گزارش مشروح از نشست سران سه کشور روند صلح سوریه

شش نکته کلیدی ایران در مسیر پایان بحران سوریه/ پیشنهادات پوتین برای حل و فصل مشکلات سوریه/ موضع ترکیه درمورد ادلب

رئیس جمهور گفت: جمهوری اسلامی ایران بنا به درخواست دولت قانونی سوریه برای مبارزه با تروریسم در این کشور حضور پیدا کرده و تداوم این حضور هم بر همین مبنا خواهد بود.

کد خبر: ۷۰۸۶۳۳

جمعه - ۱۶ شهريور ۱۳۹۷ / September 07, 2018

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، سومین نشست سران روند آستانه یا صلح سوریه به ریاست حسن روحانی آغاز شد. حجت‌الاسلام حسن روحانی در ابتدا به ارائه سخن پرداخت که متن آن به شرح زیر است:
بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای پوتین، رییس جمهور محترم روسیه؛ جناب آقای اردوغان، رییس جمهور محترم ترکیه؛ میهمانان گرامی؛ حضور شما را در جمهوری اسلامی ایران خوشآمد می‌گویم.

اجلاس امروز در ادامه  تلاش های موفق سه کشور در چارچوب "روند آستانه" برای رویارویی موثر با تروریسم و پایان بحران سوریه بر اساس خواسته اکثریت مردم سوریه برگزار می شود. این اجلاس همچنین فرصتی برای بررسی اقدامات مشترک ما در مرحله فعلی و آینده است.

با توجه به پیچیدگی های بحران سوریه، بسیار مهم بود که سه کشور ایران، روسیه و ترکیه برای فرونشاندن شعله های جنگ در سوریه به چارچوبی مشترک بر اساس اصول بنیادین حفظ تمامیت ارضی ویکپارچگی سوریه و احترام به حاکمیت ملی و حق ملت سوریه برای تعیین سرنوشت آینده کشورشان دست یابند.

ما از ابتدا بر ناکارآمدی راه حل نظامی برای پایان بخشیدن به بحران سوریه تأکید کرده ایم و اکنون خوشنودیم که پس از گذشت هفت سال از بحران سوریه و بر مبنای تجربیات حاصله از آن، حل و فصل بحران سوریه و سایر بحران های مشابه در منطقه از طریق مسالمت آمیز به یک باور عمومی از سوی غالب بازیگران موثر تبدیل شده است. تلاش ما در طول سال های گذشته و به ویژه پس از متمرکز شدن فعالیت ها در چارچوب روند آستانه، همواره بر مبنای تسهیل روند گفتگوی "سوری-سوری" و تشویق دولت و معارضه برای پیوستن به این روند بوده است.

در اینجا لازم می دانم با ادای احترام به روح بلند تمامی شهدایی که مسیر مبارزه با تروریسم را با فداکردن جان خود گشودند و احترام به تلاش هایی که در سطح منطقه و جهان، از جمله از سوی سازمان ملل متحد، در طول سالهای گذشته برای خاموش کردن بحران سوریه به عمل آمده است به نمایندگی از شرکای روند آستانه با افتخار اعلام کنم که تلاش های مشترک ما باعث شد تا آتش جنگ و خونریزی در سوریه به پایان خود نزدیک شود؛ ادامه فعالیت های تروریستی در سوریه متوقف و خطرات دراز مدت آن برای منطقه و جهان مهار شود؛ و زمینه برای گفتگوی ملی سازنده بین مردم سوریه فراهم گردد.

روسای محترم جمهور،

جمهوری اسلامی ایران بنا به درخواست دولت قانونی سوریه و برای مبارزه با تروریسم در این کشور حضور یافت و تداوم این حضور بر همین مبنا خواهد بود. در عین حال، این حضور نه در گذشته و نه در آینده در جهت تحمیل رای و نظر خود نبوده و نخواهد بود و از اراده ملت سوریه به عنوان ملت دوست حمایت خواهد کرد.

مبارزه با تروریسم یک خواسته مشترک بین المللی است؛ اما هنگامی که اجرای این خواسته در چارچوب مرزهای شناخته شده دولت و ملت دیگری قرار می گیرد، انجام آن جز با درخواست صریح و موافقت شفاف آن کشور، امکان پذیر نخواهد بود. ما نگرانی های برخی کشورهای منطقه از خطر تروریسم و جدایی طلبی را درک می کنیم؛ اما موثرترین و پایدارترین راه برای رفع این نگرانی ها را همکاری با دولت قانونی  سوریه می دانیم و معتقدیم راه حل های دیگر از جمله از طریق مداخله مستقیم و بدون هماهنگی با دولت سوریه به تعمیق بحران منجر خواهد شد.

