از مقدار مهریه تا زمان نامزدی در ازدواج حضرت علی(ع) و فاطمه(س)

روایت پیامبر از تعیین پانصد درهم مهریه فاطمه(س) و روایت امام علی (ع) از پایان دوره نامزدی اش، گوشه هایی شیرین از واقعه تاریخی ازدواج آنهاست.

کد خبر: ۷۸۲۱۳۷

شنبه - ۱۲ مرداد ۱۳۹۸ / August 03, 2019

گرروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو: امروز یکم ذی الحجه، روزی در تاریخ اسلام است که دو انسان کامل الهی با یکدیگر ازدواج کرده اند. یکی از مهمترین رخداد‌های این واقعه را باید این جمله پیامبر (ص) در هنگام خواستگاری علی (ع) دانست که وقتی علی، دختر گرامی پیامبر را خواستگاری کرد، رسول خدا فرمودند: «جواب نهایی را من نمی‌دهم. نظر قطعی را باید دخترم «فاطمه» بدهد.»
اول ذی الحجه سالگرد ازدواج حضرت زهرا (س) و حضرت علی (ع) است که در روایات متعددی از آن یاد شده است.

این رخداد مهم در تاریخ اسلام به روایات مختلفی اول از سوی مهاجر و انصار و سپس بعد از آن از سوی اهل بیت، بیان شده است. در روایات اهل بیت آمده است. آنچه در متن زیر آمده است برگرفته از منابع حدیثی و روایی ست که در تمامی کتب زندگینامه حضرت فاطمه (س) نقل شده است. جایگاه زن و خانواده در نگاه برترین زن مسلمان

مراسم خواستگاری
هنگامی که حضرت علی (درود خدا بر او) برای خواستگاری فاطمه (درود خدا براو) رفت، پیامبر (ص) در خانه ام سلمه بود. امام علی (ع) وقتی در خانه را زد پیش از آن که خودشان را از پشت پرده معرفی کنند، پیامبر اکرم (ص) اذن ورود را به خانه دادند و گفتند: «در را باز کنید. کسی پشت در است که محبوب خدا و رسول محسوب می‌شود.» علی (ع) وارد منزل شد و سلام کرد و از روی شرم چشمانشان را بر زمین دوختند و شرم از پیامبر (ص)، مانع گفتن خواسته‌اشان شد.

پیامبر (ص) که خود از حالات رفتاری و روحی امام علی (ع) با خبر بود، فرمود: «می‌بینم برای بیان مساله‌ای اینجا آمده‌ای. خواسته‌ات را بر زبان آور و آنچه در دل داری بازگو که خواسته‌ات پیش من پذیرفته است.»

حضرت علی (ع) خواسته خود را این گونه بیان کرد: «پدر و مادرم فدای شما، وقتی خردسال بودم مرا از عمویتان ابوطالب و فاطمه بنت اسد گرفتید. با غذای خود و به اخلاق و منش خود بزرگم کردید. نیکی و دل سوزی شما درباره من از پدر و مادرم بیشتر و بهتر بود. تربیت و هدایتم به دست شما بوده است.‌ای رسول خدا! به خدا سوگند ذخیره دنیا و آخرتم هستید.‌ای رسول خدا! اکنون که بزرگ شده‌ام، دوست دارم خانه و همسری داشته باشم تا در سایه انس با او، آرامش یابم. آمده‌ام تا دخترتان فاطمه را از شما خواستگاری کنم. آیا مرا می‌پذیرید؟»

ام سلمه می‌گوید: پیامبر، بسیار خوشحال شد و خطاب به علی (ع) گفت، جواب قطعی را باید دخترم فاطمه (ع) بدهد. پیامبر (ص) ماجرای خواستگاری امام علی (ع) را برای دخترش بازگو کرد، خانه ناگهان غرق در سکوت شد و حضرت فاطمه (س) از سر حیا، ساکت ماند و حرفی نزد. ناگهان پیامبر (ص) بلند شد و فرمود: «اللّه اکبر! فاطمه راضی است. سکوت او نشانه رضایت اوست.»

