روند فروپاشي رژيم شاه(9)

رسانه هاي انقلاب، رژيم شاه را عاجز كردند

تمام رسانه هاي دولتي در اختيار رژيم بود و روزنامه ها سانسور شديد ساواک را تحمل مي کردند، اما انقلابيون خودشان به طور خودجوش با ابداعات خاصي روشي را اتخاذ كرده بودند كه از عجايب روزگار بود و در چارچوب برنامه اي دقيق و پيچيده آنچنان با سرعت انجام مي شد كه رژيم شاه براي مقابله با آن ابراز عجز مي كرد.

کد خبر: ۷۸۸۰۹

پنجشنبه - ۱۷ تير ۱۳۸۹ / July 08, 2010

گروه انديشه ـ موضوع اطلاع رساني گسترده و دقيق انقلابيون به گونه اي بود كه سهم زيادي را در فروپاشي رژيم پهلوي داشت. دستگاه هاي امنيتي رژيم به هيچ نحوي از انحا موفق نمي شدند كه سرنخي به دست آورند و در اظهاراتشان به عجز خود اعتراف كرده اند. با وجود اينكه انقلابيون از هيچ امكانات دولتي و رسانه ايِ ملي برخوردار نبودند عموماً احزاب سياسي آن دوران از قبيل جبهه ي ملي، حزب توده، نهضت آزادي و ديگر گروهك ها در اين مقطع در اين رابطه از جايگاهي برخوردار نبودند و مطبوعات نيز در زير تيغ جلادان ساواك سانسور مي شدند يا اخبار دروغ منتشر مي كرد كه مردم را بيشتر عصباني مي كرد. در كل سه روزنامه وجود داشت: كيهان، اطلاعات و در اواخر آيندگان كه متعلق به حزب رستاخيز شاه بود. دستگاه راديو و تلويزيون هم در زير چنگال خانوادگي فرح ديبا زن شاه بود كه داراي دو شبكه بود و آن هم در سيطره ي حكومت نظام قرار داشت و براي انقلابيون هيچ سهمي قائل نبودند و قابل دسترسي هم نبود.

اما انقلابيون خودشان به طور خودجوش با ابداعات خاصي روشي را اتخاذ كرده بودند كه از عجايب روزگار بود و در چارچوب برنامه اي دقيق و پيچيده آنچنان با سرعت انجام مي شد كه رژيم شاه براي مقابله با آن ابراز عجز مي كرد.

مردم كاملاً به روز بودند و از اخبار و حوادث و رويدادها مطلع بودند و هيچ گونه تبليغات سوئي در آن ها مؤثر نبود سطح آگاهي و اطلاع رساني آنچنان بالا بود كه تحت تأثير هيچ شايعه و نيرنگي قرار نمي گرفتند؛ حتي جريان اطلاع رساني احزاب و گروه هاي سياسي را به درستي مي شناختند و همواره از كانال اطلاع رساني مطمئن بهره گيري مي كردند كه هنوز فعالان وقت در اين باره سخن نگفته اند كه به چه نحوي اخبار را در كوتاه ترين زمان ممكن به جامعه عرضه مي كردند اما امكاناتي كه به طور كلي مورد استفاده بود عبارت بودند از:

1ـ اعلاميه ها و بيانيه هاي امام راحل كه از خارج كشور وارد مي شد و بسيار محدود و مخفي بود و به دست افراد مي رسيد و دست به دست مي گشت. علاوه بر آن جمعي از روحانيون اعلاميه هايي را تنظيم مي كردند و ضمن اعلام مواضع خود در پايان تعدادي از روحانيون آن را امضا مي كردند و همانند آن هم اساتيد دانشگاه ها يا دانشجويان تنظيم و صادر مي كردند و با عناوين مختلف تكثير و توزيع مي شد يا بعضاً در لاي دستگيره هاي در منازل قرار داده مي شد، كه صبح زود در دست مردم قرار مي گرفت و در مسير راه يا محل كار تبادل اطلاعات مي كردند.

2ـ نوارهاي كاست كه شامل سخنراني ها و يا مصاحبه هاي امام بود كه به دست هر انقلابي مي رسيد شبانه در منزل به هر تعدادي كه مي توانست تكثير مي نمود و به دوستان خود كه در جريان موضوع بودند مي دادند و از مواضع و ديدگاه هاي امام مطلع مي شدند علاوه بر آن هر كسي كه مخالف رژيم بود هر جايي كه صحبت مي كرد سريعاً منعكس مي شد.

3ـ سخنراني در منابر مساجد و محافلي كه توسط عناصر انقلابي تشكيل و هدايت مي شد گويندگان معمولاً هنگامي كه پشت تريبون قرار مي گرفتند اعلام مي كردند كه اولاً هر سخني كه گفته مي شود هر كاري كه نيروهاي امنيتي مي خواهند بكنند با من سخنران طرف هستند و با مردم كاري نداشته باشند، ثانياً وصيت نامه ي خودشان را نوشته بودند و بعضاً در شروع سخنراني از جيب خود بيرون مي آوردند و اعلام مي كردند كه آماده ي براي هر مجازاتي هستند.

سخنرانان كه برخي از آن ها از زندان آزاد شده بودند و يا از سفرهاي خارجي يا از ديدار با امام بازگشته بودند از اخبار و اطلاعات خوبي برخوردار بودند كه شفاف و با صراحت عموم مردم را در جريان قرار مي دادند.