از سوی دیگر، مبارزه با تروریسم مستلزم رویکردی جامع با در نظر گرفتن کلیه ابعاد این پدیده زشت است. با همین نگاه، مبارزه با تروریسم در ادلب بخشی اجتناب ناپذیر از ماموریت اعاده صلح و ثبات به سوریه است؛ اما نباید این مبارزه به غیرنظامیان  آسیب رسانده و منجر به اعمال سیاست سرزمین سوخته شود. ما برای صلح می جنگیم و جنگ برای جنگ از نظر ما راه غلطی است که گروه ها و رژیم های تروریستی در پیش گرفته اند. هدف نهایی چه در سوریه و چه در کل منطقه صلح است اما برای دستیابی به صلحی پایدار چاره ای جز مبارزه با تروریسم نداریم.

هیچ طرحی برای مبارزه با تروریسم نمی تواند بدون توجه به ریشه های پیدایش آن، طرح کاملی باشد. بانیان و مسببان اشغال، تروریسم، تجاوز، مداخله خارجی و تبعیض همچون ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی و برخی دیگر از حامیان تروریسم، نمی توانند با اتهام پراکنی و غوغا سالاری جایگاه خود را از متهم به مدعی تغییر دهند. رژیم صهیونیستی به عنوان رژیمی اشغال گر و مبتنی بر تبعیض قومی و دینی  که موجودیتش با اشغال، تجاوز و بی ثباتی شکل گرفته است نمی تواند مدعی مبارزه با تروریسم باشد و خروج فوری این رژیم اشغالگر از سرزمین های اشغالی سوریه، خواسته مشترک همه آحاد مردم سوریه و منطبق بر مصوبات بین المللی است.

روشن است که از دولت آمریکا با حضور غیر قانونی در سوریه و اقدامات تجاوزگرانه، اشغال و حمایت از رژیم آپارتاید صهیونیستی، نباید انتظار داشت که در این زمینه نقش مثبت و سازنده ای ایفا کند. دخالت های غیر قانونی آمریکا در سوریه با هیچ یک از قواعد بین المللی سازگار  نیست و بر مشکلات موجود در آن کشور می افزاید و روند دستیابی به صلح پایدار در سوریه را با چالش جدی مواجه می کند.

همکاران گرامی،

ادامه حضور صدها هزار آواره سوری در کشورهای همجوار، آثار و تبعات منفی بر آنها خواهد داشت؛ لذا باید زمینه را برای بازگشت فوری آوارگان فراهم کنیم. همچنین جامعه بین المللی باید برای بازسازی سوریه به دولت سوریه کمک کند. بازگشت آوارگان و بازسازی سوریه بی تردید به روند آتش بس و گفتگوی ملی و تسریع در فرایند آشتی و مصالحه کمک خواهد کرد.

در هر گونه راه حلی برای آینده سوریه نقش اول و آخر از آن ملت سوریه است و تلاش سازمان ملل متحد و نمایندگان سه کشور ضامن روند صلح در تعامل مستمر با سوری ها صرفا برای کمک به مردم سوریه و فراهم کردن مقدمات تشکیل کمیته قانون اساسی، ادامه مبارزه با تروریسم، کمک های بشر دوستانه، بازگشت آوارگان، بازسازی سوریه و همچنین خروج نیروهای نظامی خارجی، از سوریه است.

در ترسیم آینده سوریه، تنوع موجود قومی و مذهبی جامعه سوریه باید بدور از فشار، تهدید، و یا مداخله بیگانگان مورد ملاحظه و احترام قرار گیرد. تجربه تلخ مداخله خارجی در لیبی و فروپاشی دولت و واحد سیاسی لیبی و تجربه ارسال سلاح و تروریسم برای نابودی کشور سوریه کافی است تا ملت سوریه و ملت های منطقه و جهان با هر گونه مداخله و فشار خارجی مقابله کنند. ما به عنوان یک دموکراسی در منطقه معتقدیم راه مردمسالاری از لوله تفنگ نمی گذرد. آزادی یک خواست اجتماعی و مردمی و ملی است و هرگونه نظامی گری دور باطلی از خشونت را ایجاد می کند، چه در صورت تروریسم و چه در شکل دخالت خارجی.