تعیین مهریه فاطمه
پیامبر خطاب به علی، پرسید: آیا برای این ازدواج اندوخته‌ای داری؟ علی (ع) پاسخ داد: شما از وضعیت من به خوبی آگاهید. امروز تمام دارایی من شمشیر، زره و شتر آبکشم است. پیامبر فرمود: شمشیرت را برای جهاد در راه خدا نیاز داری؛ شتر هم برای انجام کار‌های روزمره و امرار معاش می‌خواهی؛ ولی این زره (پیراهن جنگی) را بفروش و پولش را برایم بیاور. علی (ع) زره را به پانصد درهم فروخت و پول را به عنوان مهریه همسرش نزد پیامبر (ص) آورد تا برای ازدواجشان هزینه کند. بدین ترتیب مهریه برترین بانوی دنیا تعیین شد و پیام مهرآفرین آن برای همه دختران مسلمان باقی ماند. این مبلغ به عنوان سنت قرار گرفت و هر یک از اهل بیت (ع) میزان مهریه همسران خود را به همین مقدار مشخص می‌کردند.

مراسم خطبه عقد
برای اجرای خطبه عقد، علی (ع) به دستور پیامبر به مسجد رفت. همچنین پیامبر (ص) به بلال دستور داد که مهاجر و انصار را در مسجد گرد آورد. پس از مدت کوتاهی همگی در مسجد جمع شدند. پیامبر (ص) بر منبر رفت و در حضور شاهدان، خطبه عقد برترین بانوی اسلام را در مسجد مدینه جاری فرمود. سپس برای عروس و داماد دست به دعا برداشت و فرمود: «خداوند برای شما مبارک گرداند و اجتماعتان را پاینده بدارد.»

دوره نامزدی
امام علی (ع) در خاطره‌ای زیبا، پایان دوره نامزدی اش را چنین بیان می‌کند: یک ماه از اجرای خطبه عقدمان گذشت. در این یک ماه با رسول خدا (ص) نماز می‌خواندم و به خانه ام برمی گشتم و در این یک ماه درباره ازدواج سخنی به ایشان نگفتم.

پس از یک ماه، همسر پیامبر (ص) به من گفت: «نمی‌خواهی درباره آوردن فاطمه به خانه خودت با پیامبر (ص) صحبت کنم؟ گفتم صحبت کنید. عده‌ای از اهالی خانه به محضر حضرت رفتند و عرض کردند: علی (ع) دوست دارد همسرش را به خانه ببرد، چشم فاطمه را به دیدار شوهرش روشن کن!

پیامبر پرسید: «چرا خود علی (ع) همسرش را از من نمی‌خواهد؟ ما توقع داشتیم که خودش اقدام کند.» من عرض کردم:‌ای رسول خدا! حیا و شرم مرا از سخن گفتن در این باره باز می‌دارد. پیامبر اسلام (ص) با شنیدن این سخنان، با برگزاری مراسم ازدواج موافقت کرده، به همسران خود دستور تهیه مقدمات آن را داد.

آغاز زندگی فاطمه و علی (درود خدا بر ایشان)
در روایتی از امام رضا (ع) آمده است: پیامبر هنگامی که فاطمه (س) را به خانه علی می‌فرستاد، فرمود: پس مژده بده‌ای علیّ! که من نیز، همچون خدای رحمان، دخترم فاطمه را به ازدواج تو درآوردم و آنچه را که خداوند برای او پسندید، من نیز پسندیدم. حال دست همسر خود را بگیر که تو از من نسبت به او سزاوارتری.

سپس پیامبر (ص) فرمود: جبرئیل به من خبر داد که بهشت و اهل آن، مشتاق شما دو نفرند و اگر خداوند تبارک و تعالی نمی‌خواست از نسل شما، حجّتی بر خلق برگزیند، خواسته‌ی بهشت و اهل بهشت را در مورد شما دو نفر اجابت می‌فرمود، پس تو چه خوب برادر و چه خوب داماد و چه خوب همدمی هستی و رضایت خدا برای تو کافی است و از رضایت هر کس دیگر بهتر است.

علی (ع) نیز گفت: «رَبِّ أَوْزِعْنِی‌أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ اَلَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیَ»؛ (پروردگارا! مرا بر آن دار که شکر نعمتی که به من دادی، به جای آرم)
حضرت رسول (ص) نیز آمین گفتند.