ماجرای یک تصمیم با دو واکنش متفاوت‌؛

چرا جامعه با تکرار افزایش قیمت‌ها متشنج شد؟ / آیا شیوه اصلاح قیمت‌ها در دولت دوازدهم قانونی بود؟

هنوز یک هفته هم از اجرا شدن طرح اصلاح قیمت‌های انرژی و افزایش قیمت بنزین آن‌هم برای دومین بار نگذشته است اما به دلیل واکنش‌ منفی جامعه به این طرح و افزایش قیمت، اخبار و وقایع چند روز اخیر طولانی تر از یک هفته است و انگار چندین هفته است که جامعه، درگیر شرایط وخیم اقتصادی است. اما چرا جامعه این واکنش منفی را ازخود نشان داد؟

کد خبر: ۸۰۶۰۵۰

چهارشنبه - ۲۹ آبان ۱۳۹۸ / November 20, 2019

گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو_سیده زهرا حسینی؛ بامداد ٢۴ آبان‌ماه و همزمان با جشن میلاد پیامبر اسلام(ص) بود که خبر افزایش قیمت بنزین آن هم به میزانی تقریبا سه‌برابر در رسانه‌های رسمی منتشر شد و مردم را با شوک بزرگی همراه کرد، ‌شوکی که نه تنها منجر به اعتراض و نارضایتی مردم شد که مورد سو استفاده فتنه‌گران و آشوب‌طلبان نیز قرار گرفت و کشور را چند روزی متشنج کرد.

این طرح اولین‌بار نیست که در کشور اجرا می‌شود و پیشتر نیز در دولت دهم و ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد اجرایی شد اما چنین تبعاتی را با خود نداشت و وقایع چند روز اخیر، در سال ٨٩ رخ نداد. اما چرا با وجود اینکه این طرح برای دومین بار در کشور اجرا می‌شود و مردم پیشتر با این تصمیمات هم مسیر شده بودند، این بار نگران دست به اعتراض و عده‌ای نیز اغتشاش زدند؟ واکنش متفاوت‌ جامعه نسبت به طرحی یکسان و مشابه از کجا نشأت می‌گیرد؟

غلامحسین اسماعیلی در چهاردهمین نشست خبری خود و در واکنش به شیوه اجرای طرح هدفمند کردن یا اصلاح قیمت‌ بنزین می‌گوید: اگر مقدمات لازم برای افزایش قیمت بنزین تمهید می‌شد، ما شاهد حوادث اخیر نبودیم.

سخنگوی دستگاه قضا می‌گوید: افزایش قیمت بنزین و هدفمندی یارانه‌ها در ادوار مختلف انجام شده و با این تنش‌ها هم همراه نبوده است چرا که تمهید مقدماتی که یک بخش اطلاع‌رسانی و اقناع افکار عمومی و نخبگان جامعه است، انجام شده بود.

به نظر می‌رسد همین نظر سخنگوی قوه قضائیه پاسخ همه سوالات است؛ «اقناع افکار عمومی» و  «شیوه اطلاع رسانی» مهم‌ترین چیزی است که منجر به واکنش منفی همه اقشار جامعه از افکار عمومی تا نخبگان شد.

حتی اگر به واکنش رئیس قوه قضاییه به روش اجرای این طرح دقت کنیم، می‌بینیم که باز هم دلیل واکنش‌های متفاوت جامعه، عدم اطلاع رسانی و اقناع‌سازی درست است.

به گفته‌ی سخنگوی قوه قضائیه باوجود اینکه ضرورتی برای طرح مسئله افزایش قیمت‌ها در جلسه سران سه قوه نبود و از تکالیف پیش‌بینی شده در قانون برنامه بود اما این مسئله در جلسه سران قوا مطرح شد و اصل موضوع بعد از الگو‌های مختلف که برای سهمیه‌بندی و افزایش نرخ بنزین مطرح شده بود به تصویب سران سه قوه می‌رسد اما رئیس قوه قضاییه با تایید اصل درخواست و طرح دولت، معتقد بود که فرآیند اجرا، نیازمند تمهید مقدماتی بوده و در بیانیه پنج‌بندی رئیس قوه قضاییه نیز اشاره شده است که اگر قرار بر اجرای این طرح باشد، مقدمات زیادی نیاز دارد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو بلا شک یکی از این مقدمات مد نظر رئیس قوه قضائیه، اطلاع رسانی صحیح و توجیح افکار عمومی است.

