حریرچی در نشست مجازی:

در هر ۱۳ دقیقه یک نفر بر اثر کرونا فوت می‌کند / هر فرد ناقل می‌تواند ۴۰۶ نفر را مبتلا کند

معاون کل وزارت بهداشت گفت: هر ۳۳ ثانیه در کشور ما یک نفر به کرونا مبتلا می‌شود و هر ۱۳ دقیقه یک نفر در کشور به دلیل کرونا فوت می‌کند.

کد خبر: ۸۵۷۸۴۶

شنبه - ۰۷ تير ۱۳۹۹ / June 27, 2020

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو، ایرج حریرچی معاون کل وزارت بهداشت در نشست خبری اینترنتی که با حضور تعدادی از خبرنگاران برگزار شد گفت: هم اکنون در اکثر کشور‌های دنیا برای تامین معیشت مردم و دلایل اقتصادی بازگشایی‌ها انجام شده است در شرایط فعلی فعالیت اقتصادی و اجتماعی مهمترین مواردی که باعث کاهش شیوع کرونا می‌شوند و رعایت فاصله یک متری با دیگران و استفاده از پوشش محافظ چشمی استفاده از ماسک باید مد نظر قرار گیرد.

حریرچی گفت: رعایت فاصله فیزیکی یک متری ۸۵ درصد، و استفاده از ماسک ۸۰ درصد و پوشش محافظ چشمی ۷۸ درصد انتقال ویروس را کاهش می‌دهد که ارقام بسیار مهم و قابل تاثیری هستند. از امروز پویش استفاده همگانی از ماسک در کشور آغاز می‌شود که انتظار ما از همگان این است که با هر دیدگاه و نظری در این کار بزرگ همکاری و داشته باشند. یکی از مهمترین موارد مصداقی امر به معروف و یکی از مهم‌ترین مصادیق نوع دوستی و علاقه‌مندی به ایران عزیز استفاده از ماسک توسط خودمان و توصیه استفاده از ماسک برای دیگران است.

معاون کل وزیر بهداشت افزود: جوانان و نوجوانان و حتی کودکان سالم یا دارای علائم خفیف بیماری کرونا عامل مهم انتقال بیماری به دیگران خصوصا پدر و مادر‌ها هستند بنابر اعلام مرکز کنترل بیماری‌های ایالات متحده به ازای هر نفر بیمار تشخیص داده شده کرونا ده نفر مبتلای دیگر در سطح جامعه وجود دارد که تشخیص داده نمی‌شوند.

وی گفت: در افراد زیر ۵۰ سال و خصوصاً در افراد جوان و با سن کم احتمال ابتلا به بیماری بدون علامت و کم علامت بسیار زیاد است جوانان مبتلا ناخواسته و نادانسته اطرافیان خود را به بیماری مبتلا می‌کنند که گاهی منجر به مرگ و میر و بستری طولانی‌مدت این افراد می‌شود.

حریرچی خاطرنشان کرد: در این مقطع حساس زمانی از لحاظ ابتلا به کرونا با رعایت دستورالعمل‌های ساده و بهداشتی مانند استفاده همگانی از ماسک در خارج از منزل و شستشوی مرتب به دست و ترویج این اقدامات، جوانان می‌توانند نقش بسیار مهمی در کاهش شیوع بیماری ایفا کنند. فراموش نکنیم هر نفر مبتلا بدون فاصله گزارش اجتماعی ۴۰۶ نفر را به صورت مستقیم و غیرمستقیم به کرونا مبتلا میکند.

وی افزود: افرادی که قبلا به کرونا مبتلا شدند و افرادی که آنتی بادی آن‌ها مثبت شده و تصور می‌کنند ایمن هستند باید فاصله‌گذاری را رعایت کنند و هنوز نمی‌توان اعلام کرد این افراد در برابر کرونا ایمن هستند، رسیدن تعداد مبنلایان در جهان به حدود ه ملیوین نفر و مرگ و میر نیم میلیون نفری زنگ خطر جدی است.

