چه كنيم تا دعايمان مستجاب شود؟

با توجه به آيات قرآن و روايات اهل بيت براى استجابت دعا مى‏طلبد كه دو نوع فعاليت داشته باشيم: اول اينكه كوشش كنيم تا دعاى ما به اجابت نزديك شود؛ دوم اينكه از اعمالى كه مانع استجابت دعا مى‏شود پرهيز كنيم.

کد خبر: ۸۶۵۷۹

پنجشنبه - ۱۱ شهريور ۱۳۸۹ / September 02, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»، در اهميت پرسش فوق همين كافى است كه خداوند در قرآن به پيامبر مى‏فرمايد: «بگو: پروردگارم، براى شما ارجى قائل نيست اگر دعاى شما نباشد ...» «فرقان/ 77»

آرى؛ محبوب‏ترين اعمال نزد خدا دعا كردن است « كافى، ج 2، ص 468» خداوندى كه ابراهيم، خليل خود را از آن جهت به خوبى ياد مى‏كند، و مى‏ستايد كه «بسيار دعا كننده» بود « هود/ 75»، و او دعا را شفاى هر دردى قرار داد، و در پرتو دعا بلاهاى زيادى را از ما دور مى‏كند. «كافى، ج 2، ص 470»

با توجه به آيات قرآن و روايات اهل بيت براى استجابت دعا مى‏طلبد كه: دو نوع فعاليت داشته باشيم:

اول اينكه كوشش كنيم تا دعاى ما به اجابت نزديك شود. [يعنى ببينيم چه چيزهايى زمينه استجابت دعا را فراهم مى‏كند.]

دوم اينكه از اعمالى كه مانع استجابت دعا مى‏شود پرهيز كنيم.

باتوجه به محدوديت مجال؛ برخى از اين راهكارها را ذكر مى‏كنيم:

الف: اما آنچه ما را به استجابت نزديك مى‏كند

1. ايمان به خدا

اين كه باور داشته باشيم كه همه امور به دست اوست و تا او نخواهد هيچ خير و شرى از ما دور يا به ما نمى‏رسد؛ از اين روى خداوند مى‏فرمايد: «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ»؛ «غافر/ 60» مفسرين مى‏گويند از آيه استفاده مى‏شود كه خداوند مى‏فرمايد: «مرا» بخوانيد [و اميد به ديگران نداشته باشيد] تا دعايتان مستجاب شود.

و در روايت آمده: كه هر گاه يكى از شما اراده كرد كه از خداوند چيزى بخواهد و خواست تا دعايش مستجاب شود، بايد از همه‏ى مردم «نااميد» شود و فقط به او «اميدوار» باشد پس هر گاه اين حالت را خداوند در قلب او ديد هر چه او بخواهد خداوند به او عطا مى‏كند. « وسائل ج 7، ص 143»

پس چنين نباشد كه ما خداوند را بخوانيم در حالى كه چشم به دست ديگران بدوزيم و به غير او اميدوار باشيم.

2. حُسن ظن و اعتماد به خداوند

در همين رابطه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده: باب دعا به روى هيچ كس باز نمى‏شود مگر اينكه خداوند باب استجابت را هم باز خواهد كرد، پس هر گاه توفيق دعا پيدا كرديد كوشش كنيد و خسته‏ نشويد چرا كه تا زمانى كه شما از دعا كردن خسته نشويد خداوند از عطا كردن خسته نمى‏شود. « وسائل، ج 7، ص 28»

پس هر گاه دعا كرديم «حسن ظن و اعتماد» داشته باشيم كه خداوند مستجاب مى‏كند و اميدوارانه دعا كنيم.

3. حضور قلب‏

موقع دعا حضور قلب داشته باشيم و با تمام وجود از او درخواست كنيم چرا كه حكايت شده: دعايى كه با بى توجهى و بدون حضور قلب باشد خداوند مستجاب نمى‏كند. « كافى ج 2 ص 473»

4. توسل به اهل بيت عليهم السلام‏

راهى كه همه اولياء خدا و خوبان عالم از آن استفاده مى‏كنند و حتى اهل بيت هم مثل امام صادق عليه السلام بهترين چيزى كه در دعا بر آن اصرار داشتند، درخواست از خدا به حق «خمسه‏ى طيبه» بوده است. «وسائل ج 7 ص 98»

