آنچه باید در خصوص «بوی بد دهان» بدانید

رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران گفت: علت ۲۰ درصد بوی بد دهان بیماری‌های مهم سیستماتیک هستند.

کد خبر: ۸۰۳۷۱۱

يکشنبه - ۱۹ آبان ۱۳۹۸ / November 10, 2019

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، رضا ملک زاده، معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت، طی سخنانی در نوزدهمین کنگره بین المللی بیماری‌های گوارش و کبد که از ۱۴ تا ۱۷ آبان ماه ۹۸ به مدت ۴ روز در سالن همایش‌های رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار شد، بوی بد دهان (هالیتوز) را یک مشکل بهداشتی و مساله جدی اجتماعی دانست که مبتلایان را ناگزیر از تحمل رنج فراوان کرده و بر روابط شخصی آن‌ها تاثیرگذار ست.

رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهرن، با بیان این که بوی بد دهان از سنین کودکی (دو یا سه سالگی) شروع و با افزایش سن، بیشتر می‌شود، میزان شیوع بوی بد دهان در جوامع مختلف را طبق مطالعات انجام شده، بین ۱۵ تا ۳۰ درصد اعلام کرد و افزود: شیوع بوی بد دهان در مردان، سه برابر زنان است، اما عمدتا، زنان از آن شکایت می‌کنند؛ چرا که به این موضوع اهمیت بیشتری می‌دهند.

فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، با تاکید بر این که بوی بد دهان، اغلب بوی تنفس انسان است نه بوی خود دهان، در ادامه، تولید «گاز‌های سولفور» توسط باکتری‌های دهان و روده (۹۰ درصد ناشی از هیدروژن سولفید و متیل مرکاپتان) دانست و گفت: باکتری‌های فلور که به فراوانی در دهان و روده انسان قرار دارند و البته در مری و معده انسان بسیار کم هستند، گاهی در جریان تجزیه و تحلیل پروتئین‌های بدن موجب تولید گاز‌های سولفور می‌شوند و این پروتئین‌ها را تبدیل به گاز می‌کنند؛ این گاز‌ها پس از آن که جذب خون شدند، وارد ریه و از طریق بازدم، از دهان خارج و به شرط برخورداری از غلظت کافی در تنفس انسان، احساس می‌شوند.

ملک زاده، بهترین زمان تشخیص میزان یا شدت بوی دهان افراد را هنگام بیدار شدن از خواب در صبح‌ها دانست.

رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران، بوی بدن دهان واقعی را دارای علائمی دانست و گفت: گاهی افراد، دچار احساس یا نگرانی از بوی بد دهان (فوبیای بوی بد دهان) هستند و با وجود نداشتن بیماری‌های دهان و دندان، به خاطر این تصور، به متخصصان گوارش و کبد مراجعه می‌کنند؛ مانند کسانی که رفلاکس دارند و گمان می‌کنند دهانشان بو می‌دهد، اما در واقع دهانشان بو نمی‌دهد، بلکه اعتماد به نفسشان در این زمینه کاهش یافته است و این افراد اگر مشکل جدی در زمینه چنین احساسی دارند، نیازمند مداخله روانپزشکی هستند.

استاد گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، سپس به تعریف بوی بد دهان واقعی و تقسیم بندی آن اشاره کرد و افزود: بوی بد دهان واقعی یا «موقتی با منشأ فیزیولوژی» است یا «ماندگارتر با منشأ بیماری‌ها».

ملک زاده درباره دسته اول گفت: ۵۰ درصد مردم جوامع، گاهی دچار بوی بد دهان موقتی یا فیزیولوژیک می‌شوند. گرسنگی طولانی مدت، خواب طولانی، بالا رفتن سن، دوران قاعدگی، خوردن برخی اقلام غذایی، مصرف سیر، پیاز و نیز نوشیدنی‌هایی مثل الکل، مصرف دخانیات، مصرف برخی دارو‌ها که باعث خشکی دهان می‌شوند، از جمله عوامل بوی بد دهان موقتی هستند و نیازمند درمان نیستند.