معاون کل وزارت بهداشت گفت: هر ۳۳ ثانیه در کشور ما یک نفر به کرونا مبتلا می‌شود و هر ۱۳ دقیقه یک نفر در کشور به دلیل کرونا فوت می‌کند، این موضوع زنگ خطری است که باید تلاش کنیم فاصله‌گذاری را بیشتر رعایت کنیم. حریرچی افزود: اقداماتی که مردم انجام دادند توانسته بیماری را کنترل کند، اما هنوز این اقدامات کافی نیست در بریخ استان‌ها با شدت بیماری درگیر هستنیم که اقدامات استانی باید به حداکثر ممکن برسد، عاجزانه خواهش می‌کنیم برای سلامت خودتان و کاهش مشکلات کادر درمان حداکثر دستورالعمل‌های بهداشتی را انجام دهند.

وی با بیان اینکه ایران از نظر تعداد خالص مبتلا و مرگ ناشی از کووید-۱۹ به ترتیب رتبه ۱۰ و نه جهانی را دارد و معمولا این قسمت مورد توجه قرار می‌گیرد افزود: اما از نظر تعداد موارد ابتلا و تعداد خالص مرگ به یک میلیون نفر جمعیت به ترتیب رتبه ۴۷ و سی‌ام دنیا را با ۲۵۶۱ مورد ابتلا به ازای یک میلیون نفر جمعیت و ۱۲۱ مرگ در یک میلیون جمعیت را داریم.

وی افزود: خوشبختانه با اقدامات مردم و وزارت بهداشت گرچه توانستیم بیماری را کنترل کنیم، اما کافی نیست. در برخی استان‌ها با شدت بیماری مواجهیم و اقدامات استانی و شهرستانی‌مان خصوصا در شهرستان‌های قرمز باید به جدیت دنبال شود و این اقدامات نیازمند همکاری مردم و همراهی تک تک افراد جامعه است. عاجزانه و دوستانه خواهش می‌کنیم که برای سلامت خودتان و برای رفع مشکلات کارکنان بهداشت و درمان حداکثر رعایت پروتکل‌ها را داشته باشید.

حریرچی درباره اینکه گفته می‌شود، در برخی استان‌ها ۴۰ درصد مردم به کرونا مبتلا شده اند و احتمال ایمنی جمعی در این استان‌ها و کل کشور اظهار کرد: این موضوع پیچیده‌ای است و کشور‌هایی مثل سوئد به سمت ایمنی جمعی رفتند و شکست سختی خوردند و عذرخواهی کردند و باید دانست که حرکت به سمت ایمنی جمعی اشتباه است و سیاست ما این نیست.

وی ادامه داد: در حرکت به سمت ایمنی جمعی تعداد قابل توجهی مبتلا به کرونا و بستری می‌شوند و فوت می‌کنند راه درست ایمنی جمعی تزریق واکسن است و از طرفی هنوز معلوم نیست که مبتلایان به کرونا ایمنی طولانی مدت پیدا کنند و به تازگی در مجله معتبر نیچر پزشکی مقاله‌ای منتشر شده است که مبتلایان وقتی بی علامت می‌شوند یا شدت علائم در آن‌ها کم می‌شود، به سرعت میزان آنتی بادی سرم خون آن‌ها در چند هفته کم می‌شود و نمی‌دانیم آنتی بادی کرونا ایمنی موقت یا دائمی می‌دهد و هنوز مدت ایمنی افراد در برابر کرونا مشخص نیست و، چون تجربه درباره بیماری کرونا چند ماه است، ابهام در این باره وجود دارد.

حریرچی گفت: ما ضریب مولد پایه یا مولد موثر را برای ایمنی جمعی تعریف می‌کنیم، گاهی ۵۰، ۶۰ یا ۹۰ درصد مدنظر بوده و این بدان معنا نیست که پس از ایمنی جمعی انتقال ویروس به صفر می‌رسد بلکه سرعت انتقال ویروس بسیار کند می‌شود و در برخی بیماری‌ها باید واکسن یادآور بزنیم و ایمنی واکسن دائمی نیست و در بیماری آنفلوانزا باید هر سال واکسن زده شود.

معاون کل وزارت بهداشت درباره اجباری شدن استفاده از ماسک بیان کرد: توصیه اکید بر استفاده از ماسک داریم و در برخی کشور‌ها مثل ترکیه استفاده از ماسک هنگام خروج از منزل تا بازگشت اجباری است و جرائم سنگینی برای عدم استفاده از ماسک گذاشته شده است و استفاده از ماسک ۸۵ درصد احتمال انتقال ویروس را در جامعه کم می‌کند و ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که بازگشایی کنیم و هیچ روش کنترلی نداشته باشیم و مثل همه دنیا که مجبور هستیم به اقتصاد و معیشت مردم توجه و بازگشایی کنیم مهمترین نکاتی که کمک کننده بوده استفاده از ماسک، شیلد و رعایت فاصله گذاری اجتماعی است.

