يادگيري نظم و هم نوايي براي رسيدن به يک هدف واحد است، به گونه‌اي که موجب تقويت معرفت ديني عزاداران شود." وي در پاسخ به پرسشي مبني بر اين که آيا اين تعاريف در قالب عزاداري‌هاي کنوني مي‌گنجد يا خير، گفت: "غفلت از اين مراسم در برهه‌اي از زمان موجب سوء ‌استفاده دشمن شد تا جايي که با افزودن پيرايه‌هايي به نسخه اصيل عزادارى، باعث فاصله گرفتن از مضمون ناب اين مراسم شدند." حجت‌الاسلام روحاني‌نژاد ترويج برخي آداب و رسوم در مراسم عزاداري‌هاي نوظهور از جمله استفاده از موسيقي و آهنگ‌هاي غربي را عاملي در راستاي فاصله گرفتن از شور و شعور حسيني عنوان و اظهار کرد: "روحانيون و خطيباني که در اين‌ قبيل مراسم به سخنراني مي‌پردازند، بايد نگاه جامع‌تري به تبيين فرهنگ عاشورا داشته باشند."

تا کنون بارها از طرف بسياري از سخنرانان و مبلغين مذهبي بر "لزوم انطباق مراسم عزاداري در ايام فاطميه با منويات مقام معظم رهبري و علماي شيعه" تاکيد شده است و البته مقام معظم رهبري و ساير علماي شيعه در موارد بسيار در سخنراني هاي خويش، شيوه ي سنتي عزاداري را سبکي پسنديده دانسته و خواستار ترويج اين شيوه، در هيئات مذهبي شده اند اما شايد هنوز تدبيري دقيق و منسجم براي عملي کردن اين مطالبه از طرف مسئولان مربوطه صورت نگرفته باشد.

اشعار بي‌مايه و سست‌، زيبندهء شخصيت والاي ائمه اطهار(س‌) نيست

حميد سبزواري‌، شاعر معاصر گفت‌: خواندن اشعار بي مايه و سست که متأسفانه برخي مداحان‌، شاعران و نغمه سرايان ما به نام اشعار مذهبي به سراغ آن مي‌روند، زيبندهء شخصيت والاي ائمهء اطهار(س‌) نيست‌. اين شاعر معاصر و سرايندهء نغمه‌هاي ماندگار انقلاب با بيان اينکه رهايي از نفس و تعلقات دنيوي‌، بزرگ‌ترين عامل موفقيت فعالان ادبيات ديني است‌، افزود: شعر و شاعر، پس از انقلاب توانست به دريايي از معاني و مفاهيم ارزشي و اعتقادي دست يابد و در مسيري حرکت کند که کانون تأکيد قرآن‌، اسلام و آرمان‌هاي اعتقادي ماست‌. حميد سبزواري با اشاره به اينکه شاعر و نويسندهء متعهد وظيفه دارد رويدادهاي مذهبي و منويات ائمهء اطهار و معصومان‌(س‌) را در هنر خود انعکاس دهد، تصريح کرد: به رغم همه کوشش‌هايي که اهل قلم‌، به‌ويژه شاعران در تبيين موضوعات ديني و ارزشي داشته‌اند، به نظر مي‌رسد که در اين زمينه بايد تلاش بيشتري صورت بگيرد. به طور مثال‌، براي شخصيتي بزرگ نظير حضرت فاطمهء زهرا(س‌) بايد اشعاري رسا، مردمي و نغز سرود و در اختيار نسل جوان و شايق به تفکر ديني قرار داد. شاعران‌، نغمه سرايان و مداحان ما بايد از اشعار و نوشته‌هاي بي‌مايه که متأسفانه با عنوان ايشان يا ساير ائمه مطرح مي‌شود، پرهيز کنند. اين شاعر معاصر با اشاره به کساني که ادبيات ديني را فاقد وجوه ادبي مي‌دانند، يا دست کم آن را در حاشيهء ادبيات امروز مي‌بينند، يادآور شد: اين مسئله به فرد بستگي دارد. هر چقدر فرد از اعتقادات اسلامي و ديني بهره مندي بيشتري داشته باشد و پيام والاي اسلام را درک کند، بي‌شک آثار ارزشمندتري را در اين زمينه خلق مي‌کند. به نظر من کساني که اين حرف‌ها را مطرح مي‌کنند، هنوز عمق مطلب را در نيافته‌اند; چرا که سرودن و نوشتن از معارف ديني همواره در طول تاريخ بشري مخاطب و خريدار بسيار داشته و ادبيات ديني هيچگاه به حاشيه نخواهد رفت‌.

