مدگرايي از ديدگاه اسلام

خودآرايي از ويژگي هاي مومن است

گرچه در مجموعه تعاليم اسلامى، به خودآرايي توصيه و تأکيد فراوان شده است، اما به جهت در امان ماندن از عوارض منفي افراط و تفريط در خودآرايي و مدگرايى، حدود و چارچوب خاصي نيز براي آن تعيين شده است.

کد خبر: ۷۵۷۱۳

يکشنبه - ۲۳ خرداد ۱۳۸۹ / June 13, 2010

رسالت اسلام به عنوان يک مکتب کامل الهى، پاسخگويي صحيح به تمام خواسته‌ هاي فطري و نيازهاي اصيل انساني است. بر اين اساس، در مجموعه تعاليم اسلامي – مانند آيات قرآن - به مسئله زينت و زيبايى، توجه خاصي شده است. از تأمل در اين بخش از معارف اسلامى، چند اصل کلي مربوط به موضوع خودآرايي و زينت به دست مي آيد که عبارتند از:

1. حس زيبايى، يکي از ويژگي هاي مخصوص انسان است که ريشه در فطرت او دارد و به اقتضاي اين امر، انسان از ديدن هرگونه زيبايى، لذت مي برد. بي ترديد، منشأ تمام هنرهاي انسانى، همين حس است که در هر دوره, موجب به وجود آمدن دستاوردهاي ارزشمند هنري مي شود. بنابراين، استعداد و درک زيبايى، از مواهب به وديعت نهاده شده در وجود انسان است که به برکت آن، او قادر است از طريق مطالعه و تأمل در ظرافت هاي زيباي نظام آفرينش، زمينه کمال روحي و معنوي خود را فراهم سازد.

2. خودآرايي و زينت، به عنوان بخشي از حس زيبايى، نه تنها آثار بسياري در روح و روان فرد دارد، بلکه موجب تعالي و رشد افراد جامعه نيز مي شود و در مقابل، پرهيز از خودآرايى، پريشاني و ژوليدگى، چون با خواست فطري انسان در تعارض است، به تدريج، اثراتي منفي در روان او بر جاي مي گذارد که افسردگي روحى، عدم تعادل روانى، بي توجهي به نعمت ها، سرکوبي علائق طبيعي و... از اين امور مي‌باشد.

از آن جا که اين امور، به سلامت زندگي فرد و نظام اجتماعى، زيان هاي جبران ناپذيري متوجه مي سازند، لذا در احکام اسلامى، به شيوه هاي مختلفى، با اين گونه رفتارها مقابله شده است؛ براي مثال، در سيره اولياي الهى، همواره با اين منطق غلط ناآگاهان که پرهيز از خودآرايى را دليل وارستگي از قيد نفس و بي اعتنايي به زخارف دنيوي به حساب مي آورند، به طور جدي برخورد شده است؛ زيرا اين کار علاوه بر اين که نفرت ديگران را فراهم مي آورد، با اصل عزت نفس و کرامت و منزلت انسانى، هم‌خواني ندارد. امام علي عليه‌السلام مي فرمايد: «خودآرايى، از ويژگي هاي خاص انسان هاي مؤمن است».1

3. در رهنمودهاي پيشوايان اسلام در مورد خودآرايى، به موارد زيادي تصريح و تأکيد شده است؛ لباس تميز و آراسته، شانه کردن موي سر و صورت، نظافت بدن، خوش‌بو کردن بدن و لباس ها، پرهيز از کارهايي که دون شأن انسان مؤمن است.

4. هرچند اسلام توصيه به خودآرايي دارد، اما هرگز اين امر را منحصر به زينت ظاهر نمي کند؛ بلکه آراستگي به فضايل معنوي و اخلاقى را - که زمينه ساز سعادت و کمال روحي او هستند - مهم تر از آراستگي ظاهر مي شمارد. به عبارت ديگر، اسلام با تعاليم حيات بخش خود، نخست به ايجاد اعتدال در اخلاق و فضيلت هاي روحي مي پردازد و پيروان خود را به درک زيبايي هاي ماوراي عالم ماده، رهنمون مي کند و آنان را از گرفتارشدن در سطحي نگري در اين مسئله، نجات مي بخشد و در عين حال، تلاش مي کند که افراد، فقط به زينت ظاهري جسم و محيط زندگي خود نپردازند. در اشاره به چنين واقعيتى، امام علي عليه‌السلام مي فرمايد: «زينت درونى، از زينت ظاهر، بسيار زيباتر است»2؛ چون هم از نظر تأثير و هم از نظر ماندگارى، در کمال حقيقي انسان، مؤثرتر است.

5. گرچه در مجموعه تعاليم اسلامى، به خودآرايي توصيه و تأکيد فراوان شده است، اما به جهت در امان ماندن از عوارض منفي افراط و تفريط در خودآرايي و مدگرايى، حدود و چارچوب خاصي نيز براي آن تعيين شده است؛ براي مثال، تأکيد شده که وسيله خودآرايي يا محيط آرايى، بايد حلال باشد؛ از راه مشروع تهيه شود؛ سبب اسراف در سرمايه ها و استعدادها نباشد؛ از هرگونه شائبه تجمل پرستي و خودنمايي به دور باشد؛ به گونه اي نباشد که زمينه تحريک هواهاي نفساني و اميال جنسي ديگران را فراهم کند؛ به صورت تقليد کورکورانه از ديگران انجام نگيرد و به طور کلى، از بررسي تعاليم اسلامى، چنين به دست مي آيد که اسلام، نه تنها خودآرايي را منع نمي کند، بلکه به شيوه معقول و منطقى، بر آن تأکيد مي‌ورزد و در عين حال، هميشه از افراط و تفريط در هر چيزي منع مي کند.

پي نوشت:

1. آمدى، شرح غرر و درر، ج 1، ص 307.

2. همان، ج 4، ص 117.

/انتهاي پيام/