معاون کل وزارت بهداشت در ادامه درباره تمهیدات در نظر گرفته شده برای تامین واکسن آنفلوآنزا برای پاییز و زمستان امسال، گفت: در مورد واکسن آنفلوآنزا ما حتما امسال مصرف‌مان بیشتر خواهد بود، خصوصا برای افراد در معرض ریسک بالا، زنان باردار، سالمندان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای و ... در همین راستا نیز اقدامات قابل توجهی برای تهیه این واکسن انجام شده است. البته کمبود جهانی در مورد واکسن آنفلوآنزا وجود دارد، ولی حتما اقداماتی انجام می‌دهیم که افراد در معرض خطر استفاده مناسب از آن را داشته باشند.

وی افزود: حرکت به سمت ایمنی جمعی یا ایمنی رمه‌ای به صورت منفعلانه کاری اشتباه است و سیاست وزارت بهداشت نیست. زیرا اگر به این سمت برویم حتما تعداد فوتی و تعداد مبتلایان بدحال هم افزایش پیدا می‌ند می‌کنند. ایمنی جمعیتی مطلوب با ایجاد واکسن است تا مردم ایمن بشوند و زنجیره انتقال ویروس و بیماری بسته شود.

معاون وزیر بهداشت ادامه داد: مساله دیگر این است که هنوز معلوم نیست و شواهد معتبری نداریم که کسانی که مبتلا می‌شوند ایمنی طولانی مدت خواهند داشت. معاون بهداشت (دکتر رئیسی) هم گفته ۴۰ درصد مبتلا شده اند نگفته این ۴۰ درصد ایمن شده اند. بررسی‌های اخیر که در مجله نیچر آمده نشان می‌دهد کسانی که مبتلا می‌شوند اگر شدت علایم بیماری کم باشد یا بی علامت باشد میزان آنتی بادی بعد از چند هفته کم می‌شود حتی در مورد آن‌هایی که دارای علایم بودند نیز میزان آنتی بادی بعد از مدتی کم می‌شود.

حریرچی گفت:نمی دانیم ایمنی بعد از ابتلا دائمی است یا موقت است یا برای چند وقت است. تجربه ما هنوز در این مورد کافی نیست و این مسائل مبهم است.

وی افزود: برای رسیدن به ایمنی جمعی نیز نمی‌دانیم ۶۰ درصد، ۷۰ درصد یا ۹۰ درصد ابتلا کافی است. حتی اگر به ۹۰ درصد ابتلا هم برسیم این به معنی این نیست که انتقال ویروس صفر می‌شود. انتقال ویروس کند می‌شود. تجربه دنیا در مورد برخی واکسن‌ها که ایمنی زا هستند نیز نشان می‌دهد دوز واکسن یادآور باید بزنیم در مورد آنفلوانزا هم اصولا واکسن موقت است و سال بعد باید واکسن جدید زده شود.

حریرچی در پاسخ به پرسش دیگر درباره اجباری شدن ماسک گفت: فردا چلسه ستاد ملی کروناست نمی‌دانم این مساله در دستور جلسه است یا نه، اما در مجموع استفاده از ماسک توصیه اکید وزارت بهداشت است که توسط مردم باید انجام شود. در برخی کشور‌های همسایه از جمله ترکیه استفاده از ماسک در خارج از خانه اجباری است. جریمه‌های سنگین دارد.

وی تاکید کرد: استفاه از ماسک صورت معمولی ۸۵ درصد احتمال انتقال ویروس را کم می‌کند. نمی‌توانیم هم انتظار این را داشته باشیم که مراکز اقتصادی را کامل بازگشایی کیم، ولی هیچ روش کنترلی نداشته باشیم در شرایطی که مجبوریم برای اقتصاد و معیشت مردم بازگشایی کنیم مهمترین اقدام استفاده از ماسک، رعایت فاصله فیزیکی بالای یک متر و استفاده از شیلد صورت است.