امام خميني در خصوص مخالفت علما با آفت هاي عزاداري فرموده اند: « هر مکتبي هياهو مي خواهد، بايد پايش سينه بزنند، هر مکتبي تا پايش سينه زن نباشد تا پايش گريه کن نباشد تا پايش توي سرو سينه زدن نباشد حفظ نمي شود، اين ها اشتباه مي کنند، بچه اند، نمي دانند، اين نقش، نقشي است که اسلام را هميشه زنده نگه داشته است. آن گُلي است که هي آب به آن مي دهند. اين گريه ها و اين مصيبت ها، مکتب سيدالشهداء را زنده نگه داشته است ما بايد براي يک شهيدي که از دستمان مي رود عَلَم بپا کنيم، نوحه خواني کنيم، گريه کنيم، فرياد کنيم، اين يک ميتينگ و فريادي است براي احياي مکتب سيدالشهداء و انبيا. اينان(منتقدان و مخالفان عزاداري) ملتفت نيستند و توجه ندارند به اين مسايل، همين گريه ها نگه داشته است اين مکتب را تا اينجا و همين نوحه سرايي ها، همين هاست که ما را زنده نگه داشته، همين هاست که نهضت را پيش بُرده...

دينداران! نمي گوييم که با اين اسم (عزاداري براي سالار شهيدان) هر کسي هر کاري که مي کند خوب است چه بسا علماء بزرگ و دانشمندان، بسياري از اين کارها را ناروا دانسته و به نوبت خود از آن جلوگيري کردند چنانکه همه مي دانيم که عالم عامل بزرگوار مرحوم حاج شيخ عبدالکريم (حائري) که از بزرگترين روحانيون شيعه بود، در قم شبيه خواني را منع کرد و يکي از مجالس بسيار بزرگ (تعزيه خواني) را مبدّل به روضه خواني کرد و روحانيون و دانشمندان ديگر هم چيزهايي را که بر خلاف دستور دين بوده، منع کرده و مي کنند.»

نقش مداحان براي برطرف کردن اشکالات موجود در شيوه ي عزاداري، نقش بسيار موثري است و لذا به تبيين ملاکهاي عمل مداحان مي پردازيم.

مداح يکي از بزرگترين هيئت هاي مذهبي تهران گفت: "مداح بايد مخاطب را در نظر بگيرد و نبايد نظر و سليقه خود را بر مستمع تحميل كند. مخاطب بايد حتماً مورد توجه قرار بگيرد، اما در عين حال نبايد به اين معني باشد كه هرچه مخاطب خواست، ارائه شود، زيرا معلوم نيست كه همه مطالباتش شرعي باشد"

حاج علي حاج قرباني كه با عنوان «حاج قربان» در هيأت‌هاي مذهبي و جلسات ديني مشهور است، درباره سير مداحي بعد از انقلاب اظهار داشت: "نخستين رويداد مهمي كه اتفاق افتاد، مسأله جنگ بود و من يادم هست كه زمان جنگ، بيشتر دوستاني كه حداقل يك ته‌صدايي داشتند، كم كم جذب فضاي مداحي شدند. يك تحول هم از جهت كيفيت و كميت ايجاد شد. از جهت كميت كه خب تعداد آن با قبل از انقلاب قابل مقايسه نبود، مخصوصاً در زمان جنگ يك گستردگي در اين زمينه ايجاد شد. از جهت كيفي هم با توجه به وقوع انقلاب در بسياري از پديده‌هايي كه انقلاب با آن درگير بود، تحول ايجاد شد. البته افرادي اين قضايا را بر نمي‌تابيدند، زير بار اين حرف‌ها نمي‌رفتند و سبكشان سبك قبل از انقلاب بود. الآن هم كم و بيش هستند كه همان سبك و سياق را دارند و همان مطالب را در شعرهاي خود دارند، اما تعداد آنها بسيار كم است."

