فلسفه سير در ارض؛

جهانگردي اسلامي چيست؟

اسلام طرفدار آن نوع جهانگردى است كه وسيله انتقال فرهنگ‏هاى سالم، تراكم تجربه‏ها، آگاهى از اسرار آفرينش در جهان انسانيت و جهان طبيعت، و گرفتن درس‏هاى عبرت از سرنوشت دردناك اقوام فاسد و ستمگر است.

کد خبر: ۸۳۸۸۰

دوشنبه - ۲۵ مرداد ۱۳۸۹ / August 16, 2010

گروه معارف «شبکه خبر دانشجو»، مسأله گردش در زمين (سير در ارض) شش بار در قرآن مجيد در سوره‏هاى «آل عمران»، «انعام»، «نحل»، «نمل»، «عنكبوت»، و «روم» آمده، كه يك بار از آنها به منظور مطالعه اسرار آفرينش (عنكبوت- 20) و پنج بار ديگر به منظور عبرت گرفتن از عواقب دردناك و شوم اقوام ظالم و جبار و ستمگر و آلوده، است.

قرآن براى مسائل عينى و حسى، كه آثار آن كاملًا قابل لمس است، در امور تربيتى اهميت خاصى قائل است، مخصوصاً به مسلمانان دستور مى‏دهد: از محيط محدود زندگى خود در آيند، و به سير و سياحت اين جهان پهناور بپردازند، در اعمال و رفتار اقوام ديگر و پايان كار آنها بينديشند، و از اين رهگذر اندوخته پر ارزشى از آگاهى و عبرت فراهم سازند.

قدرت‏هاى شيطانى در دنياى امروز براى گسترش دامنه استثمار خود، در سراسر جهان، تمام كشورها و سرزمين‏ها و اقوام مختلف را بررسى كرده و طرز فرهنگ و نقاط قوت و ضعف و صنايع مادى آنها را به خوبى برآورد كرده‏اند.

قرآن مى‏گويد: به جاى اين جباران، شما سير در ارض كنيد، و به جاى تصميم‏هاى شيطانى آنها درس‏هاى رحمانى بياموزيد.

عبرت گرفتن از زندگى ديگران، از تجربه‏هاى شخصى مهم‏تر و پرارزش‏تر است، زيرا در اين تجربه‏ها بايد انسان زيان‏هائى متحمل شود تا مسائلى بياموزد، ولى در عبرت گرفتن از زندگى و تجارب ديگران، انسان بى آن كه متحمل سوخت و زيانى شود، توشه گران‏بهائى مى‏اندوزد.

دستور قرآن در زمينه «سير در ارض» منطبق بر كامل‏ترين شيوه‏هائى است كه امروز بشر براى مطالعات خود به دست آورده، و آن اين كه: پس از فرا گرفتن مسائل در كتاب‏ها دست شاگردان را مى‏گيرند، و به سير در ارض و مطالعه شواهد عينى آنچه خوانده‏اند، مى‏برند.

البته امروز نوع ديگرى از «سير در ارض» تحت عنوان «جهانگردى» از طرف تمدن‏هاى شيطانى براى جلب مال و ثروت حرام رائج شده است، كه غالباً هدف‏هاى انحرافى دارد، مانند انتقال فرهنگ‏هاى ناسالم، عياشى، هوسرانى، بى بند و بارى و سرگرمى‏هاى ناسالم ديگر، اين همان جهانگردى ويرانگر است.

ذكر اين نكته نيز بى‏تناسب نيست كه، در اسلام، نوع ديگرى از جهانگردى تحت عنوان «سياحت» مورد نهى واقع شده، چنان كه در حديثى مى‏خوانيم: لا سِياحَةَ فِى الاسْلامِ: «سياحت در اسلام نيست» «مجمع البحرين» و منظور از آن، زندگى كسانى است كه براى تمام عمر، يا مدتى، از زندگى اجتماعى به كلى جدا مى‏شدند، و بى‏آن كه فعاليتى داشته باشند، در روى زمين به حركت مى‏پرداختند، و همچون رهبان‏ها زندگى مى‏كردند و سربار اجتماع بودند.

به تعبير ديگر كار آنها «رهبانيت سيّار» بود در مقابل «رهبان‏هاى ثابتى» كه در ديرها منزوى بودند، و از جامعه بركنار، و از آنجا كه اسلام با رهبانيت و انزواى اجتماعى مخالف است، اين نوع «سياحت» را نيز محكوم مى‏كند.

تفسير نمونه، ج16/انتهاي پيام/