معاون کل وزارت بهاشت گفت: بسیاری از وجوه بیماری کووید۱۹هنوز ناشناخته است. برای برخی بیماری‌ها مثل حصبه و سل نما‌های بالینی متفاوتی داریم، چون سال‌های طولانی با این بیماری‌ها مواجه بودیم. انتظار داریم هنوز وجوخ متفاوت تری از بیماری کووید۱۹ را ببینیم، برخی تظاهراتی که اخیرا می‌بینیم قبلا هم بوده، ولی تشخیص داده نمی‌شد.

وی ادامه داد: موارد رعایت پروتکل‌های بهداشتی به میزان زیادی کاهش پیدا کرده است. رعایت این پروتکل‌ها به معنای معجزه نیست. مسافرت احتمال بیماری را بالا می‌برد، اما رعایت پروتکل درصد ابتلا را کم می‌کند. بالاخره در رستوران هنگام خوردن غذا، چون نمی‌توانیم ماسک بزنیم حتی اگر پروتکل‌ها را رعایت شود باز هم احتمال انتقال بیماری وجود دارد و در مجموع شاهد تخلف مراجعان و ارائه کنندگان خدمات هستیم.

حریرچی درباره وضعیت کرونا در کشور‌های همسایه از جمله آذربایجان گفت: وضعیت همه کشور‌های همسایه را رصد می‌کنیم ویروس کرونا یک بیماری جهانی است که انعکاس منطقه‌ای دارد تا زمانی که حتی یک مورد ابتلا وجود دارد همه مردم جهان و دولت‌ها باید هشیار باشند تا با ابتلای بیشتر ویروس مواجه نشوند.

وی افزود: امیدواریم با تدابیری که دولت آذربایجان اتخاد کرده در کنترل این بیماری موفق باشد. دولت ایران هم آمادگی دارد به مردم این کشور کمک کند. حتی اگر درخواست باشد می‌توانیم تیم متخصص اعزام کنیم و آمادگی کامل برای ارسال تجهیزات برای تست و خدمات بیمارستانی و دارو داریم، چون درخیلی از این ملزومات به خودکفایی رسیده ایم.

معاون وزیر بهداشت در بدهی بیمه‌ها بعد از کرونا گفت: در ماه‌های گذشته سازمان تامین اجتماعی بدهی‌های معوقه بیمارستان‌ها را تا حد زیادی تسویه کرده و همین طور سازمان بیمه سلامت در پرداخت‌ها تسریع کرده است البته به علت کاهش مراجعه مردم هزینه‌های بیمه‌ها تا حدی کاهش پیدا کرده است. هزینه‌های بیمه‌ها و بیمارستان‌ها کمتر شده است.

حریرچی ادامه داد: در مورد هزینه کووید۱۹ بخشی را بیمه‌ها پرداخت می‌کنند، اما گاهی هزینه‌های حفاظتی هم وجود دارد که گاهی از هزینه خود درمان بیماری کمتر می‌شود

وی ادامه داد: گاهی برای یک بیمار تا ۷۵۰ هزار تومان مصرف لوازم حفاظتی داریم در حالی که هزینه بستری در غیر تخت آی سی یو زیر ۳۰۰ هزار تومان است. این هزینه‌ها را از وزارت بهداشت پرداخت می‌کند. هزینه‌های زیادی نیز برای دستگاه‌های اکسیژن ساز داشته ایم که هزینه‌های جاری و سرمایه‌ای وزارت بهداشت را افزایش داده است.

حریرچی درباره اعمال محدودیت‌های استانی گفت: عمده موارد تصمیم گیری درباره محدودیت‌ها با مبنای شهرستانی با مکانیزم آسان و تدبیر استانداران با هماهنگی وزرا انجام می‌شود. برای برخی استان‌ها مجوز‌های استانی و شهرستانی صادر شده است ما در سطح کشور این موارد را اعلام نمی‌کنیم.

وی افزود: با توجه به نمای متفاوت منحنی جمعیت شناسی که در استان‌های مختلف داریم. دربرخی استان‌ها اوج بیماری در اسفند، برخی فروردین برخی اردیبهشت یا خرداد بوده است. همچنین با توجه به ملاحظات فرهنگی و بومی از این پس تصمیم گیری به صورت استانی انجام می‌شود.

حریرچی گفت: در برخی استان‌ها مجالس ترحیم کنترل شده و در برخی استان‌ها این مجالس با شدت زیادی وجود دارد ود توصیه‌های ما راه به جایی نبرده است د ر مورد مراسم عروسی هم همین طور است.