میهمانان گرامی،

جهان و بویژه منطقه ما هزینه بسیار فراوان انسانی و مادی به خاطر دخالت خارجی و سیاست های یک جانبه گرایانه و ماجراجویانه برخی دولت ها پرداخته است و تجربه شکست مداخله نظامی خارجی در سوریه در گذشته، ترسیم کننده وضعیت آینده بحران یمن و سایر بحران های مشابه در منطقه و جهان خواهد بود. در عین حال، نابودی ترویسم و چیرگی نظامی به تنهایی نمی تواند، ضامن استمرار ثبات و صلح در آینده سوریه و دیگر کشورهای درگیر بحران در منطقه و جهان باشد؛ بلکه گفتگوی مردم هر کشور با پذیرش مفهوم مشارکت ملی و به رسمیت شناختن تنوع گرایش های سیاسی و اجتماعی مختلف می تواند نقطه قابل اتکا برای آینده باشد.

ما راه طولانی و دشواری را طی کرده ایم. اینک با مد نظر قرار دادن تجارب تلخ و شیرین گذشته، معتقدیم همچنان مسیری نه چندان کوتاه در پایان دادن نهایی به این بحران در پیش داریم. تسهیل کار کمیته های قانون اساسی و تبادل بازداشت شدگان، بازگشت آوارگان و طراحی چارچوبی برای مرهم نهادن بر زخم های آسیب دیدگان سال های سیاه بحران و سرانجام بازسازی سوریه از جمله اقدامات محوری پیش رو می باشد.

همکاری ما در بحران سوریه می تواند الگویی برای همکاری جهت حل و فصل سایر بحران های منطقه باشد. منطقه ما می تواند عاری از تهدید، اشغال، نظامی گری، تبعیض نژادی و مذهبی شود. همکاری سه کشور می تواند نقطه اتکای مطمئنی برای اعاده صلح در سوریه و همکاری های بلند مدت در سطح منطقه و جهان باشد.

در پایان، یک بار دیگر بر نکات ذیل تاکید می کنم:

در هر مذاکره سیاسی برای پایان بحران سوریه، باید تمامیت ارضی و استقلال سوریه محترم شمرده شود.
ضروری است تا ریشه کن شدن تمامی گروه های تروریستی در سوریه بویژه در ادلب، مبارزه با تروریسم ادامه یابد.
در شرایط کنونی، کمک به بازگشت آوارگان و بازسازی سوریه باید در دستور کار جامعه بین المللی قرار گیرد. ج.ا.ایران آماده است نقش سازنده خود را در این زمینه ایفا کند.
حضور و مداخله غیر قانونی آمریکا در سوریه که منجر به تداوم ناامنی در آن کشور شده است باید فورا پایان یابد.
جامعه بین المللی موظف است با اقدامات رژیم صهیونیستی به ویژه تداوم اشغالگری آن رژیم علیه سرزمین و موجودیت ملت و دولت سوریه که دامنه آن هر روز گسترش می یابد مقابله کند.
ضمن ارج نهادن بر تلاش های ارزشمند سه کشور در حل و فصل بحران سوریه، ضروری است همکاری و هماهنگی سه کشور تا استقرار کامل صلح و ثبات در سوریه ادامه یابد.

پوتین: تروریست‌ها تلاش دارند آتش‌بس در سوریه را بر هم بزنند

همچنین ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه گفت: ما پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه عادی سازی پایدار در سوریه داشته ایم؛ بیش از ۹۰ درصد از سرزمین سوریه آزاد شده است.

وی افزود: گروه‌های تروریستی باقی مانده در منطقه ادلب جمع شده اند؛ این ترویست‌ها تلاش دارند تا وضعیت آتش بس را بر هم بزنند و بیش از آن، اقدامات تحریک آمیزی برای استفاده از سلاح‌های شیمیایی انجام دهند.

پوتین اضافه کرد: در راه حل سیاسی سوریه پیشرفت‌های خوبی داشتیم. شرایط مهمی برای اینکه سوری‌ها بتوانند به طور مستقل سرنوشت خود را تعیین کنند، ایجاد شده است. در همین راستا اقدامات بعدی ما برای اجرایی کردن تصمیمات کنگره ملی سوریه مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

وی تصریح کرد: برای تشکیل و راه اندازی نظارت سازمان ملل برای نیل به عادی سازی ثابت در اوضاع اقتصادی و اجتماعی، باید کمک کرد.

پوتین گفت: در همین زمینه روسیه پیشنهاد کرده تا برنامه‌ای بین المللی برای بازگشت آوارگان به سوریه اجرا شود. از طرف دوستان ایرانی و ترکی این پیشنهاد مورد استقبال قرار گرفته است.