به ويژه توسل به امام زمان عليه السلام بسيار مهم است چرا كه در دعاى ندبه مى‏خوانيم: «أين باب اللَّه الذى منه يؤْتى‏، أين وجه اللَّه الذى اليه يتوجه الاولياء»؛ «كجاست آن درگاه خدايى كه از آنجا به سوى خدا روند؟ كجاست آن آئينه خدايى كه به سويش توجه كنند اولياء؟

5. تكرار و پافشارى در دعا

از امام باقر عليه السلام نقل شده: هيچ بنده‏اى در حاجت خود اسرار و پافشارى نمى‏كند مگر اينكه خداوند دعاى او را مستجاب مى‏كند. « وسائل ج 7 ص 55»

6. صلوات‏

يكى ديگر از امور مؤثر صلوات بر پيامبر و اهلبيت او، قبل، وسط، و بعد از دعاهاست چرا كه فرمودند: خداوند كريم‏تر است از آن كه قبل و بعد دعا را مستجاب كند ولى خود آن را مستجاب نكند. « كافى، ج 2، ص 494»

7. دل شكستگى و منقلب شدن و گريه در موقع دعا

از امام صادق عليه السلام حكايت شده: هر گاه، اشك چشمت جارى شد و بدنت لرزيد پس آگاه باش كه در آن موقع حاجتت برآورده شده است. « وسائل، ج 7، ص 73»

8. توجه به زمان استجابت دعا

دعا در زمان‏هايى كه وعده داده شده به اجابت نزديك‏تر است مانند:

الف. موقع اذان ظهر ب. بعد از هر نماز

ج. قبل از غروب د. سحرگاه‏

ه. شب جمعه و. موقع نزول باران‏

ز. در نماز وتر (نافله شب) ح. به هنگام قرائت قرآن‏

ت. وقت اذان ى. موقع ريخته شدن خون شهيد

- شب قدر و شب‏هاى مانند آن مثل شب عيد فطر و قربان و روز عرفه‏

9. توجه به مكان‏هاى استجابت دعا

دعا كردن در مكان‏هاى شريف به اجابت نزديك‏تر است مثل دعا در مسجد يا حرم‏هاى اهل بيت مخصوصاً زير بقعه‏ى سيد الشهداء عليه السلام.

10. صدقه‏

صدقه دادن قبل از دعا نيز در فراهم شدن مقدماتِ استجابت مؤثر است؛ چنانچه از امام صادق عليه السلام حكايت شده: پدرم هر گاه حاجتى داشت موقع زوال خورشيد (ظهر)، اول صدقه مى‏داد، بعد عطر استعمال مى‏كرد وبه مسجد مى‏رفت و حاجت خود را طلب مى‏كرد.

11. بلند كردن دست‏ها به هنگام دعا

چنانچه سنت رسول خدا صلى الله عليه و آله هم بوده است و حكايت شده خداوند متعال به حضرت موسى چنين سفارش مى‏كند: اى موسى ذليلانه دست‏هايت را به سوى من بلند كن همان طور كه بنده‏ها در برابر مولاى خود انجام مى‏دهند كه هر كس چنين كرد حتماً مورد رحم من قرار مى‏گيرد. «وسائل الشيعه، ج 7 و ص 113»

12. حضور در جمع مؤمنين و دعا كردن‏

از امام صادق عليه السلام نقل شده: هيچ جماعت چهل نفرى نيستند كه دعا كنند مگر اينكه خداوند دعايشان را مستجاب مى‏كند و ... «كافى ج 2 ص 487» و خود ايشان هم به هنگام مشكلات زن و فرزندان را جمع مى‏كرد و دعا مى‏كرد و آنها آمين مى‏گفتند. «كافى ج 2 ص 487»

13. به صورت جمع دعا كردن و نه فقط براى خود دعا كردن [بلكه به فكر ديگران هم باشيم.]

و از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حكايت شده: «اذا دَعَا أَحَدَكم فَليُعمّ فإِنّه أوجب‏ للدعاء.» «كافى ج 2 ص 487»

هر گاه شخصى از شما دعا كرد پس به صورت جمع دعا كند، چرا كه براى همه خواستن دعا را به استجابت نزديك‏تر مى‏كند.