معاون کل وزارت بهداشت درباره علایم کرونا گفت: این ویروس از اول به طور سیستماتیک اقدام می‌کرد، وجه بارز در دستگاه تنفسی بود. بعد متوجه شدیم علایم عصبی هم دارد و حس بویایی و چشایی را از بین می‌برد. اثرات انعقادی در عروق و اعصاب مرکزی و قلب و عروق دارد. بعد علایم گوارشی ویروس بیشتر دیده شد. در برخی موارد هم علایم سیستماتیک ویروس مثل تب یا درد عضلانی و خستگی و بی حالی دیده شده است و در مجموع ویروس کروا اعضا و ارگان‌های مختلف را درگیر می‌کند.

حریرچی افزود: بعد از اینکه ویروس به مرحله‌ای رسید و درگیری به وجود آمد باعث سلسله وقایعی می‌شود که ناشی از واکنش بدن به این ویروس است. گاهی بدن با ریه آسیب دیده درگیر می‌شود. آسیب‌های کبدی هم دیده شده است. در درمان‌های طولانی باید در نظر داشت که دارو هم سم است و خود این دارو‌ها هم عوارض جانبی دارند. بستری طولانی در بیمارستان هم عفونت‌های بیمارستانی را بیشتر می‌کند. بستری در آی سی یو و لوله گذاری تنفسی نیز احتمال درگیری را بیشتر می‌کند.

معاون وزیر بهداشت درباره خبر خوش واکسن نیز گفت: انواع روش‌های منجر به تولید واکسن هم در مرحله تحقیقات و انواع متدلوژی‌ها را کار می‌کنیم. از طرف دیگر روی این موضوع کار می‌کنیم که اگر جایی واکسن تولید کرد ما هم بتوانیم آن را تکثیر کنیم امیدواریم بتوانیم در آینده نزدیک این خبر خوش را اعلام کنیم.

حریرچی درباره افزایش مرگ و میر کرونا گفت: در ماه‌های گذشته موارد مرگ و میر نسبت به موارد بستری به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده، اما باید توجه کنیم که کشور وسیعی هستیم؛ برخی استان‌ها به دلیل برخی ملاحظات اجتماعی و کاهش فاصله گذاری‌های اجتماعی که به علت معیشت مردم اجتناب ناپذیر بود موارد ابتلا و مرگ و میر بالا رفته است مرگ‌ها در برخی استان‌ها اثر تجمعی دارد. وقتی منجر به فوت می‌شود تا چند هفته و یک ماه در بخش‌های ویژه بستری بیشتر می‌شوند.

وی افزود: امیدواریم موضوع از سرچشمه بسته شود. تا ویروس هست بیماریابی هم انجام می‌شود، ولی افرادی که بیماری زمینه ای، سن بالا، چاقی، برخی بیماری‌های قلبی یا سرطان‌ها دارند وقتی ویروس به آن‌ها برسد مرگ بیشتری دارد.

معاون وزیر بهداشت افزود: وزارت بهداشت در ابتدای زنجیره بیماری آگاهی سازی می‌کند و در انتهای زنجیره برای نجات مبتلایان اقدام می‌کند. مقابله با ویروس راهش بیمارستان و گسترش آی سی یو نیست راه اصلی مقابله با ویروس رعایت فاصله گذاری اجاماعی و بهداشت فردی است تا تعداد کمتری مبتلا شوند. اگر کمتر مبتلا شوند درصد مرگ و میر هم کمتر می‌شود.

وی درباره اثر افزایشی بازگشایی‌ها بر کرونا گفت: دوگانه رعایت معیشت مردم و اهداف اقتصادی با هدف کاهش و حداقل رساندن بیماری در همه کشور‌های جهان مطرح است. از منظر بیماری ممکن است درخواست تعطیلی طولانی داشته باشند، اما از نظر اقتصادی در اغلب کشور‌های دنیا معلوم شده این کار ممکن نیست.

معاون وزیر بهداشت افزود: مهمترین عامل ضرر و مخل به سلامت فقر است. بیماری ناشی از فقر بدترین نوع بیماری‌ها را به وجود می‌آورد. کشور‌ها ما هم مثل سایر کشور‌های دنیا ملاحظات اقتصادی را لحاظ کرده است.