4ـ وسيله ي ارتباطي ديگر انتقال اخبار و اطلاعات زبان به زبان به صورت محاوره اي از طريق عامه ي مردم صورت مي گرفت. هر كس هر حادثه اي را مي ديد و هر خبري و تحليلي از محافل و منزلي به دست مي آورد بدون هيچ گونه ترس و واهمه و رودربايستي بيان مي داشت. در اتوبوس، تاكسي، ايستگاه اتوبوس، هنگام خريد از مغازه ي محل يا پس از نماز در مسجد، سعي مي كردند كه همديگر را مطلع كنند و در جريان امر قرار گيرند و يا صحت و سقم خبر خود را تست مي كردند.

5ـ تابلوها و بردهايي كه معمولا در معابر و مراكز پرجمعيت نصب مي شد همواره حاوي اطلاعات و اخبار جديدي بود. اين تابلوهاي بسيار ساده كه معمولاً از يك قطعه موكت و چند سنجاق ته گرد تشكيل مي شد هميشه پويا بود و حرف جديد و نويي داشت. بعضاً افرادي كه خوش سليقه بودند از عكس و كاريكاتور، طنز و شعرهاي جديد استفاده مي كردند كه مخاطبين خاصي داشت و هركس به سهم خود از آن استفاده و برداشت مي كرد و در گفتگوها تحليلش را ارائه مي داد.

6ـ ديوارنويسي ها ازجمله وسيله و امكانات ديگري بود كه توسط آن اطلاع رساني مي شد كه هنوز هم در برخي از اماكن و ديوارهاي قديمي آثاري از آن ها باقي است. انقلابيون و مبارزين با استفاده از تاريكي شب در زير پل ها و يا در لا به لاي درختان پنهان مي شدند و در فرصت مناسب شعار جديدي را مي نوشتند و عكس را كليشه مي كردند و يا اعلاميه اي را در كيوسك هاي تلفن نصب مي كردند كه به آساني از بين نمي رفتند. البته مأمورين امنيتي از ترس اينكه شناسايي شوند جرأت امحاي آن را نداشتند، اين نوع اطلاع رساني با اين ماندگاري در افكار و ديد مردم بسيار مؤثر بود.

7ـ بسياري از عامه ي مردم كه در جستجوي اخبار و اطلاعات جديد از اوضاع بودند از راديوهاي خارجي هم بهره مي گرفتند؛ اگر چه اخبار و تحليل هايي كه ارائه مي شد جهت دار بود، مثل راديو صداي ملي و غيره؛ اما مردم باذكاوت و هوشياري آن نكته ي قابل توجه را مي گرفتند.

به عنوان نمونه يك شب از آن شب ها راديو مصاحبه يB.B.C  حضرت امام را پخش كرد جالب اين بود كه بسياري براي اولين بار صداي امام را مي شنيدند و خود شنيدن صداي امام تأثير روحي و رواني فوق العاده اي را در ميان مبارزين ايجاد مي كرد كه در ادامه ي مبارزه بسيار مؤثر بود.

8ـ مسافرت ها از جمله عوامل مهم ديگري در راستاي اطلاع رساني بود. البته افراد انقلابي بعضاً براساس تكليف و وظيفه ي انقلابي همواره در مسير رفت و آمدها از اين شهر به آن شهر بودند و مأموريت هاي متفاوتي مانند تبادل اطلاعات، انتقال نوار كاست، اعلاميه، برنامه ريزي ها، هماهنگي ها، سركشي به افراد تبعيدشده و غيره را انجام مي دادند.

معمولاً مأموران ساواك در ميادين شهرها نظارت و كنترل داشتند و بسياري را از اتوبوس ها به پايين مي آوردند و بازرسي بدن و اثاثيه مي كردند كه خودِ اين برخوردها به نوعي خبررساني مي شد و برخي از عناصر رژيم شناسايي مي شدند و بعد در معرض تهديد انقلابيون قرار مي گرفتند.

9ـ شبكه ي ارتباطي كه از طريق مساجد سازماندهي شده بود تمام اقشار جامعه را به يكديگر متصل مي كرد. انقلابيون موفق شده بودند مساجد را شناسايي و ارزيابي كنند كه كدامين مساجد تحت تأثير كدام روحاني است و كدام امام جماعت ارتباطش با انقلاب خوب است، مثلاً 12 مسجد بعنوان مركزيت اصلي در تهران نقش اساسي داشت كه در اطلاع رساني، هماهنگي ها و برنامه ريزي ها عهده دار مسئوليت هايي بودند و اجتماعات گسترده از اين طريق انجام مي شد. امكانات ارائه شده در تمامي موارد مردمي بود.

10ـ گفتگوهاي عمومي در محافل و مجالس، كتابخانه ها، مساجد، تكايا، هيئت هاي مذهبي و مراسم هاي عزاداريِ حسيني، كلاس هاي درس(مربوط به معارف اسلامي، تفسير قرآن و بيان احاديث، تاريخ اسلام) و مراسم سوگواري هر كسي كه به نحوي فوت مي گرديد و يا در مبارزه سهيم شده بود، جملگي اين ها پايگاه اصلي اطلاع رساني عامه ي مردم بود.

كنترل مواردي كه به اختصار اشاره شد براي رژيم شاه ممكن نبود و اين روند همچنان روز به روز پر رونق مي گرديد و با وجود حكومت نظامي هيچ وقفه اي در آن ايجاد نشده و رژيم شاه با تمامي امكانات داخلي و خارجي كه در اختيار داشت نه تنها هيچ كاري از پيش نبرد بلكه هر روز بخشي از حاكميت آن فرو مي ريخت.

نويسنده: سيدمهدي حسيني

/انتهاي پيام/