14. دعاى به ديگران‏

در اين زمينه روايات و تأكيدات فراوانى رسيده است چنانچه حضرت زهرا عليها السلام نيز شب تا به صبح را به عبادت و در حال دعاى به ديگران مى‏گذراند و مى‏فرمود: «الجار ثم الدار» «وسائل الشيعه، ج 7، ص 113»

«اول همسايه بعد خودمان.» و در روايات فراوانى نقل شده كه دعاى به ديگران از جمله دعاهايى است كه خداوند وعده استجابت آن را داده «كافى ج 2 ص 509» و چندين برابر آن دعا را در حق خود دعا كننده مستجاب مى‏كند. «. كافى ج 2 ص 508»

15. دعاى پدر و مادر

يكى از دعاهايى كه به استجابت نزديك است دعاى والدين به فرزندان مى‏باشد. «بحارالانوار و امالى شيخ طوسى ص 541- 280» ان شاء اللَّه با نيكى به پدر و مادر و درخواست خاضعانه از آنها خود را از دعاى آنها بهره‏مند كنيم.

16. استغفار و اقرار به گناه‏

يكى از مسائلى كه در استجابت دعا مؤثر است طلب بخشش از خداوند و اقرار به گناهان مى‏باشد. «بحارالانوار، ج 22، ص 318»

17. ستايش خداوند

در روايات و دعاهايى كه از اهلبيت عليهم السلام رسيده اين مطلب را به طور عملى به ما آموزش مى‏دهند كه قبل از دعا و طلب حاجت، شكر نعمت‏هاى الهى را به جا آوريم و به خاطر نعمت‏هايى كه خداوند به ما داده از او تشكر كنيم و خداوند را با اسماء و صفاتش ستايش كنيم و بعد طلب حاجت كنيم.

و در روايتى از امام صادق عليه السلام به اين ترتيب سفارش شده است:

«اول مدح خداوند متعال، سپس اقرار به گناهان [و طلب بخشش‏]، و آنگاه خواستن حاجت.» «بحارالانوار، ج 22، ص 318»

18. خواندن اسماء خداوند با آن معانى بلند و دلنشين قبل از دعا

چنانچه از امام صادق عليه السلام حكايت شده: هر كس ده مرتبه «يا اللَّه» و «يا رب» بگويد به او لبيك گفته مى‏شود و از حاجت او مى‏پرسند. « وسائل الشيعه، ج 7، ص 85»

و همچنين: هر كس هفت مرتبه بگويد: «يا ارحم الراحمين» خداوند به او مى‏گويد: آرى من «ارحم الراحمين» هستم حاجت خود را درخواست كن. «همان»

19. بندگى و اطاعت خدا

هر چه خدا را بيشتر بندگى كنيم، خدا هم بيشتر به ما لطف مى‏كند. «من كان للَّهِ كان اللَّه له»؛ «هر كه براى خدا بود خدا هم براى اوست.» لذا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بيان شيرين و پر معنايى در همين رابطه به ابوذر دارند: ابوذر! وقتى انسان مطيع و بنده باشد، به اندازه نمكى كه به غذا مى‏زنند، دعا كافى است تا به مرادت برسى. «وسائل ج 7 ص 85»

و همچنين از امام صادق عليه السلام حكايت شده: «هر كس مستجاب شدن دعايش خوشحالش مى‏كند پس كسب و كارش را حلال كند.» «همان»

ب: موانع استجاب دعا:

1. گناه مهم‏ترين مانع استجابت دعا

چنانچه از امام باقر عليه السلام روايت شده: «گاهى بنده‏اى به درجه‏اى مى‏رسد كه بناست دعايش به زودى يا آينده‏ى نزديك مستجاب شود ولى گناهى از او سر مى‏زند، آنگاه خداوند به ملائكه خطاب مى‏كند: حاجت او را برآورده نكنيد چرا كه او متعرض سخط من شد و مستحق محروميت. «همان»

و امام سجاد عليه السلام برخى گناهانى كه مانع استجابت دعاست را چنين بر مى‏شمارند: «عدة الداعى ص 214»

1. نيت بد داشتن 2. بد طينتى‏

3. نفاق 4. عقب انداختن نمازهاى واجب تا بعد از وقت‏

2. شك داشتن به ولايت اهل بيت، مانع ديگر استجابت دعا: «. بحار ج 75، ص 311»

3. ظلمِ به ديگران:

حكايت شده: خداوند به حضرت عيسى فرمود: به مردم بگو دعاى كسى كه به ديگران ظلم كرده را مستجاب نخواهم كرد. « عدة الداعى ص 66»

