حق تقوى‏

كم شدن مال يا عمر، افسوس با كدام است؟

آنچه امروز از بهره دنيا كم شده ممكن است فردا اضافه گردد، ولى آنچه ديروز از عمر گذشته، امروز اميد بازگشتن آن نيست.

کد خبر: ۸۴۰۵۴

سه‌شنبه - ۲۶ مرداد ۱۳۸۹ / August 17, 2010

بگروه معارف «شبکه خبر دانشجو»،حضرت علي(ع) فرمود: «مافاتَ الْيَوْمَ مِنَ الرِّزْقِ رُجِىَ غَداً زيا دَتُهُ، وَ ما فاتَ امْسِ مِنَ الْعُمُرِ لَمْ يُرْجَ الْيَوْمَ رَجْعَتُهُ. الرَّجاءُ مَعَ الْجائى وَ الْيَأْسُ مَعَ الْماضى، فَ «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِه‏ وَ لاتَمُوتُنَّ الّا وَ انْتُمْ مُسْلِمُونَ»» «سوره آل عمران، آيه 102»؛

«آنچه امروز از بهره دنيا كم شده ممكن است فردا اضافه گردد، ولى آنچه ديروز از عمر گذشته، امروز اميد بازگشتن آن نيست. اميد به آينده است و نوميدى از گذشته! پس آن‏گونه كه شايسته است از خدا بترسيد و نميريد مگر اين كه مسلمان باشيد» «نهج البلاغه، خطبه 114».

شرح و تفسير

حضرت در روايت فوق ابتدا يكى از ضعف‏هاى اجتماعى را مطرح مى‏كند، و آن اين كه: مردم نسبت به از دست دادن امكانات مادّى، كه قابل جبران است، حسّاس هستند و بر آن افسوس مى‏خورند، امّا در مورد هدر رفتن سرمايه عمرشان، كه قابل جبران نيست، حسّاسيّتى ندارند. در حالى كه به مقتضى عقل، انسان نسبت به آنچه گذشته و قابل بازگشت نيست بايد افسوس بخورد و درسى از گذشته بگيرد و قدر باقى‏مانده عمرش را بداند و زاد و توشه‏اى مهيّا سازد.

حضرت سپس به آيه 102 سوره آل عمران استدلال مى‏كند و به مردم سفارش مى‏نمايد كه «حقّ تقوى» را مراعات نموده، سعى كنند عاقبت به خير شوند و با اسلام بميرند.

سؤال: امام عليه السلام مى‏فرمايد: حق تقوى را به جا آوريد، حق تقوى چيست؟

پاسخ: در اين مورد بين مفسّران قرآن اختلاف است، ولى آنچه مسلّم است اين كه حقّ تقوى يك مرتبه عالى از تقوى است. در حديثى از امام صادق عليه السلام حق تقوى چنين بيان شده است:

«انْ يُطاعَ فَلا يُعْصى‏ وَ يُذْكَرَ فَلا يُنْسى‏ وَ يُشْكَرَ فَلا يُكْفَرْ؛ حق تقوى و پرهيزكارى اين است كه پيوسته اطاعت فرمان خداوند كنى و هيچ‏گاه معصيت ننمايى، همواره به ياد او باشى و او را فراموش نكنى، و در برابر نعمت‏هاى او شكرگزار باشى و كفران نعمت ننمايى» «مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 482».

سه نكته به عنوان «حق تقوى» در روايت امام صادق عليه السلام بيان شده است، كه مهم‏تر از همه مسأله ذكر و ياد خدا است. ذكر خدا سرچشمه بسيارى از فضايل اخلاقى و موجب تربيت نفوس است. بدون شك به ياد خدا بودن ارتباطى تنگاتنگ با اطاعت خدا دارد، بلكه تمام مباحث تقوى پيوندى با معرفة اللَّه دارد و هر قدر معرفة اللَّه بالاتر رود و انسان بيش‏تر به ياد خدا باشد، تقواى او بيش‏تر مى‏شود.

بنابراين تقوى ميوه درخت معرفة اللَّه است، اگر من واقعاً معتقد باشم كه خداوند از رگ گردن به من نزديك‏تر است و همه جا حاضر و ناظر اعمال من مى‏باشد و به تفكّرات و تخيّلات و ذهنيّات من آگاه است، مرتكب گناه و خطا نخواهم شد. اگر معتقد باشيم عزّت و ذلّت به دست اوست، هرگز عزّت و ذلّت خود را در دست ديگران نمى‏دانيم.

/انتهاي پيام/