سير تطور كلام شيعه منتشر شد

کتاب «سير تطور کلام شيعه، دفتر دوم: از عصر غيبت تا خواجه نصير طوسي» اثر محمدصفر جبرئيلي، عضو هيئت علمي گروه كلام پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه منتشر شد.

کد خبر: ۷۵۷۷۶

يکشنبه - ۲۳ خرداد ۱۳۸۹ / June 13, 2010

به گزارش گروه معارف «شبکه خبر دانشجو» به نقل از كانون انديشه جوان، کتاب سير تطور کلام شيعه عهده دار بحث تطور کلام شيعي از عصر غيبت تا خواجه نصيرالدين طوسي است که حدود چهار قرن (چهارم تا هفتم) را شامل مي شود و مباحث اصلي آن در دو بخش عرضه شده است.

بخش اول داراي سه فصل است: فصل اول تحت عنوان کلام اسلامي، مباحثي درباره کلام از جمله وجه تسميه، تعريف، موضوع، غايات، هدف ها و روش هاي آن را مطرح مي كند، فصل دوم با عنوان کلام شيعي است که مذاهب و فرق شيعه، نقش شيعه امامي در تفکر ديني، دوره هاي تاريخي حيات فکري و کلامي آن، رويکردهاي کلي و مدارس کلام شيعي را به بحث و بررسي گذاشته است و فصل سوم ويژگي هاي کلي دوران مورد بحث يعني از عصر غيبت تا خواجه نصير را بازگو مي کند.

بخش دوم، رويکردها و گرايش هاي کلان و کلي کلام شيعي را مورد نظر دارد که در سه فصل: نص گرايي، عقل گرايي تأويلي و خردگرايي فلسفي عرضه مي شود.

در فصل اول، تعريف نص گرايي، تفاوت نص گرايي شيعي با اهل حديث سني و اصول تفکر آنان بيان شده و در ادامه از شخصيت هاي نص گرا مانند علي بن عبدالله بن وصيف، کليني، صدوق و رضي الدين بن طاووس سخن گفته شده است.

در فصل دوم، ضمن تعريف عقل، تبيين جايگاه و گستره آن، نسبت آن با نقل، از تأويل و ديدگاه متکلمان مسلمان درباره آن، تعريف عقل گرايي، ويژگي ها و سير تاريخي، و دستاوردهاي آن بحث شده است و شخصيت هايي از جمله ابن قبه رازي، شيخ مفيد، سيد مرتضي، کراجکي، شيخ طوسي، قزويني رازي و سديدالدين حمصي مورد بحث و بررسي قرار گرفته و ضمن تبيين نقش و جايگاه آنان، ديدگاه ها و آراي کلامي خاص آن ها به ويژه در عرصه امامت مورد توجه قرار گرفته است.

در فصل سوم، ابتدا بر اين نکته تأکيد شده است که حيات تعقلي غير از حيات فلسفي و مقدم بر آن است. فلسفه و کلام بر همديگر تأثيرگذار و از هم تأثيرپذير بوده اند و در ادامه با هم تداخل پيدا کرده اند. تعريف و چيستي خردگرايي فلسفي، ويژگي هاي آن و نتايج و آثار آن نيز بيان شده است؛ سپس از ملاک و معيار کلام فلسفي و تعريف و چيستي آن بحث شده است.

در ادامه ضمن بحث از نوبختي ها- ابوسهل، ابومحمد و ابواسحاق- قرائن خردگرايي فلسفي آنان و آراي کلامي شان مطرح و در ادامه از آن سه به تفصيل بحث شده است. از خواجه نصير طوسي که سرآمد پيروان اين رويکرد است، روش، اصول تفکر و ديدگاه ها و افکار کلامي او به ويژه در عرصه امامت، بحث و در پايان از دستاوردهاي کلام فلسفي در پنج مورد سخن گفته شده است.

در مقدمه اين كتاب مي خوانيم: «علم کلام بسان علوم ديگر در طول تاريخ خود تطوراتي را پشت سر گذاشته و مسائل جديدي را پرورده است. ماهيت و رسالت علم کلام ايجاب مي کند که متحول و پويا باشد تا بتواند پاسخ گوي پرسش ها، شبهه ها و اشکال هاي جديد درباره عقايد ديني بوده و رسالت خود را عملي کند. البته تطور و تحول در علم کلام به منزله تحول در ماهيت آن نيست بلکه مراد اين است که متکلم، مسائل کلامي جديد را به خوبي شناخته با بهره گيري از روش هاي مناسب آن ها را بررسي کند. بنابراين هرگونه تطور و تحولي را بايد در مسائل علم کلام- نه موضوع يا غايت و حتي روش هاي کلي آن- جست.

قابل ذکر آن که تحقيقي مستقل و نظام مند که سير تطور مباحث و مسائل کلام اسلامي- شيعي را بررسي کرده باشد و با روشي کتابخانه اي و ترکيبي از نگاه تاريخي- کلامي، مسائل را کاويده و به تحليل آن ها پرداخته باشد نمي توان سراغ گرفت.»

لازم به ذکر است کتاب سير تطور کلام شيعه در پژوهشكده حكمت و دين پژوهي به نگارش در آمده است، و پيش از اين در دهمين دوره کتاب سال حوزه، به عنوان اثر برتر برگزيده شده بود.

«سير تطور کلام شيعه، دفتر دوم: از عصر غيبت تا خواجه نصير طوسي» در 410 صفحه و با قيمت 5500 تومان به دوستداران كتاب عرضه شده است./انتهاي پيام/