يادآورى‏ها:

در پايان براى تكميل بحث توجه به چند نكته لازم است:

1. دعايى كه با حكمت خدا يا مصلحت ما منافات دارد مستجاب نمى‏شود:

از خداوند حكيم در حديث زيباى قدسى حكايت شده: اى بندگان من در آنچه به شما امر كرده‏ام عبادت و بندگى مرا انجام دهيد و مصالح خود را به من ياد ندهيد، چرا كه من عالم‏ترين به مصالح شما هستم و نسبت به مصالح شما بخل نمى‏ورزم. « تنبيه الخواطر، ص 350»

2. آنچه از روايات به دست مى‏آيد اين است كه ممكن است دعا كننده به همان حاجت مورد نظر خود نرسد ولى به هر حال دعاى او اثرات ديگرى خواهد داشت.

از اين رو از رسول خدا صلى الله عليه و آله حكايت شده: هيچ دعايى نمى‏شود (در صورتى كه گناه و قطع رحم درخواست نكند) مگر اينكه خدا يا همان درخواست را در دنيا به او مى‏دهد يا در آخرت براى او مستجاب مى‏كند يا گناهان او را به اندازه‏ى همان دعا مى‏آمرزد. «وسائل ج 7 ص 27»

و از حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام روايت شده: چه بسا چيزى را از خدا درخواست مى‏كنى ولى همان را به تو نمى‏دهد بلكه بهتر از آن را به تو مى‏دهد. «. غررالحكم ص 193، ح 3765»

يا در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‏خوانيم: وقتى شما دعا مى‏كنيد يا همان‏ زمان به شما مى‏دهند يا موكول به آينده مى‏كنند و يا به ازاى دعايتان بلا و مشكلى را از شما دور مى‏كنند. « وسائل ج 7 ص 27»

3. از امام صادق عليه السلام حكايت شده: «گاهى بنده‏اى كه دوست خدا باشد براى مشكل خود دعا مى‏كند پس به مَلَك مخصوص آن امر ميشود حاجت بنده‏ى من را برآورده كن ولى عجله نكن چرا كه من دوست دارم صدا و صوت بنده‏ى خود را بشنوم؛ و گاهى هم بنده‏اى كه دشمن خداست دعا مى‏كند و به ملك مخصوص گفته مى‏شود حاجت او را برآورده كن و عجله هم بكن چرا كه من كراهت دارم صداى او را بشنوم.

آنگاه حضرت فرمودند: در حالى كه مردم مى‏گويند: به اين دشمن خدا به خاطر ارزشى كه داشت عطا شد و به آن ديگرى به خاطر بى‏ارزشى او عطا نشد.» «همان» [يعنى حكمت آنرا نمى‏دانند و قضاوت بيجا مى‏كنند.]

4. انسان بايد در راستاى همان دعايى كه كرده تلاش و كوشش كند وگرنه دعاى اومستجاب نخواهد شد.

چنانچه از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام حكايت شده:

«الداعى بلا عمل كالقوس بلاوتر»؛ « غرر ص 193، ح 3767» «دعا كننده‏اى كه بدون عمل است مثل كمان بدون چلّه [: زه‏] مى‏باشد.

و همچنين در روايات آمده: شخصى كه در خانه نشسته و از خدا درخواست رزق مى‏كند خدا دعاى او را مستجاب نمى‏كند. «كافى ج 2 ص 511»

5. انسان سعى كند چه در موقعى كه مشكل و ناراحتى دارد و چه موقعى كه مشكل ندارد، هميشه در درگاه خدا نداى نياز سر دهد و دعا كند، تا دعايش در موقع گرفتارى زودتر مستجاب شود.

از امام صادق عليه السلام حكايت شده: ان الدعاء فى الرخاء يستخرج الحوائج فى البلاء. « كافى ج 2 ص 472»

دعا كردن در موقع راحتى و خوشى باعث مى‏شود در موقع گرفتارى حاجت‏ها زودتر برآورده شود.

معرفى كتاب:

براى آگاهى بيشتر رجوع فرماييد به:

1. كتاب ميزان الحكمة- از آيةاللَّه رى شهرى- بحث دعا

2. كتاب «دعا»- از شهيد دستغيب رحمهم الله‏

/انتهاي پيام/