وی افزود: علاوه بر مرکز آوارگان در دمشق، در موسکو مرکزی برای هماهنگی مستقر شده است. در جریان یک ماه و نیم اخیر بیش از ۱۵هزار نفر به سوریه بازگشته اند.

پوتین گفت: فضا به طور کلی به نظر می‌رسد که باید اقدامات مشترکی برای بازسازی سوریه انجام شود؛ از این طریق مساعدت شود تا سوری‌ها به طور جمعی بتوانند به کشور خود بازگردند.

رئیس جمهور روسیه اظهار داشت: با تلاس‌های ایران، روسیه و ترکیه، پیشرفت‌های جدی حاصل شده و امیدوارم که ملاقات امروزمان موثر باشد و به راه حل نهایی بحران سوریه کمک کند.

اردوغان: حملات به ادلب روند سیاسی را با شکست مواجه می کند

در ادامه رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در نشست مشترک مطبوعاتی روسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه با تقدیر از مهمان نوازی جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: شاعر ایرانی سعدی می گوید "تو کز محنت دیگران بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی". دلیل حضور ما نیز کمک به مردم سوریه است و این اجلاس در جهت ثبات در سوریه است، چراکه اختلافاتی که هشت سال است ادامه دارد به صورت یکجانبه قابل حل نیست.

اردوغان تاکید کرد: حملات به ادلب روند سیاسی را با شکست مواجه می کند. ما در ادلب ١٢ نقطه نظارتی داریم و محافظت از غیرنظامی ها، جدایی گروه های تروریستی و حفظ منطقه ادلب حائز اهمیت است.

وی با بیان اینکه اگر گام غلطی برداشته شود آب به آسیاب تروریست ها می ریزد، تصریح کرد: موضوع ادلب نباید باعث خسارت و ضرر شود و باید با روح امدادگران آستانه سازگار باشد.

اختلاف پوتین و اردوغان بر سر ادلب

جب طیب اردوغان در نشست سه‌جانبه روسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه با موضع سوریه خواستار برقراری آتش بس در ادلب سوریه برای حفاظت از مردم عادی شد که این پیشنهاد با مخالفت پوتین رئیس‌جمهور روسیه مواجه شد.

پوتین به اردوغان گفت در نشست تهران گروه‌های تروریستی نماینده ندارند و بنابراین نمی‌توان از طرف آنها برای آتش‌بس توافق کرد.  ما نمی‌توانیم به حملات پهبادهای تروریست‌ها جواب ندهیم.

اردوغان گفت منظورش این است که از آنها دعوت شود تا سلاح‌ها را به زمین بگذارند.

این خبر حاکی است حسن روحانی در ادامه گفت: ما از تروریست‌ها باید بخواهیم اسلحه خود را زمین بگذارند و اولویت در ادلب سوریه باید جداسازی میان شهروندان غیرنظامی و گروه های تروریستی باشد.

بیانیه مشترک روسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه

بیانیه مشترک روسای جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه و جمهوری ترکیه در سومین نشست سران روند آستانه یا صلح سوریه به ریاست حسن روحانی قرائت شد که متن آن به شرح زیر است:

رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران حسن روحانی، رئیس جمهور فدراسیون روسیه ولادیمیر پوتین و رئیس جمهور جمهوری ترکیه رجب طیب اردوغان به منظور برگزاری نشست سه‌جانبه‌‌ سران در تاریخ 7 سپتامبر 2018 در تهران گرد هم آمدند.

روسای جمهور:

۱. رضایت خود را از دستاوردهای فرمت آستانه از ژانویۀ 2017 به ویژه پیشرفت بدست‌آمده در کاهش خشونت در سرتاسر جمهوری عربی سوریه و کمک به صلح، امنیت و ثبات در آن کشور ابراز داشتند؛

۲. بر پایبندی مستحکم و مستمر خود به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و همچنین اهداف و اصول منشور ملل متحد تأکید ورزیده و تصریح نمودند که این اصول از سوی همگان باید محترم شمرده شود. روسای جمهور تصدیق نمودند که هیچ اقدامی، فارغ از عامل/عاملان آن، این اصول را نباید تضعیف نماید. آنها تمامی تلاش ها به منظور ایجاد واقعیات جدید در صحنه میدانی به بهانه مبارزه با تروریسم را مردود شمرده و اراده خود برای ایستادگی در برابر مقاصد تجزیه طلبانه با هدف تضعیف حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه و همچنین امنیت ملی کشورهای همسایه را ابراز نمودند.