حاج قربان خاطرنشان كرد: "تحول بعدي پس از جنگ بود. يعني زماني كه حال و هواي جنگ و جبهه و شب عمليات از بين رفت، ذوق و استعداد و شور امام حسين (ع) در آنها باقي ماند. عده جديدي جذب شدند كه جوان بودند و سبك‌هاي جديدي را ايجاد كردند. الآن هم كم و بيش در همان تحول بعد از جبهه و جنگ است و برخي اين را مي‌پسندند و بعضي‌ ديگر نمي‌پسندند. در واقع، هر نوع نوآوري يك عده مخالف داشته و دارد." اين استاد حوزه علميه آيت‌الله حق‌شناس بيان داشت: "يكي از دوستان مي‌گفت، وقتي مرحوم حاج اكبر ناظم، سبك‌هاي خود را آورد كه الان به عنوان سبك‌هاي سنتي مي‌شناسيم، در آن زمان به عنوان سبك‌هاي جديد مطرح شده بود. الآن هم كساني هستند كه به دنبال نوآوري‌ها هستند." اين مداح اهل بيت (ع) ادامه داد: "آن چيزي كه به نظر من خط قرمز است، مربوط به حوزه شرع مقدس اسلام است. اگر حركتي مخالف شرع مقدس باشد، بايد در جاي خودش مورد بحث و بررسي قرار گيرد. شرع، بسياري از مسايل را به عرف ارجاع مي‌دهد كه فقها بايد در اين باره نظر بدهند."

وي افزود: "اين مسأله به خط قرمز‌هايي كه شريعت مقدس براي ما تعيين كرده است، باز مي‌گردد. چون مداحي و عزاداري مطرح است، بايد به عنوان عبادت درباره آن بحث كنيم. در عين حال اگر بخواهيم به عنوان عبادت به قضيه نگاه كنيم باز هم بايد به شارع مقدس نظر بيندازيم كه مي‌خواهيم در قالب اين عبادت به او نزديك شويم و تقرب الهي به دست بياوريم."

اين كارشناس علوم ديني اضافه كرد: "بايد ببينيم شارع مقدس چه مي‌خواهد، چه چيزي در نظر گرفته و چه حدود و ثغوري را براي ما ترسيم كرده كه در آن حد و مرز كه شارع مقدس بيان كرده حركت كنيم و بتوانيم به تقرب الي‌الله برسيم."

رحيم ابراهيمي، يکي از مداحان جوان اهل بيت عصمت و طهارت در مورد مداحان و عزاداري سنتي اينچنين مي گويد: "بايد بگويم که اشک گرفتن از مستعمين هدف نيست، گرچه اين اشک‌ها طبق روايات مشهوري که از معصومين وارد شده، گنجينه‌هاي پربهايي است براي جلاي دل‌ها، اما هدف مداح مخلص رضاي خدا و شناساندن و بيان حقايق اهل بيت است."

وي اخلاص در مداحي را اينگونه تعريف مي کند: "مداح در خواندن خود نيتي به جز رضايت خدا و خشنودي اهل بيت نداشته باشد و اين باعث مصون ماندن ذاکر اهل بيت از آفات مداحي است."

چقدر با سبک‌هاي سنتي موافق هستيد؟

"با سبک‌هاي اصيل اسلامي و سنتي که برگرفته از مايه‌هاي اسلامي و عرفاني شيعه مي‌باشد موافقم. يقيناً اصالت سبک خيلي مهم است. بعضي از سبک‌هاي سنتي واقعاً ماندگار و اثرگذار است، زيرا از نهادهاي مؤمنين پاک‌سرشتي مي‌باشدکه در کنج حسينية دل‌هاي خود مي‌نشسته و با ياد و ذکر مصائب اهل بيت، اشکي ريخته و سوز دل خود را در قالب اشعار و يا سبک‌هاي مختلف بيان مي‌داشتند؛ اما متأسفانه برخي از سبک‌هاي جديد که اخيراً در بعضي از مجالس مورد استفاده واقع مي‌شود، سنخيتي با اسلام و فرهنگ اهل بيتي ندارد. البته اين حرف بنده طبق فرمايش بزرگان و علماء دين مي‌باشد. مي‌خواستم به بهانة درددل گلايه‌اي کنم از دوستاني که به خيال نوآوري از سبک‌هاي سبک، سخيف و بي‌پشتوانه و اشعار خام و بي‌محتوا در مجالس اهل بيت استفاده مي‌نمايند."

/انتهاي پيام/