سينما و قرآن – 1

هم آوردي ساحت غفلت و تجربه امر قدسي

قرآن محل ظهور و بروز عميق‌ترين و انساني‌ترين و «هنرورزانه‌ترين» هنرآفريني‌هاي بياني و – نيز- داستاني است؛ آن سان كه مثلاً شكل داستان‌ورزانه و سينماگرانه «فلاش بك»، اول بار در داستان‌هاي قرآني يافت مي‌شود.

کد خبر: ۸۴۴۰۷

جمعه - ۲۹ مرداد ۱۳۸۹ / August 20, 2010

به گزارش خبرنگار فرهنگي «شبکه خبر دانشجو»، در نگاه اول،‌ چه از جهت ساختار و چه نوع پردازش و‌ محتوا،‌ سينما و قرآن در دو وادي كاملاً ‌منفك و مجزا و حتي متنافر و متناقض قرار دارند.

سينما، ساحت «غفلت» مدرن و خلاقيت فريبنده تصوير و قرآن، ‌كلام وحي و جايگاه عروج انسان و نقطه تعالي و منزه از هر گونه تشبه به انواع شرك و تجسم و سراسر وحدانيت و توحيد.

سينما،‌ ساحت «دروغ بزرگ» و بازتاب روح منتزع از شبه هنر معجوني هفتم كه تلفيقي از ساير هنرهاست، چگونه مي تواند محل بازگويي و بازسازي و ديگرگونگي قرآن خاصه در عرصه داستاني اش باشد؟

تفاخر قدمي حاصل از تلفيق داستان قرآني و سينما هم از منظر وحياني بودن تجربه امر قدسي قرآن و هم از جهت ساختار و ساخت فرمي سينما، محل انفكاك اولي است. تا مگر در مراحل بعدي به لطايف الحيل يا دقايق فكري و عملياتي، پيوندهايي از جنس متن يا حاشيه بين آن دو برقرار شود.

اين از سويي و در عين حال از سوي ديگر، قرآن محل ظهور و بروز عميق ترين و انساني ترين و «هنرورزانه ترين» هنرآفريني هاي بياني و – نيز - داستاني است؛ آن سان كه مثلاً شكل داستان ورزانه و سينما گرانه «فلاش بك»، اول بار در داستان هاي قرآني يافت مي شود.

از اين منظر و با اين نگاه، تجلي قرآن در سينما، خاصه در وادي داستان،‌ امري «سهل» و «ممتنع» مي شود.

از طرف ديگر بايد ديد در بعد «زيبايي شناسي» و نيز «هستي شناسي» سينمايي كه رابطه اي زمينه اي و متداخل و پيوندي تنگاتنگ با يكديگر دارند، جايگاه و تعريف مقولاتي همچون «جذابيت»، «روايت» و «بيان» چگونه و از چه جنسي و با چه حد و رسم و فصلي است و آبشخورش آيا در حوزه كلام است يا فلسفه يا از سرمنشا وحي نشات مي گيرد؟

بنابراين بحث در چند حوزه تقسيم بندي مي شود:

1- ساختار داستان هاي قرآني چگونه است و هستي شناسي و زيبايي شناسي آن چيست؟
2- ساختار سينما در حوزه داستان گويي در مصادفت با ساير شاخصه هاي خويش، بر چه اساس است؟
3- تلاقي داستان هاي قرآني با ساخت و ساختار سينمايي چه نقاط اشتراك و متناقض و متنافري – احياناً – دارد؟
4- امر «سهل» و «ممتنع» در اين حوزه چگونه شكل مي گيرد و زمينه هاي فلسفي و هستي شناسي و زيبايي شناسي آن كجاست و چگونه؟
5- نوع تداخل و تلاقي اين دو ساحت، به لحاظ عموميت و خصوصيت، چگونه شكل مي گيرد و سينما و قرآن – مخلص ساختار سينمايي و داستان هاي قرآني با تمام عقبه و سبقه و ويژگي هاي ذاتي و ماهوي و عرضي شان – چه ارتباطي با هم برقرار مي كنند؟/انتهاي پيام/