۳. وضعیت میدانی کنونی را مورد بحث قرار داده، به ارزیابی از تحولات جمهوری عربی سوریه پس از آخرین نشست خود در تاریخ 4 آوریل 2018 در آنکارا پرداخته و موافقت نمودند همکاری های سه جانبه را در تطابق با توافق های خود استمرار بخشند. در این ارتباط، آنها وضعیت منطقه کاهش تنش ادلب را دنبال کرده و تصمیم گرفتند تا همسو با اصول فوق الذکر و روح همکاری که در فرمت آستانه شکل گرفته است، به این موضوع بپردازند.

۴. بر عزم خود مبنی بر ادامۀ همکاری برای نابودی نهایی داعش، جبهةالنصره و تمامی دیگر افراد، گروه‌ها، تشکل‌ها و موجودیت‌های وابسته به القاعده یا داعش در سوریه که از سوی شورای امنیت سازمان ملل شناسایی شده‌اند، تصریح کردند. روسای جمهور تاکید نمودند در جنگ علیه تروریسم، جداسازی بین گروه های تروریستی مذکور و گروه های معارض مسلح که به رژیم آتش بس پیوسته اند یا خواهند پیوست، از جمله با توجه به جلوگیری از تلقات غیرنظامی، بسیار حائز اهمیت خواهد بود.

5. بر این باور خود تصریح نمودند که منازعه سوریه هیچ راه‌حل نظامی نمی‌تواند داشته باشد و تنها از راه طریق یک فرایند سیاسی مذاکراتی می‌توان به آن پایان داد. روسای جمهور بر اراده خود جهت ادامه همکاری فعالانه به منظور پیشبرد فرایند سیاسی همسو با تصمیمات کنگره گفتگوی ملی سوریه در سوچی و قطعنامه 2254 شورای امنیت سازمان ملل تاکید ورزیدند.

۶. بر اراده خود به منظور استمرار تلاش های مشترک با هدف پیشبرد فرایند با راهبری سوری و مدیریت سوری به منظور دستیابی به حل و فصل سیاسی تصریح کردند و بر تعهد خود در کمک به ایجاد و آغاز کار کمیته قانون اساسی تاکید نمودند. روسای جمهور نسبت به رایزنی های مفید بین مقامات ارشد خود و فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه ابراز رضایت کردند.

۷. بر ضرورت حمایت از تلاش‌ها برای کمک به تمامی سوری‌ها به منظور اعاده به زندگی عادی و صلح‌آمیز و نیز تسکین آلام آن ها تأکید کردند. در این ارتباط، روسای جمهور از جامعه بین‌المللی، به‌ ویژه سازمان ملل و نهادهای بشردوستانه آن خواستند تا کمک های خود به سوریه را از طریق ارائه کمک‌های انساندوستانه بیشتر، تسهیل مین‌زدایی انسان‌دوستانه، احیای امکانات زیربنایی اصلی از جمله تأسیسات اجتماعی و اقتصادی و حفظ میراث تاریخی افزایش دهند.

۸. بر اراده خود به منظور استمرار تلاش های مشترک با هدف حمایت از شهروندان و بهبود وضعیت انسانی از طریق تسهیل دسترسی های سریع، ایمن و بدون مانع به تمامی سوری های نیازمند تاکید نمودند.

۹. بر ضرورت ایجاد شرایط لازم به منظور بازگشت ایمن و داوطلبانه آوارگان و اشخاص بی خانمان شده داخلی به اقامتگاه های اصلی خود در سوریه تاکید کردند. بدین منظور، روسای جمهور بر ضرورت هماهنگی میان تمامی طرف های ذیربط از جمله دفتر کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد و دیگر آژانس های تخصصی بین المللی تاکید ورزیدند. روسای جمهور موافقت کردند تا ایده برگزاری یک کنفرانس بین المللی در خصوص مهاجران و اشخاص بی خانمان شده داخلی سوری را بررسی نمایند.

۱۰. از پیشرفت امور انجام شده در کارگروه آزادی بازداشت‌شدگان/ ربوده‌شدگان و تحویل اجساد و شناسایی مفقودان با مشارکت کارشناسان سازمان ملل و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ استقبال نمودند.

۱۱. بنا به دعوت جناب آقای ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور فدراسیون روسیه، تصمیم گرفتند نشست بعدی خود را در فدراسیون روسیه برگزار نمایند.

۱۲. روسای جمهور فدراسیون روسیه و جمهوری ترکیه تشکر صمیمانه خود را به جناب آقای حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران به منظور میزبانی نشست سه جانبه سران در تهران ابراز نمودند.