نگاهی به تازه ترین اثر جیرانی؛

"آشفتگی" در فرم، سرگردانی در محتوا

فیلم‌های اخیر جیرانی نشان می‌دهد که وی بعد از عمری فعالیت حرفه‌ای در سینما دچار آشفتگی در کار خود شده است.

کد خبر: ۸۱۴۶۵۰

سه‌شنبه - ۰۳ دی ۱۳۹۸ / December 24, 2019

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، «فریدون جیرانی» کارگردان سینماشناسی است و این را از کارنامه او به عنوان کارگردان سینمای بدنه و قدیمی کشور می‌توان فهمید. او جزو آن دسته از کارگردانانی است که «سینما را برای خودش می‌خواهد» و نه هیچ چیز دیگر.

این بخش از علاقمندان سینما عموماً در حال و هوای سینما و ساخت آثار خود عموماً دچار فراز و نشیب می‌شوند تا بتوانند تجربیات جدیدی را کسب کنند.

جیرانی بعد از عمری فعالیت در سینما این بار تجربه‌ بدی را کسب کرده است. مطمئن باشیم که او می‌دانسته است که چه چیزی می‌سازد؛ فیلمی که از نامش هم می‌توان فهمید که کارگردان چه در نظر داشته است اما در این مسیر کار از دست او خارج شده است.

«آشفتگی» به عمد آشفته است. آشفته است تا امضای دیگر بعد از ساخت خفگی برای این کارگردان محترم سینمای کشور زده شود. جیرانی در کارنامه خود بیشتر فیلم‌هایی اجتماعی با رویکرد تلخ و انتقادی دارد؛ او فیلم‌هایی مانند «شام آخر» «قرمز» و «من مادر هستم» را دارد. فیلم‌هایی که در نوع خود هم حرف را به خوبی زدند و هم در تشکیل تیپ سینمایی کشور نقش مهمی داشت.

اما بعد از «من مادر هستم» او دیگر در سینما حال خوبی ندارد و بیشتر دچار یک چرخشی شده است که معلوم نیست به کدام سو می‌رود. خواب‌زده‌ها یک کمدی بسیار بی‌مزه و خسته‌کننده بدون حتی یک سکانس خنده‌دار. «تعبیر وارونه یک رویا» بر خلاف سریال قبلی وی یعنی «مرگ تدریجی یک رویا» که کاری در نقد جریان روشنفکری و تفاوت‌های سبک زندگی دینی و غیر دینی بود، سریالی نه چندان قوی و موفق برای قدرت نفوذ نیروهای امنیتی در خارج از کشور بود.

فیلم «خفگی» نیز که به‌نوعی شروع دوباره جیرانی برای سینمای انتقادی اجتماعی است با کمک بازی نوید محمدزاده و الناز شاکر دوست 4 میلیارد در سینما فروش داشته است که برای این فیلمی که با چنین بازیگرانی ساخته شده است نباید به عنوان فروش موفق در سینما از آن یاد کرد.

این آشفتگی فکری وی در ادامه به فیلمی با همین عنوان رسیده است که در آن وی برای داشتن سینمای متفاوتی نسبت به قبل دست به ایجاد فرمی مصنوعی یا بهتر است بگوییم تصنعی زده است. بازی‌های بسیار بد و خسته‌کننده در فیلم همراه با فیلمنامه‌ای که راز آن برای مخاطب از ابتدای کار بسیار قابل تشخیص است، نشان می‌دهد که فرمان کار مانند قبل دیگر در دستان جیرانی نیست. اصرار بر کج بودن قاب تصویر همراه با دکور مثلاً هنری والبته موسیقی فاخر کلاسیک در انتهای فیلم همه و همه به شدت ضدمخاطب است و کاری می‌کند که از سالن سینما خارج شود.

سردرگمی محتوای فیلم آنجا است که معلوم نیست فیلم می‌خواهد انتقادی به وضعیت جامعه و ارتباط آن با دیگر مسائل و زمینه‌ها داشته باشد یا تنها قصه‌ای بگوید و از کنار آن بی‌تفاوت رد شود.

داستان فیلم برای گفتن یک ماجرای جنایی و معمایی از مواد قدرتمندی مانند تعلیق، گره، فراز و فرود برخوردار نیست و در میان شخصیت‌ها و دیالوگ‌های آنان گیر کرده است. جیرانی قصد آن داشته که فیلمی با فضای آشفته که مخاطب را تحت تأثیر قرار بدهد بسازد اما سرگرمی او با مؤلفه‌های بصری و سمعی کار که بیشتر به جذابیت‌های کوتاه دیداری و شنیداری ختم  شده است باعث شده است که فیلم از آنی که خود فکر می‌کرده است آشفته‌تر شود.

امسال قرار است تا در جشنواره فیلم فجر برای این کارگردان سینمای کشور که هم در تولید سینما نقش داشته و هم در رسانه نقد و بررسی‌ کرده است تجلیل به عمل آید. تجلیل از وی به عنوان یکی از چهره‌های سینما که از سال 1360 کار خود را شروع کرده است و فیلمنامه‌های آثاری جدی، معترض و مخاطب پسند و خواص فهمی را مانند «سناتور» «گل‌های داوودی» «رهایی» و «آفتاب‌نشین‌ها» را ساخته است، کار درست و شایسته‌ای است اما امیدواریم این قدردانی به مثابه تأیید روش جدید فیلمسازی جیرانی قلمداد نشود تا آشفتگی بیش از این گریبانگیر وی نشود.