حریرچی گفت: در یکی از کشور‌های نزدیک ما، چون اقتصاد کشور بر مبنای گردشگر است اعلام کردند هر گردشگری که مبتلا به کرونا شد سه هزار دلار خسارت می‌دهیم.

وی افزود: برخی کشور‌های اروپایی هم گردشگری را آغاز کرده اند. بالاخره بین دوگانه اقتصاد و سلامت باید تعادل ایجاد شود و اگر در جایی به این نتیجه برسیم که بازگشت تعطیلی‌ها لازم است به صورت استانی تصمیم گرفته می‌شود. تصمیم گیری کشوری نمی‌تواند درست باشد و تصمیم گیری‌های استانی و شهرستانی مناسب‌تر است.

حریرچی درباره طرح ترافیک نیز گفت: در مورد طرح ترافیک بر اساس تصمیمات ستاد ملی اقدام می‌شود. اصل این است که مواجهات را به حداقل برسانیم. در این موارد بر اساس بحث‌های اقناعی در ستاد ملی و استانی کرونا اقدام می‌شود.

وی درباره افزایش خشونت خانگی بعد از کرونا نیز گفت: آمار‌های وزارت بهداشت اینکه خشونت خانگی به خط قرمز رسیده را نشان نمی‌دهد، اما همسرآزاری و فرزندآزاری حتی یک مورد آن هم مازاد است.

معاون وزیر بهداشت افزود: در خیلی کشور‌ها این موارد به طرز قابل توجهی افزایش پیدا کرده است اداره کل سلامت روان وزارت بهداشت، بهزستی و سازمان‌های مردم نهاد در این مورد فعال هستند و امیدواریم با توجه به فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی حتی یک مورد از این نوع خشونت‌ها نداشته باشیم.

حریرچی در پاسخ به پرسشی درباره کمبود دارو‌های پزشکی هسته‌ای گفت: در مورد برخی دارو‌های پزشکی هسته‌ای به صورت مقطعی کمبود‌هایی به وجود آمده بود، مشکلاتی در توزیع هم بود که از سازمان‌های مربوطه می‌توانید پیگیری کنید.

وی درباره تامین واکسن آنفلوانزا در پاییز گفت: در مورد واکسن آنفلوانزا امسال توصیه به مصرف بیشتر خواهیم داشت به خصوص برای افراد در معرض خطر مثل خانم‌های باردار، افراد دارای بیماری زمنیه‌ای و سالمندان. اقداماتی هم برای تامین این واکسن انجام شده است.

وی افزود: در مورد واکسن آنفلوانزا کمبود جهانی وجود دارد، اما حتما اقداماتی انجام می‌می دهیم که افرادی که به این واکسن نیاز دارند این واکسن را در اختیار داشته باشند.

حریرچی درباره رعایت فاصله گذاری اجتماعی در هواپیما و مترو گفت: در مورد هواپیما می‌گفتند با صندلی پر هم فعالیت هواپیما‌ها مقرون به صرفه نیست. مردم هم نمی‌توانند با ایجاد فاصله بلیط ۱.۵ تا دو برابری بپردازند نمی‌شود با قیمت قبلی بلیت هواپیما‌ها با نصف یا یک سوم مسافر پرواز کنند.

وی افزود: اگر مردم رعایت کنند، مشکل بر طرف می‌شود. یکی از مشکلات این است که به همه افراد در هواپیما ماسک و دستکش داده می‌شود تعداد زیادی استفاده نمی‌کنند این مساله پیچیده‌ای است.

حریرچی گفت: مترو هم بر اساس انبوه بری طراحی شده است. توصیه ما به حداقل رساندن تعداد مسافر است. رسانه دراین مورد دو کار می‌تواند بکند اکثر رسانه‌ها می‌پرسند که دولت چه کار می‌تواند انجام دهد، اما اگر مردم را توجیه کنیم ماسک بزنند کم خرج‌تر است.

وی افزود: نمی‌شود کارخانه‌ها یا ادارات و دانشگاه‌ها و مدارس تعطیل شوند، حمل و نقل عمومی تعطیل شود، ولی در اجتماع مردم به فراوانی شمال بروند، عروسی و پارتی و اجتماعات برگزار شود. خودمان را در تناقض هاگرفتار نکنیم.

این خبر تکمیل می شود/