به گفته وی اما، بوی بد دهان ماندگار که یا «ناشی از بیماری‌های دهان و دندان» و یا نشات گرفته از بیماری‌های سیستماتیک هستند، حتما باید درمان شوند.

فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد افزود: علت ۸۰ درصد بوی بد دهان، بیماری‌های دهان و دندان (پلاک‌های دندان، پوسیدگی دندان، پریودنتیت یا التهاب بافت‌های اطراف لثه، سایر بیماری‌های لثه) سرطان دهان و ... است.

ملک زاده یادآور شد: در کنار بیماری‌های دهان و دندان، لوزه‌ها نیز می‌توانند در ایجاد بوی بد دهان موثر باشند که البته سهم ناچیزی دارند.

رییس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، همچنین بیماری‌های سیستماتیک را عامل ۲۰ درصد بوی بد دهان دانست و در این زمینه به اختلالات متابولیک، بیماری‌های دستگاه تنفسی فوقانی، بیماری‌های دستگاه تنفسی تحتانی و ریه ها، اختلالات دستگاه گوارش، لوسمی، نارسایی‌های مزمن کلیوی، نارسایی‌های مزمن کبدی، عفونت‌های حلق و بینی اشاره کرد.

وی یادآور شد: بیماری‌های سیستماتیک اگرچه علت ۲۰ درصد بوی بد دهان هستند، اما به دلیل ماندگاری بیشتر، اهمیت بسیاری دارند و باید حتما شناسایی و درمان شوند.

ملک زاده تاکید کرد: پزشک ممکن است در هنگام معاینه بیمار، متوجه بوی بد دهان او شود که باید حتما به آن اهمیت بدهد و با گرفتن تاریخچه‌ای از بیمار، علت واقعی بوی بد دهان را با بررسی‌های لازم تا مرحله تشخیص بیماری سیستماتیک عامل بوی بد دهان و رفع آن، پیگیری کند. به عنوان مثال، تنفس برخی بیماران بوی مدفوع می‌دهد و پزشک متخصص، بعد از معاینه متوجه وجود توده‌ای در شکم و پس از اندوسکوپی شاهد زخم بزرگی در معده می‌شود که همین بیماری علت بوی بد دهان است. البته این موارد نادر است، اما اهمیت پیگیری بوی بد دهان بیمار را نشان می‌دهد.

فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد همچنین یادآور شد: وجود میکروب هلیکوباکتر پیلوری هیچ‌گاه باعث بوی بد دهان نمی‌شود و نباید فرد را به خاطر این موضوع اندوسکوپی کرد.

ملک زاده رفع بوی بد دهان با منشأ بیماری‌های ژنتیکی تاثیرگذار را گاهی نیازمند ژن درمانی دانست.

وی نکته مهمی را برای تشخیص واقعی بودن بوی بد دهان یادآور شد و تاکید کرد: بسیار مهم است از فردی که پس از اطمینان از نداشتن بیماری دهان، برای رفع مشکل بوی بد دهان به پزشک متخصص بیماری‌های گوارش و کبد مراجعه کرده، پرسیده شود چه کسی می‌گوید دهانت بو می‌دهد؟ یا این که بیمار، آن فرد را هنگام مراجعه به پزشک، با خود همراه کرده باشد تا اطلاعات دقیق تری در این زمینه به دست آید.

رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران، رعایت بهداشت دهان و دندان و سه بار مسواک زدن در طول روز، رژیم غذایی سالم مثل خوردن غذا‌های فیبردار و پرهیز از خوردن سیر و پیاز، عدم استعمال دخانیات، خودداری از مصرف الکل و مصرف زیاد قهوه، نوشیدن آب به مقدار کافی، جویدن آدامس، مصرف برخی پروبیوتیک‌ها را از عوامل موثر در رفع بوی بد دهان برشمرد و گفت: گاهی تجویز برخی آنتی بیوتیک‌ها توسط پزشک، موجب می‌شود بوی بد دهان برای مدتی به سرعت، اما موقتی از بین برود و مثلا فرد را یک تا دو هفته از بوی بد دهان نجات دهد.