افزایش قیمت بنزین و اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها برای اولین‌بار در تیرماه سال ٨٩ توسط دولت دهم در رسانه ملی اعلام شد و در طی برنامه‌ای تلویزیونی، طرح برای مردم توضیح داده شد اما در سال جاری بدون هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی از اجرا شدن طرح برای دومین بار، بامداد ٢۴آبان‌ماه، آن هم درست در زمانی که بخش قابل توجهی از مردم به مناسب جشن میلاد پیامبر(ص) در سفر بودند به ناگاه شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی خبر قیمت‌های جدید بنزین را در سایت رسمی خود منتشر کرد؛ افزایش قیمت آن هم به میزانی تقریبا ٣ برابر بدون هیچ اطلاع رسانی و بیان علتی، قطعا واکنش منفی جامعه را به دنبال خواهد داشت.

از زمان مطرح شدن قانون هدفمندی یارانه‌ها توسط دولت دهم، هدفمندی یارانه‌ها و افزایش قیمت‌ها بعنوان یکی از موضوعات اصلی جامعه مطرح شد و همه رسانه‌ها و صدا و سیما به شرح و بحث و بررسی این طرح پرداختند و مردم را در جریان نظر کارشناسان و اقتصاددانان و باید‌ها و نباید‌های اجرای این برنامه گذاشتند، در صورتی که در سال جاری دولت از نظرات کارشناسان اقتصادی استفاده نکرد و همانطور که رهبر معظم انقلاب نیز فرمودند: نظرات کارشناسان با هم متفاوت بود.

سال ٨٩، ساعاتی قبل از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، محمود احمدی نژاد بعنوان رئیس جمهور وقت در برنامه زنده تلویزیونی از اجرای قانون و افزایش قیمت‌ها خبر داد و اعلام کرد که همزمان با اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، یارانه نقدی قابل برداشت است. اما در سال جاری و در دولت دوازدهم نه تنها پیش از اجرای طرح که حتی در ایامی که مردم معترض، نگران و ناراضی هستند، رئیس جمهور یک گفتگو و سخنرانی کوتاه نداشت و بر خلاف دیگر مسئولین، هیچ واکنشی نسبت به نارضایتی و حتی اغتشاشات چند روز اخیر که حاصل تدبیری اشتباه بود، نشان نداد و سخنگوی دولت تنها خبر از واريز طرح کمک‌های معیشتی در چند روز آینده داد.

در ادامه افزایش قیمت‌ بنزین در دولت دهم، رئیس جمهور وقت برای اجرای این قانون سخنگو تعیین کرد تا مردم در جریان اجرای این قانون و شرایط باشند، در آن زمان دولت نه تنها به فکر تعیین فردی برای پاسخگویی به مردم بود که حتی شرایط خاص بخش‌های مختلف را در نظر گرفت و برای هرکدام بسته‌های حمایتی لازم بر اساس شرایط شان مشخص کرد.

اما در سال ٩٨، این اتفاق درحالی افتاد که ذهن مردم آماده نبود و مردمی که زیر فشار اقتصادی ماه‌ها واکنش های مختلفی داشتند، مانند آتش زیر خاکستر عمل کردند اما دولت پیشین،  چندماه قبل از اجرای طرح، افکار عمومی جامعه را آماده کرد و ذهن آحاد جامعه نسبت به اجرای طرح هدفمندی، نحوه اجرا و مزیت های اجرا آماده بود.

شاید بتوان گفت مساله افکار و مصلحت عمومی برای دولتیان چندان اهمیت نداشته است و همین امر باعث شد خسارت های زیادی به جامعه و شهر وارد شود و دشمنانی که پشت در ایستاده بودند از آب گل آلود ماهی بگیرند.

در نهایت بهتر بود دولت دوازدهم به جای درگیر شدن در بازی‌های سیاسی و مناسبات جناحی به فکر افکار عمومی باشد و با تاثیر از اقدامات دولت گذشته به اجرای طرحی جامع‌تر و منسجم‌تر بپردازد و شرایط روانی جامعه را جهت اقدام و اجرای تصمیمی در نظر گرفته و ضمن احترام به افکار عمومی و نخبگانی جامعه با اطلاع رسانی درست و صحیح، مردم را در شرایط سخت همراهی کند تا جامعه نیز آن‌ها را در روند اصلاح شرایط اقتصادی همراهی کند.