افت تولید گاز در فاز ۱۲ پارس جنوبی و طرح یک پرسش مهم

یکی از سکو‌های اصلی فاز ۱۲ به دلیل افت فشار طبیعی چاه، در آستانه خارج شدن از مدار بهره‌برداری است و این سوال مهم مطرح می‌شود که آیا کاهش تولید در فاز ۱۲ را می‌توان به منزله آغاز افت فشار در پارس جنوبی قلمداد کرد؟

کد خبر: ۸۴۵۷۶۱

سه‌شنبه - ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۹ / May 05, 2020

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، روز گذشته رسول فلاح‌نژاد، مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت و گاز پارس که حکم سرپرستی طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی را نیز برعهده دارد، ضمن تشریح وضعیت گذشته و حال توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی، در خصوص شرایط آغاز تولید گاز از مخزن میدان مشترک پارس جنوبی در فاز ۱۱ گفت: "مقرر است برای بهره‌برداری و برداشت گاز از موقعیت مرزی ۱۱B از سکوی ۱۲C طرح فاز ۱۲ واقع در منتهی‌الیه جنوب شرقی حاشیه میدان استفاده شود، چراکه پس از نزدیک ۶ سال برداشت گاز از این موقعیت و انجام تخلیه طبیعی مخزن در این ناحیه، کاهش خواص مخزنی و میزان گاز قابل‌تولید در آن بارزتر است. "

وی همچنین تصریح کرد: "قرار نیست جکت سرچاهی فاز ۱۱ بدون برنامه در دریا رها شود و در معرض مخاطره بیرونی قرار گیرد، زیرا بلافاصله پس از نصب، عملیات حفاری چاه‌های این موقعیت با استقرار دکل در خردادماه آغاز شده و پس از حفاری چاه‌های مورد نیاز، سکوی یک میلیارد فوت مکعبی ۱۲C به محل بلوک ۱۱B و روی جکت مزبور انتقال داده خواهد شد تا بلافاصله تولید اولیه میدان شروع شود و به‌سرعت به ظرفیت کامل برسد. "

اگرچه این خبر برای فاز ۱۱ که روز پنجشنبه هفته گذشته (۱۱ اردیبهشت) شاهد آغاز عملیات بارگیری (Load Out) جکت سرچاهی سکوی ۱۱B طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی برای انتقال به محل نصب خود در مرز مشترک ایران و قطر بود، خبر خوبی است که به جای معطل ماندن برای ساخت یک سکوی دریایی، یک سکوی آماده برای نصب در موقعیت ۱۱B خواهد داشت و به محض پایان یافتن عملیات حفاری ۱۲ حلقه چاه در این موقعیت، شاهد نصب سکو روی جکت و آغاز عملیات تولید گاز از این فاز مرزی خواهیم بود؛ اما این خبر، روی دیگری نیز دارد که بسیار قابل تأمل است. فاز ۱۲ که پیش از این ساخت و نصب سکوی چهارم توسعه‌ای آن با عنوان سکوی ۱۲D به دلیل بررسی مجدد فشار میدان، منتفی اعلام شده و موقعیت کنونی میدان گازی بلال به‌عنوان جایگزین ۱۲D اعلام شده بود، اکنون با افت فشار در موقعیت سکوی ۱۲C مواجه شده و به گفته مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت و گاز پارس، پس از نزدیک ۶ سال برداشت گاز از این موقعیت و انجام تخلیه طبیعی مخزن در این ناحیه، کاهش خواص مخزنی و میزان گاز قابل‌تولید در آن، موجب شده تا دیگر امکان تولید گاز از سکوی ۱۲C با فشار طبیعی مخزن، برای سال‌های آینده میسر نباشد و این سکو که روزانه ظرفیت اسمی برنامه ریزی شده تولید ۶۰۰ میلیون فوت مکعب در روز و ظرفیت عملی تولید روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون فوت مکعب در روز دارد، از مدار بهره برداری به علت افت فشار طبیعی گاز در چاه‌های آن، خارج می‌شود.

این درحالی است که شهریورماه سال گذشته، محمد مشکین فام، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرد: "پیش‌بینی ما این است که طی ۴ ــ ۵ سال آینده افت فشار پارس جنوبی خودش را نشان می‌دهد و برآورد می‌شود که در هر سال ۲۸ میلیون مترمکعب افت تولید گاز از مخزن پارس جنوبی داشته باشیم که برای جلوگیری از آن، برنامه داریم. "

حال این سوال مطرح است که آیا افت فشار گاز در مخزن پارس جنوبی بسیار زودتر از پیش بینی‌ها آغاز شده، به اندازه‌ای که یک سکو با چاه‌های آن از مدار خارج شود؟ آیا با آغاز افت فشار در مخزن پارس جنوبی، هدفگذاری تأمین ۷۵ درصدی گاز کشور در ۲۵ سال آینده از مخزن پارس جنوبی، قابل تحقق است؟

برای پاسخ به این سوال، دیگر سکو‌های فاز ۱۲ شامل ۱۲A و ۱۲B مورد بررسی قرار گرفته که نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد این دو سکو با ظرفیت اسمی و عملی تولید یک میلیارد فوت مکعب در روز در مدار بهره برداری هستند. همچنین در دیگر سکو‌های فاز‌های درمدار بهره برداری پارس جنوبی نیز (بیش از ۳۰ سکو) افت فشاری تا امروز گزارش نشده است. از اینرو، تنها سکوی دچار مشکل شده پارس جنوبی سکوی ۱۲C بوده که از ابتدای بهره برداری نیز هیچ گاه به ظرفیت ۶۰۰ میلیون فوت مکعبی تولید روزانه گاز نرسیده است.

همچنین تولید ۴۰۰ میلیون فوت مکعبی سکوی اقماری فاز ۱۲ با نام ۱۲D نیز با منتفی شدن نصب این سکو، هیچ گاه عملیاتی نشد و در واقع فاز ۱۲ پارس جنوبی که با هدف تولید روزانه ۳ میلیارد فوت مکعب طراحی شده بود، اکنون تولیدی کمتر از ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون فوت مکعب در روز دارد که با آماده شدن چاه‌های تولیدی در موقعیت ۱۱B، سکوی ۱۲C از مدار تولید در فاز ۱۲ خارج شده و برای نصب به فاز ۱۱ انتقال داده می‌شود و تولید گاز از فاز ۱۲ به رقم حدود ۲ میلیارد فوت مکعب در روز کاهش می‌یابد.

چاه‌های تولیدی موقعیت ۱۲C که با افت فشار مواجه شده‌اند، شاید در آینده با دستیابی به تکنولوژی ساخت سکو‌های فشارافزا، باز هم در مدار تولید قرار گیرند، اما در شرایط فعلی، برنامه از مدار خارج شدن آن‌ها در دستور کار قرار دارد.

از اینرو، تنها در موقعیت ۱۲C شاهد افت فشار گاز هستیم و با توجه به اینکه در بقیه سکو‌های پارس جنوبی، تولید نزدیک به ظرفیت اسمی در حال انجام است، کاهش تولید در فاز ۱۲ را نمی‌توان به منزله آغاز افت فشار در پارس جنوبی قلمداد کرد.