عوامل نابودى ثواب عمل‏

مسأله «حفظ ايمان تا پايان عمر» مهمترين شرط بقاى آثار عمل است چرا كه قرآن به صراحت مى‏گويد: كسانى كه بى‏ايمان از دنيا بروند تمام اعمالشان حبط و نابود مى‏شود.

کد خبر: ۸۵۱۸۸

سه‌شنبه - ۰۲ شهريور ۱۳۸۹ / August 24, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»، از نكات حساسى كه در آيات مختلف قرآن، از جمله آيه مورد بحث، به آن هشدار داده شده، اين است كه: مؤمنان مراقب باشند اعمالشان همچون كفار حبط و نابود نشود.

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ‏يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ».(محمد/34)

«كسانى كه كافر شدند و مردم را نيز از پيمودن راه خدا باز داشتند، سپس در همان حال كفر از دنيا رفتند، خدا هرگز آنها را نخواهد بخشيد»!

چرا كه با مرگ، درهاى توبه بسته مى‏شود، اينها بار سنگين كفر خودشان و اضلال و گمراهى ديگران را، هر دو بر دوش مى‏كشند، چگونه امكان دارد خداوند آنها را ببخشد؟.

و به تعبير ديگر، اصل عمل، مطلبى است، و نگاهدارى آن مطلبى مهم‏تر، يك عمل پاك و سالم و مفيد، عملى است كه از آغاز سالم و بى‏عيب باشد و محافظت و مراقبت از آن تا پايان عمر بشود.

عواملى كه اعمال آدمى را به خطر مى‏افكند، يا نابود مى‏سازد بسيار است از جمله:

1- «منت گذاردن و آزار دادن» است، چنان كه قرآن مى‏گويد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‏ كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: «اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! بخشش‏هاى خود را با منت و آزار، باطل نسازيد؛ همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به‏ مردم، انفاق مى‏كند؛ و به خدا و روز رستاخيز، ايمان نمى‏آورد». «بقره، آيه 264»

در اينجا دو عامل بطلان عمل، يكى «منّت و آزار» و ديگرى «ريا و كفر» مطرح شده است، كه اولى، بعد از عمل مى‏آيد، و دومى مقارن آن، و اعمال نيك را به آتش مى‏كشند.

2- «عُجب» عامل ديگرى است براى نابودى آثار عمل، چنان كه در حديث آمده است: أَلْعُجْبُ يَأْكُلُ الْحَسَناتِ كَما تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبِ: «عُجب، حسنات انسان را مى‏خورد همان گونه كه آتش هيزم را»!. «روح البيان، جلد 8»

3- «حسد» نيز يكى از اين گونه اعمال است، درباره آن نيز تعبيرى شبيه به «عُجب» آمده كه همچون آتش، حسنات را نابود مى‏كند، پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرموده: «إِيَّاكُمْ وَ الْحَسَدَ فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْحَسَناتِ كَما تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ». «بحار الانوار، جلد 73»

اصولًا همان گونه كه حسنات، سيئات را از بين مى‏برد «إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» «هود، آيه 114» همچنين گاهى سيئات، حسنات را به كلى از اثر مى‏اندازد.

4- مسأله «حفظ ايمان تا پايان عمر» مهمترين شرط بقاى آثار عمل است چرا كه قرآن به صراحت مى‏گويد: «كسانى كه بى‏ايمان از دنيا بروند تمام اعمالشان حبط و نابود مى‏شود» «زمر، آيه 65».

از اينجا است كه به اهميت و مشكلات مسأله نگهدارى اعمال پى مى‏بريم، و لذا، در حديثى از امام باقر عليه السلام آمده كه فرمود: الإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ أَشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ قَالَ وَ مَا الْإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ قَالَ يَصِلُ الرَّجُلُ بِصِلَةٍ وَ يُنْفِقُ نَفَقَةً لِلَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ فَكُتِبَ لَهُ سِرّاً ثُمَّ يَذْكُرُهَا وَ تُمْحَى فَتُكْتَبُ لَهُ عَلَانِيَةً ثُمَّ يَذْكُرُهَا فَتُمْحَى‏وَ تُكْتَبُ لَهُ رِيَاءً!: «نگهدارى عمل از خود عمل سخت‏تر است. راوى‏ سؤال مى‏كند: منظور از نگهدارى عمل چيست؟

در پاسخ فرمود: انسان بخششى مى‏كند و يا انفاقى در راه خداوند يكتا، و به عنوان يك انفاق پنهانى براى او ثبت مى‏شود، سپس در جائى آن را مطرح مى‏كند، اين انفاق پنهانى حذف مى‏شود و به جاى آن انفاق آشكار نوشته مى‏شود، دگر بار در جائى ديگر آن را مطرح مى‏كند باز حذف مى‏شود و به عنوان رياء نوشته مى‏شود»!. «كافى، جلد2»

تفسير نمونه، ج‏21 /انتهاي پيام/